ΠΑΝΑΧΑΙΚΟ - ΝΕΔΑ

                    

                        ΣΤΟ ΟΡΟΣ ΠΑΝΑΧΑΙΚΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΠΟΤΑΜΙ
                               ΤΗΣ ΘΡΥΛΙΚΗΣ ΝΕΔΑΣ

                                             Του Δακανάλη Μανόλη

                                          Αντιπροέδρου ΕΟΣ.Μοιρών

         Μια απόκοσμη σκιά πάνω από τον κάμπο της Κορίνθου, ένας υπόκωφος ήχος μισοξεχασμένων θρύλων και παραμυθιών είναι η Ακροκόρινθος, το ισχυρότερο κάστρο της Πελοποννήσου, ο φύλακας του Μοριά. Το εντυπωσιακό φρούριο της Ακροκόρινθου βρίσκεται πάνω σε ένα βραχώδες απόκρημνο  λόφο (υψ.574 μ) με μεγάλη στρατηγική σημασία.  ΄Εμεινε στο ιστορικό προσκήνιο από το 1000 π.χ. όταν άρχισε να σχηματίζεται η Κόρινθος ίσαμε την επανάσταση του 1821, μετά  από την οποία ερημώθηκε. Πάνω στα απομεινάρια του άλλοτε λαμπρού ναού της Αφροδίτης κτίστηκε Χριστιανικός ναός, που μετατράπηκε αργότερα σε Τζαμί.

        Τα επιβλητικά τείχη της Ακροκορίνθου υψώθηκαν κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, αλλά υπάρχουν και  τουρκικές προσθήκες. Η δομή και η αρχιτεκτονική του μνημείου εντυπωσιάζει κάθε επισκέπτη. (Πηγές: ΚΑΣΤΡΑ Υπουργείο Τουρισμού εκδόσεις ΝΕΑ).

         Κοντά στο μεσημέρι στις 22-7-2006  βρεθήκαμε στο  γραφικό χωριό Πάνω Καστρίτσι (υψ400μ), που βρίσκεται στους πρόποδες του όρους Παναχαϊκού σαράντα τρεις ορειβάτες των ορειβατικών συλλόγων Ηρακλείου και Μοιρών. Προορισμός μας το καταφύγιο «Ψάρθι» (υψ1450μ) του ορειβατικού Πάτρας, όπου θα γίνει η 66^η Πανελλήνια Ορειβατική Συνάντηση των ορειβατών.

      Ακολουθήσαμε ένα ανηφορικό μονοπάτι, που ελίσσονταν μέσα σε ένα εντυπωσιακό δάσος από πουρνάρια, τα οποία όσο ανηφορίζαμε αντικαταστάθηκαν με έλατα και πεύκα.  Εκπληκτική ήταν η θέα  προς τον Πατραϊκό κόλπο και τη γέφυρα του Ρίου. Ύστερα από έξι ώρες ανάβασης ανάμεσα σε όμορφα τοπία, φτάσαμε στο καταφύγιο.

        Ορειβάτες κατέφθαναν συνεχώς από όλη την Ελλάδα και κατά το λιόγερμα είχε σχηματιστεί ένα πανελλήνιο χωριό με πολύχρωμες σκηνές, για να γιορτάσουμε τον προστάτη μας Προφήτη Ηλία. Ανταλλάσουμε μεταξύ μας απόψεις για πολλά θέματα, κάνουμε προτάσεις για το περιβάλλον και συναφή  θέματα. Τέλος ευχόμαστε μεταξύ μας υγεία, περισσότερες αναβάσεις και δίνουμε ραντεβού  για τον επόμενο Ιούλιο.

       Ακολούθησε το δείπνο με την παραδοσιακή φασολάδα, ελιές, φέτα, σαλάτα και κρασί. Η προγραμματισμένη συναυλία ματαιώθηκε λόγω του ισχυρού  παγωμένου βοριά, που άρχισε  να φυσά το απόγευμα και συνεχίστηκε όλη τη νύχτα.

       Κορφή Πύργος 23-7-2006:  Το όρος Παναχαϊκό υψώνεται πάνω από την Πάτρα και θεωρείται ορειβατικός προορισμός. Η θέση στην οποία βρίσκεται, η ιδιομορφία του με τις σάρες, τα λιβάδια που θυμίζουν στέπες, τα δάση με πουρνάρια, πεύκα και έλατα, είναι στοιχεία που κάνουν ξεχωριστό το βουνό. Τα τελευταία χρόνια έχει ενταχθεί στο δίκτυο Natura 2000.

      Νωρίς το πρωί ανηφορήσαμε για την κορφή «Πύργος του Παλαβού» (υψ1924 μ),  ακολουθώντας ένα μονοπάτι πάνω στα αλπικά οικοσυστήματα, με συντροφιά κοπάδια από πρόβατα. Η θέα πάνω από το βουνό ήταν φανταστική, γιατί υπήρχε μεγάλη διαύγεια, βλέπαμε τον Πατραϊκό κόλπο, την όμορφη Πάτρα, το Χελμό, τον Ερύμανθο και τα περήφανα βουνά της Στερεάς Ελλάδας, Βαρδούσια, Γκιώνα και Παρνασσό. Όλων μας η ψυχή εκεί πάνω ηρέμισε, μαγεύτηκε, γαλήνεψε και απελευθερώθηκε. Την ηρεμία αυτή μας διέκοψε ο θόρυβος μιας μοτοσικλέτας ανώμαλου δρόμου, ένας  παράτολμος νεαρός από την Πάτρα ανέβηκε ίσαμε την κορφή.

      Ακολούθησαν οι χαιρετισμοί μεταξύ του διοργανωτή ορειβατικού συλλόγου Πατρών και των εκπροσώπων των συλλόγων όλης της Ελλάδας με ανταλλαγές δώρων. Μετά τη λήξη της τελετής άρχισε η κάθοδος για το καταφύγιο «Ψάρθι» και στη συνέχεια για το χωριό Πουρναρόκαστρο, στο οποίο φτάσαμε ύστερα από τρεισήμισι ώρες κατηφορικής πεζοπορίας.

       To παραθαλάσσιο φυσικό δάσος της Στροφυλίας με κουκουναριές, πεύκα και βελανιδιές, καταλαμβάνει μια παραλιακή ζώνη 14 χιλιομέτρων στα όρια των νομών Ηλείας και Αχαΐας. Στην πεντακάθαρη θάλασσα με τα κρυστάλλινα νερά  κάναμε το μπάνιο μας και ύστερα χαλαρώσαμε πάνω στη σπυρωτή μελιά άμμο. Το λιόγερμα εγκατασταθήκαμε στο ξενοδοχείο «ΚΑΪΑΦΑ» δίπλα στην ομώνυμη λίμνη στο χωριό Ζαχάρω.

       ΝΕΔΑ 24-7-2006: Το ποτάμι της Νέδας πηγάζει από τους πρόποδες του Λυκαίου όρους, τα νερά του ποταμού ακολουθούν μια γραφική μαιανδρική διαδρομή, ενώνονται  με μικρότερους χείμαρρους από τα γύρω βουνά, περνούν στενά φαράγγια, όχθες σκεπασμένες με πυκνή βλάστηση, σχηματίζουν μικρές λίμνες, καταρράχτες, καταβόθρες και τέλος καταλήγουν στα γαλανά νερά του Κυπαρισσιακού Κόλπου.

     Από το παραποτάμιο χωριό Κακαλέτρι ακολουθήσαμε την κοίτη του ποταμού, βαδίζοντας άλλοτε μέσα στο νερό και άλλοτε στις όχθες.  Η παρόχθια βλάστηση οργιάζει, ενώ μεγάλα πλατάνια ένθεν και ένθεν καλύπτουν το ποτάμι. Στους περισσότερους από εμάς εκδηλώθηκε αλλεργία με φτάρνισμα, που προήλθε από τη σκόνη των πλατανιών. Οι πλαγιές του φαραγγιού καλύπτονται από πρίνους, κυπαρίσσια, λεύκες, αγριοσυκιές και υπάρχει μια συνεχής αειφόρα ανάπτυξη. Ο κισσός ήταν πλεγμένος με τα πλατάνια και τα βράχια σε ένα αιώνιο ερωτικό σφιχταγκάλιασμα, που  πολλές φορές αποβαίνει μοιραίο για τα δέντρα.

     Το ποτάμι περνά κάτω από περίτεχνα πέτρινα τοξωτά γεφύρια που συνδέουν τη μια με την άλλη όχθη και εξυπηρετούσαν τους κατοίκους της περιοχής. Τα τοπία είναι πανέμορφα με τα νερά να σταλάζουν από παντού, η βλάστηση κρέμεται από τα βράχια, τα πετρώματα σχηματίζουν πολύχρωμους σχηματισμούς και οι σπηλιές στα κάθετα βράχια κοσμούν και συμπληρώνουν το μεγαλείο της φαραγγοκοιλάδας.

          Σε κάποιο σημείο οι όχθες της Νέδας στενεύουν  πολύ, η κοίτη γίνεται ένα με δυο μέτρα πλάτος, με πελώρια βράχια δεξιά και αριστερά, το νερό υψώνεται πολύ και τότε είναι υποχρεωτικό το κολύμπι. Αδιαβροχοποιήσαμε τα σακίδια με νάιλον σακούλες και τα ρίξαμε στη ροή του νερού, για να πάρουμε πιο κάτω. Τα πλατσουρίσματα μέσα στα νερά, που είχαν ανεχτική θερμοκρασία, ήταν ευχάριστα.

       Κάτω από το χωριό  Μαυρομάτη που είναι σκαρφαλωμένο ψηλά στην αριστερή πλευρά της Νέδας, κατασκηνώσαμε σε ένα πλάτωμα με  πελώρια πλατάνια, δίπλα  σε  ένα περίτεχνο πέτρινο τοξωτό γεφύρι, κάτωθεν του οποίου υπήρχε μια πηγή με κατάκρυο κρυστάλλινο νερό. Η νύχτα πέρασε ανέμελη, με τραγούδια και ιστορίες γύρω από μια μεγάλη φωτιά που ανάψαμε, γιατί είχε πέσει σχετική υγρασία. Κοιμηθήκαμε παρέα με τα αγριογούρουνα, τις αλεπούδες και τα άλλα άγρια ζώα του δάσους, ενώ το βουητό της ροής του ποταμού, μας νανούριζε μονότονα καθ όλη τη διάρκεια της νύχτας.

      25 -7-2006 ΝΕΔΑ : Πήραμε το λιτό πρωινό και αναχωρήσαμε για το υπόλοιπο της Νέδας μέχρι το Στόμιο. Το φαράγγι ήταν πιο ομαλό σε σύγκριση με το πρώτο μέρος που ήταν,  ανώμαλο, δύσκολο και επικίνδυνο. Είχε όμως μεγαλύτερες λιμνούλες και το κολύμπι ήταν υποχρεωτικό. Οι εναλλαγές του τοπίου ήταν περισσότερες, μάλιστα σε ένα σημείο τα βράχια έχουν περίεργα ανάγλυφα, ακανόνιστα σχήματα και σταλακτίτες. ‘Υστερα από πέντε ώρες πορείας στην κοίτη της Νέδας φτάσαμε στο μεγάλο πέτρινο τοξωτό γεφύρι, το οποίο συνδέει το πανέμορφο χωριό Νέδα με την αρχαία Φιγάλεια.

     ΄Ενα  άνετο μονοπάτι μετά από είκοσι λεπτά πεζοπορίας μας οδήγησε μπροστά σε τρεις γραφικούς καταρράκτες ο ένας πάνω από τον άλλο, τα νερά των οποίων καταλήγουν στη Νέδα. Οι παραπάνω καταρράκτες σχηματίζονται από το ρέμα του Μοθωνιά και τα κρυστάλλινα νερά τους πέφτουν σε ισάριθμες λιμνούλες παίρνοντας γαλάζιο  χρώμα. Ο επισκέπτης μένει άναυδος μπροστά σε αυτή τη φυσική ομορφιά και νομίζει, ότι βρίσκεται σε εξωτικό τοπίο. Στις λιμνούλες  αυτές οι περισσότεροι επισκέπτες απολαμβάνουν αμέριμνοι το δροσερό μπάνιο τους. Λίγο πιο πάνω στην πλαγιά είναι γαντζωμένο το εκκλησάκι της Παναγίας, ενώ δίπλα στο εκκλησάκι υπάρχει ένα ασκητήριο, το οποίο βεβαιώνει την παρουσία της μοναστικής ζωής κατά το παρελθόν.

       Κάτω από το εκκλησάκι της Παναγίας η Νέδα χώνεται μέσα σε ένα φυσικό τούνελ - σπήλαιο στο οποίο ζουν νυχτερίδες και αγριοπερίστερα. Το νερό  στο τούνελ  σχηματίζει ισχυρό ρέμα, είναι βαθύ και επικίνδυνο, ύστερα πάλι ξαναβγαίνει  στον ανοιχτό χώρο και συνεχίζει για τη θάλασσα.

      Το Φαράγγι της Νέδας με τα παρθένα δάση, τις απόκρημνες πλαγιές, το τούνελ, τα πέτρινα γεφύρια, τους καταρράκτες με τα γαλάζια εξωτικά νερά, το καθιστούν μοναδικό. Ο επισκέπτης εντυπωσιάζεται, αυθυποβάλλεται  και η εμπειρία που αποκτά είναι μοναδική.

      Μυθολογία - Ιστορία: Η κοιλάδα της Νέδας ενέπνευσε πολλούς μύθους στους αρχαίους ‘Ελληνες. Η Νέδα ήταν ονομασία μιας νύμφης η οποία κάποτε έγινε τροφός του Δία. Η Ρέα όταν γέννησε το Δία, τον έδωσε στη Νέδα, τη Θειοσόα και την Αγνώ (όλες νύμφες των νερών και των ποταμών) για να τον μεγαλώσουν. Η Νέδα που μεγάλωσε το Δία κατά τους μύθους, έδωσε το όνομά της στο ποτάμι. Οι αρχαιότεροι κάτοικοι της περιοχής γύρω από την κοιλάδα της Νέδας ήταν Πελασγοί, οι οποίοι περίπου το 2300 π.χ άρχισαν να κατοικούν στην Πελοπόννησο. Ο γιος του Λυκάονα, ο Φιγάλος, ίδρυσε την αρχαία πόλη Φιγάλεια.

     Πέρα από τις αρχαίες πόλεις και τα ένδοξα απομεινάρια τους αναμφίβολα ο ωραιότερος και σπουδαιότερος αρχαιολογικός χώρος δίπλα στην φαραγγοκοιλάδα της Νέδας είναι ο ναός του Επικούρειου Απόλλωνα στις Βάσσες. Ο ναός χτίστηκε από το διάσημο Ικτίνο (αρχιτέκτονα του Παρθενώνα) γύρω στο 450 π.χ.

      Τη Νέδα περπάτησε ο Παυσανίας ο ακούραστος ταξιδιώτης κατά το 2ο μΧ. αιώνα, ο οποίος επισκέφθηκε την αρχαία Φιγάλεια και το Ναό του Επικούρειου Απόλλωνα. Αναφέρεται στους μαιανδρισμούς της Νέδας συγκρίνοντας την με τον ποταμό Μαίανδρο: «Από όλους τους γνωστούς ποταμούς το ρεύμα του Μαιάνδρου έχει τους πιο πολλούς ελιγμούς, πολλές φορές στρέφεται προς τα πίσω και πάλι γυρίζει προς τα εμπρός. Η Νέδα θα μπορούσε να θεωρηθεί το δεύτερο σε ελιγμούς ποτάμι». (Παυσανίου, Ελλάδος περιηγήσεις Εκδοτική Αθηνών. Και  ΠΕΡΙΗΓΗΣΕΙΣ στο φαράγγι της ΝΕΔΑΣ  εκδόσεις ΗΜΕΡΗΣΙΑ).

      Επιστρέψαμε στο ξενοδοχείο «Καϊάφα» στο χωριό Ζαχάρω, για ξεκούραση και διανυκτέρευση. Το βράδυ έγινε στον κήπο του ξενοδοχείου η καθιερωμένη συνεστίαση των ορειβατών με χορούς  και τραγούδια.

      26-7-2007 Επίλογος: Κάναμε επίσκεψη στη μεγάλη λιμνοθάλασσα του Καϊάφα, στις όχθες της οποίας υπάρχουν ιαματικές πηγές γνωστές από την αρχαιότητα.

      Η αρχαία Ολυμπία ήταν χώρος λατρείας του Δία, στον οποίο αναφέρονται οι πρώτοι αγώνες το 776 π.χ. οι αγώνες αποκτούν ιερό χαρακτήρα, πανελλήνια δόξα και μεγάλο κύρος. Κατά τη διάρκεια των αγώνων επικρατούσε Ολυμπιακή εκεχειρία.

      Υπάρχουν αρκετοί μύθοι για  την προέλευση των  Ολυμπιακών αγώνων, ένας από αυτούς είναι του Ηρακλή και των Ιδαίων Δακτύλων, που λέγονταν Κουρήτες, γεννήθηκαν στο Ιερό βουνό της Κρήτης Ίδη - Ψηλορείτης και ήταν σπουδαίοι μεταλλουργοί. Η Ρέα ανέθεσε τη φύλαξη στους δακτύλους της Ίδης Κουρήτες, οι οποίοι ήταν ο Ηρακλής, ο Παιωναίος, ο Επιμήδης, ο Ιάσιος και ο Ίδας. Ο Ηρακλής που ήταν ο μεγαλύτερος, έβαζε τους άλλους να τρέξουν σε αγώνα και στεφάνωσε το νικητή με κλαδί από αγριελιά. Ο Ιδαίος Ηρακλής οργάνωσε τους αγώνες και τους ονόμασε Ολυμπιακούς, ήταν πέντε αδέρφια και γίνονταν κάθε πέντε χρόνια. Ο παραπάνω μύθος είναι γραμμένος σε μαρμάρινη πλάκα δεξιά πριν την είσοδο του Μουσείου της Ολυμπίας.

       Επισκεφτήκαμε το αρχαιολογικό Μουσείο με θησαυρούς, ανεκτίμητης αρχαιολογικής αξίας και τέχνης. Εντυπωσιάζουν όλα, αλλά περισσότερο ο Ερμής του Πραξιτέλους, που είναι ένα από τα λίγα έργα τέχνης της αρχαιότητας με τόση επιτυχία.

      Στον εξωτερικό χώρο εντυπωσιάζουν το Γυμνάσιο, η Παλαίστρα, ο ναός της Ήρας, ο ναός του Δία ο οποίος ήταν ο μεγαλύτερος στην Ελλάδα  έργο του Ηλείου αρχιτέκτονα Λίβωνα, το στάδιο 40000 θέσεων και τέλος ο χώρος αφής της Ολυμπιακής Φλόγας.

 ( Πηγές: Γεωγραφικό Λεξικό της Ελλάδας σελ.90, Σταματελάτου εκδόσεις ΒΗΜΑ).

     Η επιστροφή έγινε από την πανέμορφη ορεινή Αρκαδία, το γραφικό χωριό Λαγκάδια και τις κατάφυτες από έλατα πλαγιές  του όρους Μαίναλου.

     Στο λιμάνι του Πειραιά  επιβιβαστήκαμε στο πλοίο και αναχωρήσαμε για το Ηράκλειο με πλούσιες και μοναδικές εμπειρίες. Διοργανωτής της εκδρομής ήταν ο Ορειβατικός Σύλλογος Ηρακλείου με αρχηγό το  Σπύρο Καλεμάκη, ο οποίος πέτυχε απόλυτα στο τόσο δύσκολο έργο του και τον ευχαριστούμε πολύ.

      Από τον Ορειβατικό Μοιρών συμμετείχαν ο γραφών, Ο Γιώργης Σπυριδάκης πρόεδρος, ο Αποστόλης Παυλίδης γραμματέας, ο Στέλιος Ζαχαριουδάκης, ο Πέτρος Ζαχαριουδάκης, ο Γιάννης Κλημαθιανάκης και ο Αντώνης Καραμπακάκης μέλη.-

      Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΑΠ0ΨΗ του νότου φύλλο 335 της 8-8-2006.

     

Οι Μοιριανοί στο Παναχαικό

Στο βάθος η γέφυρα του Ρίου

Παναχαικό στο ελατόδασος

Ακροκόρινθος

Κταφύγιο Παναχαικού

Κορφή Πύργος του Παναχαικού

Κατασκήνωση Πανελλήνιας Συνάντησης

Στο χωριό Κακαλέτρι της Νέδας

Γεφύρι στη Νέδα

Κορφή Παναχαικού

Κατασκήνωση στη Νέδα

Καρράχτης στη Νέδα

Καταρράχτης στη Νέδα

Μικρός καταρράχτης Νέδα

Λαγκάδια Αρκαδίας

Αρχαία Ολυμπία

Κατασκήνωση

Μέσα στο ποτάμι

Ο Γιάννης καβρολογά

Κατασκήνωση Νέδας

Λίμνη Καιάφα

ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΠΟΝΤΙΩΝ

Η ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

                         ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ

Του Δακανάλη Μανόλη πρώην αγρονόμου

Η Επανάσταση των Νεότουρκων του 1908 προκαθόρισε την «τύχη» των Ελλήνων, Αρμενίων, Κούρδων κ.α. μειονοτήτων που ζούσαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Οι Νεότουρκοι Εθνικιστές εκτρέφουν τον φυλετικό Εθνικισμό κατά των μειονοτήτων και υποστηρίζουν στην πράξη ότι μόνο το τούρκικο στοιχείο, θα πρέπει να αναδειχθεί και να επιβληθεί δια πυρός και σιδήρου. Επιβάλλουν κλίμα φοβίας και διωγμού σε βάρος των Ελλήνων του Πόντου. Στις εκλογές που ακολούθησαν εκλέχθηκε στον Πόντο ένας μόνο Έλληνας βουλευτής με την υποστήριξη του Κομιτάτου της Ένωσης και Προόδου.

Σημαντικό πρόβλημα δημιούργησε στον Πόντο η καθιέρωση της υποχρεωτικής στράτευσης, η οποία δημιούργησε μεγάλο κύμα μετανάστευσης το 1911, κυρίως προς τη Ρωσία. Ο ‘Ελληνας πρόξενος της Τραπεζούντας αναφέρει σε έγγραφό του: «Αι χριστιανικές κοινότητες διατελούσι εν κοινωνική σχεδόν αποσυνθέσει». Μέχρι τότε οι Χριστιανοί δε στρατεύοταν και ως αντιστάθμισμα πλήρωναν ενιαύσιο φόρο. Η στράτευση χρησιμοποιήθηκε σαν ένα ακόμη μέσο αποδυνάμωσης του Ελληνικού στοιχείου, καθώς η θητεία ήταν βασανιστική με άθλιες συνθήκες διαβίωσης, σκληρές τιμωρίες, κακουχίες και αδυναμία άσκησης λατρείας. Ο Πατριάρχης έκανε παρέμβαση με υπόμνημά του, χωρίς όμως αποτέλεσμα.

Με την ένωση της Κρήτης μετά της Ελλάδας, οι Νεότουρκοι σε αντίποινα επιβάλλουν αποκλεισμό στα εμπορικά ελληνικά πλοία να προσεγγίσουν λιμάνια του Πόντου, που στηρίζονταν στο εισαγωγικό και εξαγωγικό εμπόριο.

Η επιστράτευση που κηρύσσει το Τουρκικό κράτος, για να πολεμήσει στο πλευρό των Γερμανών στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, συμπεριλαμβάνει και τους Έλληνες του Πόντου. Πολλοί θα καταφύγουν στα βουνά δημιουργώντας αντάρτικες ομάδες, για να προστατέψουν τους ομοεθνείς τους. Επίκεντρο του Αντάρτικου ήταν οι περιοχές της Σάντας, της Αμάσειας και η Πάφρα.

Το 1915 αρχίζει τη δράση του το ατρόμητο παλικάρι του Πόντου ο Βασίλαγας (Βασιλούστα Βασίλειος Ανθόπουλος). Σημαντική ήταν η δράση της ομάδας του. Απελευθέρωσε από στρατόπεδο ένα Ρώσο στρατηγό. Επίσης ασχολήθηκε με τη μεταφορά πυρομαχικών στην Τραπεζούντα.

Σημαντική ήταν και η δράση της αντάρτικης ομάδας του Παντέλαγα (Παντελή Αναστασιάδη), ο οποίος με 47 οπλίτες και 2500 γυναικόπαιδα που είχε υπό την προστασία του στο βουνό Αγίου Τεπέ,  αντιμετώπισε στις 16/11/1917 χιλιάδες τέλεια εξοπλισμένο τούρκικο στρατό, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν 119 Τούρκοι στρατιώτες.

«Πόντιος Κολοκοτρώνης» χαρακτηρίζεται ο 25χρόνος Κοτδά Αναστάς (Αναστάσιος Παπαδόπουλος), ο οποίος κατόρθωσε ύστερα από σκληρές μάχες 95 ημερών το φθινόπωρο του 1921 να εξοντώσει 700 Τούρκους στρατιώτες του Τούρκου στρατηγού Λιβά Πασά.

Με την έναρξη των Βαλκανικών Πολέμων 1912-1913 επήλθε οριστική ρήξη μουσουλμάνων και Ελλήνων του Πόντου. Όλοι Νεότουρκοι ακόμα και οι φιλελεύθεροι Τούρκοι καταφέρθηκαν εναντίον των Ελλήνων. Οι Νεότουρκοι φανάτιζαν το μουσουλμανικό πληθυσμό, προετοιμάζοντας έτσι τον οργανωμένο διωγμό των Ελλήνων.

Οι Έλληνες στο στρατό δεν έπαιρναν όπλα, αλλά αποτελούσαν τα διαβόητα εργατικά τάγματα (αμελέ ταρπουρού), στα οποία έχασαν τη ζωή τους περίπου το 80% των Ελλήνων.

Σε ολόκληρο τον Πόντο περιόδευε ο θάνατος με τις πιο φρικτές μορφές του. Από τη Ρωσία η Ελληνική Πρεσβεία πληροφορούσε το ΥΠΕΞ της Ελλάδας για την τραγική κατάσταση 16 χωριών της περιοχής Βαζελόνως της Τραπεζούντας, οι οποίοι έφυγαν στα δάση περίπου 6000 Έλληνες για να μην σφαγούν όπως τους Αρμένιους. Από αυτούς 650 πήγαν στη μονή Βαζελώνος, που προϋπήρχαν και άλλοι 1500, επίσης 1200 εισήλθαν σε ένα σπήλαιο του χωριού «Κουνάκα». Οι ευρισκόμενοι στο σπήλαιο αναγκάστηκαν λόγω πείνας να συνθηκολογήσουν. Από αυτούς 26 γυναίκες και νεανίδες για να αποφύγουν την ατίμωση έπεσαν στο ποτάμι στο χωριό Γέφυρα και παρά τις προσπάθειες των άλλων πνίγηκαν. Οι Τούρκοι έκαψαν ζωντανούς και τους 6000 Έλληνες κατοίκους της Πάφρας, που είχαν αποκλειστεί στις εκκλησίες. Έκλεισαν μέσα στο ναό του χωριού Ελέζλη στο Σουλού -Τερέ 535 Έλληνες και τους έσφαξαν όλους, διασώθηκαν μόνο 4, πρώτους έσφαξαν 7 ιερείς δια πελέκων μπροστά στη θύρα του ναού. Απαγχόνισαν στην πλατεία Αμάσειας όλη τη θρησκευτική και πνευματική ηγεσία των Ελλήνων. Φόνευσαν οι Τούρκοι όλους τους κατοίκους της πόλης Μερζίφουντος και αφού τη λεηλάτησαν την πυρπόλησαν. Βίασαν όλες τις γυναίκες, παρθένες και παιδιά των πόλεων Κερασούντος, Ορθούς, Τριπόλεως, Αμισού, και Πάφρας.

Την Ερυθρά σφαγή ακολούθησε η λευκή σφαγή. Πρόκειται για την εξόντωση των Ελλήνων του Πόντου από την κακομεταχείριση, τις εκτοπίσεις, την παρατεταμένη στέρηση νερού και τροφής, του αποκλεισμού σε μπουντρούμια, τόσο μικρά, που να μην χωρά όρθιος.

Στις 16-7-1916 ο Γερμανός Πρόξενος της Αμισού Κίκχοφ ενημερώνει το υπουργείο Εξωτερικών στο Βερολίνο για την τύχη των Ελλήνων: «Από αξιόπιστες πηγές, ολόκληρος ο Ελληνικός πληθυσμός της Σινώπης και της παραλιακής περιοχής Κασταμονής έχει εξοριστεί. Εξορία και εξολόθρευση είναι στα τουρκικά η ίδια έννοια, γιατί όποιος δεν δολοφονείται, πεθαίνει ως επί το πλείστον από αρρώστιες και την πείνα».

Στις 3/16 Νοεμβρίου 1916 εκτοπίστηκαν όλοι οι Έλληνες της περιοχής της Τρίπολης, μετά από 25 μέρες μαρτυρικής διαδρομής λευκού θανάτου έφθασαν στο Πίρκ. Από τους 13.000 που ξεκίνησαν έμειναν μόνο 300 έπειτα από τέσσερις μήνες. Οι Νεότουρκοι απέβλεπαν στον αφανισμό όλων των χριστιανικών εθνοτήτων και στην τουρκοποίηση των μουσουλμάνων.

Στις 29 Μαΐου 1919 στη Χάβζα σε συνομιλία που είχαν οι πρωτεργάτες της Ποντιακής Γενοκτονίας Μουσταφά Κεμάλ και Τοπάλ Οσμάν. Είπε ο δεύτερος στον πρώτο, «θα προσφέρω τέτοιο θυμίαμα στους Ρωμιούς του Πόντου, που θα πνιγούν σαν τις σφήκες στις σπηλιές».

Στην Τουρκική εθνοσυνέλευση της Άγκυρας ήταν αντίθετοι με τα σκληρά μέτρα της Κεμαλικής Κυβέρνησης απέναντι στους Έλληνες, οι Κεμαλικοί βουλευτές της Σινώπης Χανί Χαμί, του Κίρσεχιρ Γιαχγιά Γκαλίπ και της Μερσίνης Σαλαχατίν μπέης. Ιδιαίτερα ο πρώτος βουλευτής θα πει για τις εκτοπίσεις: «Μας κηλιδώνει ενώπιον σύμπαντος κόσμου. Πώς θα ζήσουμε μπροστά στον κόσμο».

Το 1919 αρχίζει η δεύτερη φάση στις διώξεις του Ποντιακού Ελληνισμού. Την εγκαινιάζει η άφιξη του Κεμάλ Ατατούρκ στη Σαμψούντα. Σε τηλεγράφημα στις 25-7-1920 της Επιτροπείας Ποντίων προς τον Ελευθέριο Βενιζέλο διαβάζουμε: «Πανταχόθεν του Πόντου αγγέλονται σφαγαί... εις Κερασούντα... εις Τραπεζούντα και αλλού... εάν κατάστασις αυτή συνεχιστεί. Ελληνισμός Πόντου εξαφανίζεται, πριν η διπλωματία προλάβει ασχοληθεί περί αυτού...» (ΥΠΕΞ. Τμήμα Α, φακ., Αριθ. Πρωτ. 9659/25-7-1920) .

Συνεχίστηκαν τα πάσης φύσεως εγκλήματα με αμείωτο ρυθμό και μανία σε βάρος των Ελλήνων του Πόντου, τα οποία όμως δεν μπορούν να εξιστορηθούν σ’ αυτό το κείμενο. Το αποκορύφωμα εξόντωσης του Ελληνικού στοιχείου ήλθε το 1922 με τη Μικρασιατική καταστροφή.

Η Γενοκτονία των Ποντίων Ελλήνων σε αντίθεση με των Αρμενίων επισκιάστηκε, είτε από τον όγκο των τραγικών περιπτώσεων του αρμενικού λαού επειδή συνέπεσε χρονικά, είτε διότι αποσιωπήθηκε από κυβερνητικές και διπλωματικές επιταγές στο όνομα κάποιων διακρατικών συμφωνιών και συμφερόντων.

Η Βουλή των Ελλήνων με το νόμο  2193 στις 24 Φεβρουαρίου 1994 με Ομόφωνη απόφαση της αναγνώρισε και όρισε ως Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου τη 19η Μάϊου  Από τους 500.000 Έλληνες που εξορίστηκαν λίγοι επέζησαν. Ο αριθμός των θυμάτων έχει υπολογιστεί σε 353.000.

Καλούμε τη γείτονά μας Τουρκία να αναγνωρίσει τη γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου και των άλλων λαών. Πράγμα που κατά η δική μας άποψη δε θα πράξει ποτέ.-

Πηγές: Ελευθεροτυπία ΙΣΤΟΡΙΚΑ. Η γενοκτονία των Ποντίων, τεύχος 134

IΣΤΡΟΡΙΑ ΣΤΡΑΤΟΥ. ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΤΗΣ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ σελ. 3-14.

Βικιπαίδεια Η Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου. Φωτογραφίες από το διαδίκτυο.

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΑΠΟΨΗ τον νότου φύλλο 325

στις 3Ο-5-20Ο6.

ΠΑΛΗΟΧΩΡΑ - ΕΛΑΦΟΝΗΣΙ- ΓΑΥΔΟΣ

ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΜΟΙΡΩΝ

ΣΤΗΝ ΠΑΛΗΟΧΩΡΑ - ΕΛΑΦΟΝΗΣΙ ΚΑΙ ΓΑΥΔΟ

Του Δακανάλη Μανόλη Αντιπρόεδρου Ε.Ο.Σ. Μοιρών

«Πήραμε μαζί μας μια πέτρα ή ένα κοχίλι που αφθονούν στη Γαύδο, για να θυμούμαστε τι αφήσαμε πίσω μας και για να ξαναπάμε στο νησί».

Μετά το μεσημέρι της 3ης Ιουλίου 2009 επτά ορειβάτες του Ε.Ο.Σ. Μοιρών βρεθήκαμε στην όμορφη Κάνδανο της επαρχίας Σέλινου, έδρα του ομώνυμου δήμου Κανδάνου.

Η Κάνδανος είναι μαρτυρικό χωριό, γιατί στις 3 Ιουνίου 1941 οι Γερμανοί εκδικήθηκαν το θάνατο 25 στρατιωτών των, επειδή θεώρησαν υπεύθυνους τους κατοίκους της Κανδάνου, καταστρέψανε εκ θεμελίων το χωριό, παράλληλα εκτέλεσαν 23 Κανδανιώτες. Η Γερμανική διαταγή μεταξύ άλλων έλεγε, «για να μην μπορεί να ανοικοδομηθεί πλέον».

Το απόγευμα ένας ανηφορικός δρόμος μας οδήγησε στα ορεινά του Ανατολικού Σέλινου, όπου στο μικρό γραφικό χωριό Καμάρια υπάρχει η Κρητική «Πυραμίδα». Προσφέρθηκε με ευχαρίστηση ο Μιχάλης Γιακουμάκης, να μας οδηγήσει στην πυραμίδα. Στα λίγα λεπτά μέχρι να ετοιμαστεί η καλοσυνάτη και γελαστή σύζυγος του είχε κατέβει κάτω με το δίσκο και την τσικουδιά και μας φιλοξένησε.

Δύο περίπου χιλιόμετρα έξω από το χωριό στο δρόμο προς τη Σούγια, αφού κατηφορίσαμε για διακόσια περίπου μέτρα βρεθήκαμε μπροστά στην Κρητική «Πυραμίδα» όπως την αποκαλούν οι ειδικοί. Είναι ένα επιβλητικό μυστηριώδες μνημείο και ενδεχομένως μοναδικό στον κόσμο. Είναι ένας λαξευμένος τάφος στον σκληρό βράχο σε σχήμα κώνου, δένει απόλυτα με το περιβάλλον και είναι δυσδιάκριτος από απόσταση εκατό μέτρων.

Η περιφέρεια της βάσης του κώνου είναι 30 μέτρα, το ύψος 5,50 , ενώ το ταφικό δωμάτιο έχει διαστάσεις 2,20 επί 2,10 και ύψος 1,40 μέτρα. Οι παλιοί κάτοικοι του χωριού νόμιζαν ότι ήταν αρχαίος φούρνος και έδωσαν το όνομα στην περιοχή «Φούρνος». Ακόμα λένε ότι υπήρχε και άλλος φούρνος με το ίδιο σχήμα, κανείς όμως δεν γνωρίζει πότε και πως καταστράφηκε.

Γύρω από τον τάφο αυτό υπάρχει ένα πέπλο μυστηρίου και αναπάντητα ερωτήματα. Γιατί επέλεξε αυτός ο αρχαίος πρόγονος μας, να ταφεί μακριά από νεκρόπολη και από αρχαία πόλη? Γιατί επέλεξε αυτό το σχήμα, που δεν συναντάτε αλλού? Γιατί λάξευσαν τον σκληρό βράχο, ενώ ο ασβεστόλιθος λαξεύεται εύκολα? Αυτά θα μας τα απαντήσουν οι αρχαιολόγοι και όσοι άλλοι ειδικοί έχουν σχέση με αυτά. Γενικά όμως το μνημείο αυτό γοητεύει και συγκινεί τον επισκέπτη.

Εγκατασταθήκαμε στην γραφική Παλαιόχωρα η Παληόχωρα, έδρα του δήμου Πελεκάνου. Είναι κτισμένη πάνω σε παλιά πόλη από την οποία πήρε και το όνομα Παληόχωρα. Καταλαμβάνει όλο το εύρος μιας χερσονήσου, για αυτό έχει δύο παραλίες Ανατολική και Δυτική, ενώ στο άκρο της χερσονήσου δεσπόζει ένα βενετσιάνικο κάστρο. ‘Εχει αναπτυχθεί τουριστικά με πολλά ξενοδοχεία και καταλύματα που εξυπηρετούν αρκετούς τουρίστες τους θερινούς μήνες.

4 Ιουλίου - ΕΛΑΦΟΝΗΣΙ

Από τους Κριούς δυτικά της Παληόχωρας ξεκινήσαμε, ενώ ο ήλιος ήταν δύο κονταριές ψηλά για το πασίγνωστο τροπικό Ελαφονήσι. Η πεζοπορία γίνονταν παράλληλα με την ακτή της θάλασσας, πάνω σε ένα καλά διαμορφωμένο μονοπάτι Ε4 ( το Ε4 αρχίζει από την Χρυσοσκαλίτισσα και καταλήγει στην Ζάκρο), άλλοτε σε μακία βλάστηση από πεύκα, χαμηλά κυπαρίσσια, σκίνους , χαρουπιές και άλλοτε σε φρύγανα. Λίγο πριν το Ελαφονήσι, συναντήσαμε ένα μεγάλο εντυπωσιακό κεδρόδασος, από τα μοναδικά στην Κρήτη, ενώ δίπλα υπάρχει παρθένα παραλία με χρυσαφένια αμμουδιά και πεντακάθαρα νερά.

Το Ελαφονήσι ο μικρός αυτός τροπικός παράδεισος επικοινωνεί με την ξηρά με μερικά μέτρα ρηχής θάλασσας. Η ψιλή και άσπρη άμμος, σε συνδυασμό με τα αβαθή κρυστάλλινα νερά, που παίρνουν πορφυρές αποχρώσεις, εκεί όπου σπάει το κύμα και τους κέδρους που ριζώνουν στους αμμόλοφους, προσδίδουν στο νησί τροπικό χαρακτήρα. Το νησί δέχεται καθημερινά τους θερινούς μήνες αμέτρητους τουρίστες από όλο τον κόσμο, που απολαμβάνουν τον ήλιο, την καθαρή θάλασσα, την άσπρη άμμο, τόσο στην παραλία της Κρήτης, όσο και στις δαντελωτές ακτές του νησιού, μακριά από τα καθημερινά προβλήματα.

Το Φλεβάρη του 1907 βυθίστηκε έξω από το Ελαφονήσι το αυστριακό πλοίο «ΙΜΡΕRΑΤRIΧ» και πήρε στο θάνατο 38 ανθρώπους, οι σωροί των οποίων τάφηκαν στο νησί. Το γεγονός αυτό συντέλεσε στο να κατασκευαστεί εκεί ένας φάρος, τον οποίο όμως ανατίναξαν οι Γερμανοί κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το νησί προστατεύεται από το ΝΑΤURΑ 2000. Η επιστροφή έγινε από το ίδιο αρχέγονο μονοπάτι.

5 Ιουλίου στο φαράγγι του ΄Ανυδρου

Από το μικρό χωριό Άνυδρο που είναι κτισμένο στα ορεινά ανατολικά της Παληόχωρας, κατηφορίσαμε στο ομώνυμο φαράγγι του Ανύδρου. Όλη η περιοχή του φαραγγιού είναι δασωμένη με χαρουπιές, πεύκα, σκίνους και χαμηλά κυπαρίσσια. Η πεζοπορία ήταν εντυπωσιακή, τρέχαμε συνέχεια στη σκιά και καταλήξαμε στην παραλία του Άνυδρου μετά από μία ώρα πεζοπορία. Εδώ στην πεντακάθαρη και φημισμένη παραλία απολαύσαμε το μπάνιο μας.

6 Ιουλίου ΓΑΥΔΟΣ το νησί της Καλυψώς

Νωρίς το πρωί από την Παληόχωρα πήραμε το πλοίο «ΣΑΜΑΡΙΑ» και βάλαμε ρότα πέντε ορειβάτες για το πανέμορφο νησί της Καλυψώς τη Γαύδο. Η αγριάδα των δασωμένων με πεύκα νότιων πλαγιών και φαραγγιών των Λευκών Ορέων ήταν μοναδική και προκαλούσε δέος. Πολλά κάθετα φαράγγια μικρά και μεγάλα καταλήγουν στην θάλασσα, μερικά από αυτά είναι άβατα. Τα μεγαλύτερα από αυτά είναι του Κλάδου της Τρυπητής, της Αγίας Ειρήνης που σβήνει στον οικισμό Σούγια και της Σαμαριάς ή Φαράγγας όπως την αποκαλούν οι Σφακιανοί, που καταλήγει στην Αγία Ρουμέλη.

Το πλοίο προσέγγισε στα λιμάνια της Σούγιας και Αγίας Ρουμέλης για να αφήσει και να πάρει επιβάτες. Στα μέσα της διαδρομής προς τη Γαύδο (48 μίλια) η θάλασσα αγρίεψε με μεγάλα κύματα και το πλοίο λίκνιζε έντονα. Φαίνεται ότι ο Ποσειδώνας ο Θεός της θάλασσας είχε προβλήματα μαζί μας και τάραξε τη θάλασσα με την τρίαινα του. Ανοικτά της Παληόχωρας, της Σούγιας, της Αγίας Ρουμέλης και της Γαύδου ζουν μόνιμα. αρκετές φάλαινες — φυστήρες. Τα τεράστια αυτά θαλάσσια θηλαστικά μήκους 12 μέτρων και περίπου 45 τόνων τρέφονται με καλαμάρια μήκους 1,50 μέτρων που αφθονούν στην περιοχή, όπου υπάρχουν μεγάλα βάθυ με υποβρύχια γκρεμνά. Για πρώτη φορά άρχισαν να δίνουν πληροφορίες για τις φάλαινες οι ψαράδες το 1993. Κρίμα που δεν τις συναντήσαμε.

Η διαδρομή κράτησε περίπου τεσσερισίμιση ώρες μέχρι που το πλοίο έδεσε στο λιμάνι Κάραβε της όμορφης Γαύδου.

Το πουλμάκι μίνι μπας με οδηγό τον Αντώνη από τα Σκόπια μας πήγε στο Μετόχι, όπου εγκατασταθήκαμε σε πολύ καλά δωμάτια μέσα στο πευκόδασος.

Το απόγευμα ξεκινήσαμε για το ακρωτήριο της Τρυπητής το νοτιότερο άκρο της Ευρωπαϊκής ‘Ενωσης. Πήραμε το μονοπάτι από τον υπήνεμο όρμο του «Κόρφου» με ταβέρνες και λίγα υπνοδωμάτια. Το μονοπάτι ήταν άριστα διαμορφωμένο μέσα στο πευκόδασος ίσαμε το ακρωτήριο της Τρυπητής. Λίγο πριν από το ακρωτήριο συναντήσαμε δίπλα στη θάλασσα μια μεγάλη στρογγυλή λίμνη- αλυκή με κρυστάλλους αλατιού. Το χειμώνα γεμίζει με θαλασσινό νερό, το καλοκαίρι εξατμίζεται μένει λίγο αλάτι, που μαζί με το χώμα δημιουργούν ένα μαλακό άσπρο τάπητα Το φαινόμενο αυτό δίνει μια άλλη διάσταση στο περιβάλλον.

Πολύ κοντά από τη λίμνη εμφανίζεται επιβλητικό το ακρωτήρι με τις τεράστιες τρύπες στους βράχους του, που είναι σαν γέφυρες, ενώ τα κύματα και ο αέρας το δέρνουν αλύπητα ολοχρονίς .

Πάνω στο βράχο του ακρωτηρίου βρίσκεται ο μεγάλος ξύλινος θρόνος στο νοτιότερο σημείο της Ευρωπαϊκής ‘Ενωσης. Είναι το σημείο αναφοράς και πάνω σε αυτόν φωτογραφίζονται οι επισκέπτες. Επιστρέψαμε από το ορεινό χωριό Βατσιανά, που είναι στο ψηλότερο μέρος του νησιού και το νοτιότερο κατοικημένο χωριό της Ευρώπης. Το λαογραφικό μουσείο του παπά Μανώλη Μπικογιαννάκη φιλοξενεί όλα τα παλιά εργαλεία των γεωργών, των κτηνοτρόφων και των νοικοκυριών του νησιού.

Βρέθηκαν στα Βατσιανά μετά το Τσερνομπίλ πέντε – έξι Σοβιετικοί επιστήμονες, όπου κατοικούν μόνιμα. Καλύπτουν τις ενεργειακές ανάγκες τους από ανανεώσιμες πηγές και τα τρόφιμα από καλλιέργειες. Επεμβαίνουν δε σε οποιοδήποτε πρόβλημα παρουσιατεί στο νησί.

Το τσιγαριστό κρέας και τα άλλα εδέσματα που μας είχε φτιάξει ο Αντώνης με τη σύζυγο του Νατάσα ήταν πάρα πολύ καλά. Τα παιδιά αυτά είναι από τα Σκόπια έχουν σπουδάσει κτηνίατροι και τα καλοκαίρια εργάζονται στη Γαύδο.

7 Ιουλίου ΣΑΦΑΡΙ ΣΤΗ ΓΑΥΔΟ

Κάθε πρωί βλέπαμε το βοσκό Χαραλάμπη που έχει το μαντρί του πιο κάτω από το Μετόχι , να μαζεύει τις σταυράτες αίγες του, να τις αρμέγει, να τις ποτίζει και να τις οδηγεί στο δάσος για βοσκή. Με το τυρομάλαμα που έκανε από το γάλα τους, τροφοδοτούσε τις ταβέρνες του νησιού που το χρησιμοποιούσαν στις σαλάτες αντί για φέτα. ΄Ηταν πάρα πολύ καλό και γευστικό. Ενοικιάσαμε ένα πουλμάκι, μίνι μπας και κάναμε σαφάρι στη Γαύδο. Πρώτος μας σταθμός ήταν η παραλία του Σαρακίνικου με πολλές ταβέρνες και ενοικιαζόμενα δωμάτια. Το Σαρακίνικο στην περίοδο της δικτατορίας του Μεταξά ήταν τόπος πολιτικών εξόριστων, μεταξύ των οποίων ο Άρης Βελουχιώτης, ο Μάρκος Βαφειάδης και άλλοι. Στο σπίτι που έμενε ο ΄Αρης σήμερα κυματίζει η Ελληνική σημαία .

Δυτικότερα βρίσκεται η παραλία του Άη Γιάννη με τους χρυσαφένιους αμμόλοφους που αντιγράφουν τη Σαχάρα. Οι παραθεριστές της περιοχής είναι γυμνιστές ντόπιοι και ξένοι, που κατασκηνώνουν ελεύθερα στους αμμόλοφους κάτω από τους κέδρους. Απολαμβάνουν την παρθένα φύση με τα πεντακάθαρα νερά Ανεβαίνοντας προς το Καστρί την πρωτεύουσα του νησιού συναντήσαμε το σύγχρονο ελικοδρόμιο που χρησιμοποιείται για τις ανάγκες του νησιού. Στο Καστρί είναι οι αρχές του τόπου και την τελευταία δεκαετία έχουν αναγερθεί σύγχρονα καταλύματα, που έχουν αλλάξει την όψη του χωριού. Γευματίσαμε στην ταβέρνα «Το στέκι της Γωγώς » που βρίσκεται σε παλιό παραδοσιακό κτίσμα και φημίζεται για τα νόστιμα φαγητά της.

Ο φάρος βρίσκεται στο πιο ψηλό σημείο του Γαύδου στο δρόμο προς το χωριό Άμπελος. ‘Εχει ανακαινιστεί τα τελευταία χρόνια και στις σύγχρονες εγκαταστάσεις του στεγάζεται μουσείο με φωτογραφίες και άλλα υλικά από τους φάρους όλης της Ελλάδας.

Στη Γαύδο φυσάει τους περισσότερους μήνες δυτικός άνεμος και όλα τα δένδρα έχουν πάρει κλήση προς την Ανατολή. Την καλοκαιρινή περίοδο κυρίως τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο λίγο μετά το μεσημέρι, πέφτει πυκνή ομίχλη στην περιοχή και δημιουργείται ένα μοναδικό φαινόμενο. Αναγκαστήκαμε να επισκεφθούμε τα φάρο για δεύτερη φορά για να απολαύσουμε τη θέα από το ψηλότερο σημείο του νησιού.

Στο χωριό Άμπελος κατοικούν 5 άτομα, οι πιο μεγάλοι είναι ο 89 χρόνος Αρτέμης και 75χρόνη σύζυγος του Χριστίνη, έξυπνη, καλοσυνάτη και φιλόξενη. Μας φιλοξένησαν στο παλιό παραδοσιακό τους σπίτι με τσικουδιά. Τα μεσοδόκια του σπιτιού, όπως μας είπε ο Αρτέμης είναι από κέδρο και κρατούν 2.000 χρόνια. Όταν παντρεύτηκαν το χωριό είχε 55 κατοίκους, τώρα έχει ρημάξει. Η Χριστίνη μας παραπονέθηκε ότι έχει πίεση και πολλές φορές ανεβαίνει μέχρι είκοσι. Αυτοί οι άνθρωποι εκεί είναι ακρίτες και φυλάγουν Θερμοπύλες. Η πολιτεία σε τέτοιες περιπτώσεις πρέπει να είναι γενναιόδωρη. Η Γαύδος όπως έχει αποδειχθεί από τα διάφορα ευρήματα κατοικείται από τη Νεολιθική Εποχή, έχει ταυτιστεί με την Ωγυγία. Η έκτασή της είναι 33τ. χιλ. και έχει μέγιστο υψόμετρο 368 μέτρα. Η χλωρίδα είναι πλούσια, αποτελείται από πεύκα, κυπαρίσσια και κέδρους που καλύπτουν ολόκληρο το νησί.

Μπορούμε να υποθέσουμε ότι οι 55 σήμερα μόνιμοι κάτοικοι της Γαύδου είναι απόγονοι του Οδυσσέα και της Καλυψώς που άφησαν μεγάλη φαμελιά στο νησί.

Δέχεται αρκετό τουρισμό το καλοκαίρι και παρά την ανάπτυξη που έχει τα τελευταία 15 χρόνια δεν έχει αλλάξει η φυσιογνωμία του νησιού. Οι επισκέπτες βρίσκουν ηρεμία, απολαμβάνουν τον ήλιο, τα πεντακάθαρα νερά του Νότιου Κρητικού Πελάγους και την σκιά των κέδρων. Αν κλείσουν τα κινητά τους ελαχιστοποιούν τις ανάγκες τους και ξεχνούν τα καθημερινά τους προβλήματα. Η Γαύδος όπως λένε είναι ο τελευταίος παράδεισος.

8 Ιουλίου ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ

Το μεσημέρι πήραμε το πλοίο της επιστροφής για την Παληόχωρα. Πήραμε μαζί μας μια πέτρα ή ένα κοχίλι που αφθονούν στη Γαύδο, για να θυμόμαστε τι αφήσαμε πίσω μας και για να ξαναπάμε στο νησί. Η Καλυψώ πάντα μας περιμένει.

Υ.Γ Εκτός από τον γράφοντα ήταν ο Γιώργης Σπυριδάκης Πρόεδρος, ο

Μανόλης Ντρετάκης μέλος του Δ.Σ., οι Γιάννης Κλιμαθιανάκης,

Γιάννης Κωστάκης, Ντίνα Αναγνωστάκη και Ειρήνη Τσαγκαράκη μέλη.

Μοίρες 10 Ιουλίου 2009

Εφημερίδα ΑΠΟΨΗ του νότου φύλλο 486 της10 Ιουλίου २००९