ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΛΛΕΡΓΗΔΩΝ

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΛΛΕΡΓΗΔΩΝ

Του Δακανάλη Μανόλη

        Ένα  πολυσυζητημένο θέμα είναι η ιστορική υπόσταση της παράδοσης και ο μεσαιωνικός θρύλος για τα δώδεκα αρχοντόπουλα. Ο αυτοκράτορας Αλέξιος Β΄ Κομνηνός με Χρυσόβουλο που χρονολογείται το 1182, (φέρει χρυσή σφραγίδα του αυτοκράτορα) έστειλε στην Κρήτη μαζί με το γιο του Ισαάκιο Κομνηνό ως εγγυητή δώδεκα αριστοκρατικές οικογένειες της Κωνσταντινούπολης με εκατό τριήρεις. Σκοπός του ήταν αφενός να υποτάξουν το νησί, το οποίο είχε επαναστατήσει και αρνιόταν να καταβάλει τους φόρους και  αφετέρου να ενισχύσουν τον πληθυσμό του νησιού, ο οποίος παρουσίαζε αισθητή αραίωση λόγω της σκληρής και μακρόχρονης Αραβοκρατίας. Επρόκειτο για τη δεύτερη κατά σειρά αποίκηση από την απελευθέρωση της Κρήτης το 961 υπό του Νικηφόρου Φωκά.                                                                                                                                        Το χρυσόβουλο αναφέρει σε γενικές γραμμές τα εξής: «Ο Αλέξιος Κομνηνός και Πορφυρογέννητος, Βασιλεύς Κωνσταντινουπόλεως νέας Ρώμης και καθολικός διάδοχος των μακαρίων βασιλέων κλπ, όπου με αυτό στέλνω δια βασιλέα  και επίτροπόν μας τον μυριπόθητον και φίλατατόν μου υιόν Ιασαάκιον, ομού με τους παρόντας ιβ΄ γενεών Άρχοντας της ημών Βασιλείας και Βουλής κλπ.  αρπβ΄.

    + Ο εν Χριστώ Βασιλεύς περιπόθητος υιός και ημέτερος επίτροπος Ισαάκιος.

    + Καγώ ο πατήρ αυτού Αλέξιος έτι δε και οι εμοί ιβ΄ αρχοντόπουλοι». (Πηγές: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ 1909 τόμος 1ος, Βασίλειος Ψιλάκης σελ. 745-748).

     Οι δώδεκα ευγενείς (τα αρχοντόπουλα) που αναφέρονται στο χρυσόβουλο είναι οι εξής: Ιωάννης Φωκάς, Κωνσταντίνος Βαρούχας, Μαρίνος Σκορδίλης, Λέων Μουσούρος, Φίλιππος Γαβαλάς, Ανδρέας Μελισσηνός, Θωμάς Αρχολέος, Δημήτριος Βλαστός, Ευστάθιος Χορτάτζης, Νικηφόρος Αργυρόπουλος ή Αγιοστεφανίτης, Ματθαίος Καλαφάτης και Λουκάς Λίθινος. Οι οικογενειακές διακλαδώσεις των παραπάνω οικογενειών είναι πάρα πολλές, ενώ πολλά οικογενειακά επώνυμα επιβιώνουν και σήμερα αυτούσια ή με μικρές παραλλαγές. Αρκετά τοπωνύμια της Κρήτης  συνδέονται με τις παραπάνω επιφανείς οικογένειες, όπως Μουσούρω (Στράτα των Μουσούρων), Καλλέργω, Καλλεργιανά, Σκορδίλω, Νομικιανά, Φουμιανά, Γαβαλοχώρι, Μελισσουργάκι κλπ.

       Οι οικογένειες αυτές υπήρξαν οι γενάρχες των μεγάλων αρχοντικών οικογενειών της Κρήτης και τα ισχυρά ερείσματα της αυτοκρατορικής  εξουσίας στο νησί.  Στις αρχοντικές αυτές οικογένειες  δόθηκαν σημαντικά περιουσιακά προνόμια σε ολόκληρη την Κρήτη.

       Το πρωτότυπο του χρυσόβουλου αυτού δεν διασώζεται, το κείμενο όμως υπάρχει στο χρονικό του Trivah και αντίγραφα στη Μονή Γωνιάς-Κίσσαμου, στην Μαρκιανή βιβλιοθήκη της Βενετίας, αλλά  και στη μεταφρασθείσα Γαλλική Κρητική ιστορία υπό του Βερνάδου (σελ.105) και αλλού. (Πηγές: imfo@calergi.gr και Poweted by Blogger και Βασίλειος Ψιλάκης ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ 1909 τόμος 1^ος, σελ. 745-748).

       Από τους Φωκάδες της Καππαδοκίας προήλθαν αργότερα οι Καλλέργηδες, με διάφορες ερμηνείες για την ετυμολογία (π.χ. οι προσφέροντες καλά έργα ή κάλλιστα έργα ή από το Καλλέργω-Καλλιεργητής – Καλλέργης).

      Οι Καλλέργηδες αποτελούν μια μεγάλη γενιά σε όλη την Κρήτη. Επηρέασαν αποφασιστικά τη διαμόρφωση της Κρητικής Ιστορίας σε μακρινές εποχές. Επέδειξαν μεγάλο δυναμισμό και ανέδειξαν διαχρονικά σημαντικές προσωπικότητες. Τα ίχνη των Καλλέργηδων βρίσκονται σήμερα σε όλη την Κρήτη και σε άλλα μέρη της Ελλάδας, στα οικόσημα, στις επιγραφές, στα τοπωνύμια, και στις εκκλησίες των Καλλεργών.

     Ο Αλέξιος Καλλέργης κατάγονταν από τη μεγάλη βυζαντινή οικογένεια των Φωκάδων με έντονη βυζαντινή συνείδηση και στο οικόσημο τους έχουν τον δικέφαλο αετό. Ήταν ο ισχυρός άνδρας του Μυλοποτάμου και αργότερα σχεδόν όλης της Κρήτης  με  τεράστιο φέουδο. Απέκτησε έξι γιούς τον Ιωάννη, το Γεώργιο, τον Λέων, τον Ματθαίο, τον Ανδρέα και μια κόρη την Αγνή.

      Για πρώτη φορά ο Αλέξιος Καλλέργης εμφανίζεται στην επανάσταση των Χορτάτζηδων, Σκορδίληδων και Μελισσινών το 1262. Ακολουθούσε καιροσκοπική πολιτική, άλλοτε φίλος και άλλοτε πολέμιος των Βενετών.

      Το 1282 ξέσπασε στην Κρήτη η μεγαλύτερη επανάσταση της κρητικής αριστοκρατίας κατά των Ενετών. Υποκινητής του ξεσηκώματος ήταν ο ισχυρός άρχοντας του Μυλοποτάμου Αλέξιος Καλλέργης. Αιτία η απιστία των Βενετών στην τήρηση των συμφωνιών προηγουμένων επαναστάσεων και η προσπάθεια των να περιορίσουν τη δύναμη του Καλλέργη. Όλα αυτά προκάλεσαν την έντονη αντίδρασή του και την έκρηξη της μεγάλης επανάστασης που κράτησε 17 χρόνια και έφερε τους Βενετούς σε πολύ δύσκολη θέση.

      Στο πλευρό του στάθηκαν οι επιφανέστεροι κρητικοί άρχοντες όπως, οι Γαβαλάδες, οι Βλαστοί, οι Βαρούχες και ο Χορτάτζης. Το Κέντρο των επαναστατών ήταν το Μυλοπόταμο, αλλά παράλληλα ξεσηκώθηκε ολόκληρη η Κρήτη και ο αγώνας πήρε τη μορφή του κλεφτοπολέμου. Την επανάσταση αυτή υποκίνησε ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Η΄ ο Παλαιολόγος σε αντιπερισπασμό προ του κινδύνου μιας βένετο-ανδεγαβικής συμμαχίας.

   Οι Βενετοί για να κάμψουν τους επαναστάτες με επίδειξη δύναμης, άρχισαν  μεγάλες βιαιοπραγίες  με απίστευτη αγριότητα και τρομοκρατία. Κατέστρεψαν μοναστήρια, που σε παλαιότερες επαναστάσεις ήταν κέντρα αντίστασης και τροφοδοσίας των επαναστατών. Τιμωρούσαν με φρικτά βασανιστήρια αυτούς που συλλάμβαναν και κήρυξαν το οροπέδιο του Λασιθίου τόπο ακατοίκητο, απαγορεύοντας τη βοσκή ποιμνίων, επειδή ήταν πάντα το καταφύγιο των επαναστατών.

    Οι μάχες και οι συγκρούσεις ήταν αμφίρροπες  και διήρκεσαν πάνω από δέκα χρόνια. Στην Κρήτη στέλνονταν από την Βενετία συνεχώς στρατιωτικές δυνάμεις και εφόδια, ενώ τα σχέδια των δουκών για καταστολή της επανάστασης, δεν έφερναν κανένα αποτέλεσμα. Σε τελική ανάλυση υπήρξε κόπωση και στα δυο αντιμαχόμενα στρατόπεδα.

       Το 1296 οι Ενετοί βρέθηκαν σε δύσκολη θέση, όταν οι Γενουάτες επεχείρησαν να καταλάβουν τη Δυτική Κρήτη από τους Βενετούς. Ο Γενουάτης ναύαρχος Ντόρια κατέλαβε και πυρπόλησε τα Χανιά και ζήτησε τη βοήθεια του Αλέξιου Καλλέργη, με την υπόσχεση να τον αναγνωρίσει κληρονομικό ηγεμόνα στην Κρήτη. Ο Αλέξιος μη έχοντας εμπιστοσύνη στους Γενουάτες αρνήθηκε να συνεργαστεί μαζί τους και ήταν τον πρώτο βήμα για μια έντιμη  συνδιαλλαγή με τη Βενετία.

        Η επανάσταση του Αλέξιου Καλλέργη τερματίστηκε με τη Συνθήκη που υπογράφτηκε στις 28 Απριλίου 1299. Η συνθήκη είχε  33 άρθρα  και την υπέγραψε ο Δούκας της Κρήτης Μιχαήλ Βιτάλης και επικυρώθηκε αμέσως από τη Γαληνότατη Δημοκρατία της Βενετίας. Πρόκειται για συνθήκη τεράστιας σημασίας για την εξέλιξη των σχέσεων Βενετίας και Κρήτης. Για πρώτη φορά κανονίστηκαν σε μόνιμη και σταθερή βάση τα δικαιώματα του κρητικού λαού, την οποία τήρησε με μεγάλη πίστη και ευλάβεια ο Αλέξιος Καλλέργης. Οι κυριότεροι όροι της συνθήκης ήταν:

      Ι. Παραχωρήθηκε γενική αμνηστία και αποδόθηκαν τα κτήματα που είχαν δημευθεί.

      2. Αναγνωρίστηκαν στον Καλλέργη όλα τα δικαιώματα, που είχε πριν από την επανάσταση και παραχωρήθηκαν ακόμα τέσσερα ιπποτικά φέουδα δυτικά του Στρούμπουλα. κλπ.

      3. Επιτράπηκαν οι επιγαμίες Κρητικών και Λατίνων.

    4. Παραχωρήθηκε φορολογική ατέλεια για τα χρέη των επαναστατών, με τη δυνατότητα να πληρωθούν σε μια διετία.

      5. Αναγνωρίστηκαν ως έγκυρες οι αποφάσεις των δικαστηρίων που είχε συστήσει ο Καλλέργης κατά τη διάρκεια της επανάστασης.

      6. Απελευθερώθηκαν 100 βιλλάνοι που είχαν συλληφθεί, γιατί υποστήριξαν την επανάσταση.

    7. Παραχωρήθηκαν στον Καλλέργη τα μοναστήρια δυτικά του Στρούμπουλα, με το ίδιο μίσθωμα που πληρωνόταν γι αυτά πριν την επανάσταση.

    8. Παραχωρήθηκε επίσης στον Καλλέργη το δικαίωμα να μισθώνει τα μοναστήρια της Λατινικής Αρχιεπισκοπής (δυτικά του όρους Στρούμπουλα).

      9. Στον Καλλέργη επιτράπηκε να εγκαταστήσει ορθόδοξο επίσκοπο στην επισκοπή Α(γ)ρίου και να μισθώσει τις δυο επισκοπές Μυλοποτάμου και Καλαμώνος Ρεθύμνο κλπ. Έδρα ήταν ο σημερινός οικισμός Αγρίδια στο Μυλοπόταμο. Στον Αλέξιο δόθηκαν επίσης 4 ιπποτικά φέουδα στην περιοχή Άνω και Κάτω Συβρίτου στο Αμάρι, στον Άγιο Βασίλειο και εποπτείες στην Κίσσαμο, την Αργυρούπολη κλπ.

   Στα επόμενα χρόνια που ακολούθησαν η φιλοβενετσιάνικη στάση του Αλέξιου Καλλέργη εξόργισε πολλούς επιφανείς Κρήτες, όπως τους Χορτάτζηδες, τους Μελισσινούς και τους Αγιοστεφανίτες, που τον κατηγόρησαν για προδοσία, ιδιοτέλεια και προσπάθησαν να τον δολοφονήσουν στο Μυλοπόταμο.

     Τα τελευταία χρόνια της ζωής του κατοίκησε στον Χάνδακα (Ηράκλειο). Πέθανε το 1321 και ενταφιάστηκε στο ονομαστό μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης των Σιναϊτών του Χάνδακα.

     Ο Στέφανος Ξανθουδίδης σκιαγραφεί τον Αλέξιο Καλλέργη ως εξής: « Εις τα πλούτη και την ευγένειαν-κληρονομικά τοιαύτα πλεονεκτήματα- Ο Αλέξιος συνήνου και προσωπικά χαρίσματα μεγάλα, ήτοι ανδρείαν, στρατηγικότατα, σύνεσιν, ευφυίαν και ευγλωττίαν.  Αλλ΄ ο Αλέξιος ήτο και γέννημα της εποχής του, ο εγωισμός, η δοξομανία και η φιλοπατρία εκυρίευον  την ψυχήν του και έβλαπτον την  αγνότητα των εθνικών του αισθημάτων. Κολακευόμενος υπό των εξαιρετικών τιμών και προνομίων, ας εκαρπούτο υπό την ενετικήν κυριαρχίαν, δεν ήτο διατεθειμένος να θυσιάση αυτάς επιδιώκων ανώτερα ιδανικά εθνικής αποκαταστάσεως της πατρίδος του, όπως έπραξαν οι μεγαλόψυχοι αδελφοί Χορτάζαι».( Πηγές: Θεοχάρης Δετοράκης ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ σελ.179-180).

    Ο πολυμαθής Ιταλός ιστορικός Ιωσήφ Καπελλέτης αμερόληπτος και ξένος των δυσμενών διαθέσεων, εξαγνίζει το Βυζαντινό ευπατρίδη Αλέξιο Καλλέργη και τον χαρακτηρίζει ως εξής: « Ο Αλέξιος Καλέργης απήλευνε της γενικής υπολήψεως του έθνους του. Ως ευγενής, πλούσιος και ισχυρός υπέρ πάντα άλλου Κρήτα παιδιόθεν εμελέτησε καλώς του αρμοδιότερου τρόπου του καθοδηγήσας εις αίσιον τέρμα τας προσδοκίας των συμπολιτών του. Εμίσει τους Ενετούς εκ βάθους ψυχής, το μεν ως φιλών διαπύρως την πατρίδα, το δε διότι καπηλικώς  εγένοντο ούτοι κύριοι αυτής. Αν δ έστερξε ποτέ να προσενεχθή φιλικώς προς αυτούς, όμως ουδέποτε συνεμερίσθη των καταχρήσεων και κακουργημάτων των. Όθεν σπανίως συνανεστράφη προς Ενετούς, μόνον δε παροδικώς πρεσεπέλασε τινά τούτων κλπ). (Πηγές: Βασ. Ψιλάκης ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ 1909  Τόμος 2ος σελ. 75).

       Η κόρη του Αλέξιου, Αγνή πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της στο μικρό χωριό Καστρί του Μυλοποτάμου, το οποίο προστάτευε ένα ψηλό κάστρο, που κτίστηκε από επαναστάτες της οικογένειας Καλλέργη. Αποτελούσε την έδρα του αντάρτικου και το στοιχειώδες κράτος-κατοικία του πατέρα της Αλέξιου Καλλέργη του ισχυρού άνδρα της Κρήτης. Το Πανωκάστρι υπήρξε η Ακρόπολη του Μυλοποτάμου κατά την εποχή της Ενετοκρατίας. Εκεί πάνω είναι χτισμένη η εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου η Πανωκαστριανή, στην οποία είχε χαράξει τα οικόσημα του ο Αλέξιος Καλλέργης. Το κάστρο αυτό ακόμα και σήμερα μετά από εφτά και πλέον αιώνες διατηρείται με μεγάλες φθορές. (Πηγές: ΡΕΘΕΜΙΩΤΙΚΑ ΝΕΑ, Μανούσος Κλάδος 13-6-2014).

        Η Αγνή παντρεύτηκε το βενετοκρητικό άρχοντα Ιάκωβο Κορνάρο και ο πατέρας της Αλέξιος της έκανε ένα λαμπρό γάμο. Μετά τη συνθήκη του 1299 η Αγνή μετοίκησε στο Χάνδακα (Ηράκλειο), όπου πέρασε το υπόλοιπο της ζωής της.

       Καλλέργηδες της Μέσα Μάνης. Πριν από 350 περίπου χρόνια μερικοί Καλλέργηδες από τη Γωνιά Χανίων της Κρήτης μετοίκισαν στη Μάνη. «Γύρω στο 1620 πήγε στη Γωνέα της Μάνης ο Δημήτριος Καλλέργης με το γιό του Γεώργιο, τον αδελφό του Σιγούντο και το συγγενή του Γουρδούρο». Ρίζωσαν στη Μάνη φτιάχνοντας το χωριό Γωνέα του Κότρωνα. Στο χωριό αυτό  μετά από χρόνια δημιουργήθηκαν από την οικογένεια αυτή δέκα πέντε κλάδοι. ( Πηγές: Κάσση Κυριάκου. Μοιρολόγια της Μάνης τόμος Β΄ σελ. 172-Από την έκδοση Γιάννη Λεκκάκου, Μάνη Ερανίσματα).

      Ο θρύλος της εγκατάστασης της οικογένειας Καλλέργη στη Μάνη, σκιαγραφείται, από τη διήγηση Ευθυμίου Καλλέργη-μεσήλικα αγρότη, αποφοίτου εξαταξίου Γυμνασίου, μόνιμου κατοίκου Κότρωνα. «Επί Ενετοκρατίας έφθασε στον Κότρωνα της Μάνης ένας φυγόδικος Κρητικός καλούμενος Καλλέργης. Ένα έγκλημα του, στον τόπο του, τον ανάγκασε σε αυτοεξορία. Με κάποιο βαπόρι έφθασε στο Γύθειο κι από εκεί στο μετέπειτα χωριό Γωνέα, πάνω από τον Κότρωνα της Προσηλιακής Μάνης.

       Η εγκατάστασή του επετράπη ακριβώς εκ του γεγονότος ότι ήταν Κρητικός. Όμως οι ντόπιοι τον ονόμαζαν «κοπέλι» και «φερτό» μ όλα τα επακόλουθα αυτού του «τίτλου», θεωρείτο πάντα παρακατιανός και έτσι έπρεπε να εκτελεί αναντίρρητα κάθε θέλημα ή προσταγή των αφεντάδων της περιοχής. Τελικά η κατάληξη των δοκιμασιών που πέρασε και χάρη στην τιμιότητα του και στην καλή διαγωγή που έδειξε έγινε ισότιμα δεκτός στην τοπική κλειστή κοινωνία. Τόσο μάλιστα ώστε ένας από τους επιφανείς της περιοχής, από την τοποθεσία «Ραζί», (πάνω από τον Κότρωνα) του έδωσε την κόρη του, για γυναίκα του κλπ».

       Εγκαταστάθηκε με τη γυναίκα του πάνω  από το «Ραζί» σε μια τοποθεσία που την ονόμασε Γωνέα (μετέπειτα χωριό, εγκαταλειμμένο σήμερα), τιμητικά από την ιδιαιτέρα του πατρίδα τη Γωνιά της Κρήτης. Έχτισε το αρχοντόσπιτο του και έγινε μέγας και τρανός στην περιοχή. Φέρεται μάλιστα και ο ιδρυτής και παλιότερος κάτοικος του Κότρωνα. Στη Γωνέα υπάρχει η Μονή Σωτήρος των Καλλέργηδων και οι τοιχογραφίες της χρονολογούνται από το 14^ο αιώνα.

   Οι Καλλέργηδες της Μάνης λόγω των ίδιων ονοματικών και πατρωνυμικών στοιχείων απέκτησαν ψευδώνυμα, όπως συνηθίζεται στη Μάνη, στην Κρήτη και αλλού. Όταν ερωτούνται οι ντόπιοι από επισκέπτες για τους πύργους και τα πυργόσπιτα των οικογενειών του οικισμού, τους ονοματίζουν ως κατωτέρω:
 Αυτός είναι ο πύργος των Μπουνιάνων-Καλλέργηδων (Μπουνάκος),

 η καμάρα των Μπακογιαννιάνων-Καλλέργηδων (Μπακογιάννης,

 το πυργάκι των Πικουλιάνων-Καλλέργηδων (Πίκουλας),

 τα πυργόσπιτα των Παπαδαντωνιάνων-Καλλέργηδων (Παπαντωνάκος),

 τα σπίτια των Στρατιάνων-Καλλέργηδων (Στρατάκος),

 των Κοφινιάνων-Καλλέργηδων (Κοφινάς-Κοφινάκος),

 των Χριστιάνων-Καλλέργηδων (Χριστάκος),

 των Αραπαντώνηδων-Καλλέργηδων (Αραπαντώνης),

 των Σιγούντων-Καλλέργηδων (Σιγούντος),

 των Κοντολεφιάνων-Καλλέργηδων (Κοντολέφας),

 των Σταθάκηδων-Καλλέργηδων (Σταθάκης),

 των Καψαχειλιάνων-Καλλέργηδων (Κοψαχειλάκος),

 των Ζαβαλιάνων-Καλλέργηδων (Ζαβαλάκος).

       Η πολυάριθμη οικογένεια των Καλλέργηδων της Γωνέας έχει διασπαρθεί σε διάφορα μέρη της Ελλάδας. Την Κώμη του Κότρωνα της οποίας αποτελεί οικισμό, το Σκουτάρι, τον Πειραιά, την Αθήνα, τα Άγραφα οικογένειες Μπακογιάννη και Κουτρουμάνου, το Πήλιο, τη Σκιάθο Κοφινάς-Καλλέργης κλπ. (Πηγές: Από τους Φωκάδες του Βυζαντίου, στους Κοφινάδες της Σκιάθου, Παντελής Χούλης).

     Σταύρος Καλλέργης. Γεννήθηκε στο χωριό Χουμέρι Μυλοποτάμου καταγόμενος από την παλιά αρχοντική οικογένεια των Καλλέργηδων. Σε μικρή ηλικία έφυγε για την Αθήνα, γιατί ο πατέρας του Γεώργιος Καλλέργης είχε πολεμήσει στο Αρκάδι και επικηρύχθηκε από τις Οθωμανικές αρχές. Ανατράφηκε σε ανακτορικό περιβάλλον με συντηρητικές αρχές και ενώ ήταν ακόμα μαθητής γυμνασίου μυήθηκε στις σοσιαλιστικές ιδέες από ένα καθηγητή του.

     Σπούδασε αρχιτεκτονική και κατά τη διάρκεια των σπουδών του γνωρίστηκε με τον Ρόκκο Χοϊδά και τον Πλάτωνα Δρακούλη. Απέκτησε έντονη ανάμιξη  στο φοιτητικό κίνημα και τον Μάιο του 1890 ίδρυσε τον Κεντρικό Σοσιαλιστικό Σύλλογο, ο οποίος αποτέλεσε τον πρώτο σοσιαλιστικό πυρήνα στην Ελλάδα. Λίγους μήνες αργότερα εκδίδει την εφημερίδα Σοσιαλιστής, στην οποία ανέπτυξε το επαναστατικό για την εποχή του σοσιαλιστικό πρόγραμμα. Το 1893 οργάνωσε την πρώτη εργατική πρωτομαγιά  στην Ελλάδα. Μετά την ομιλία του κατευθύνθηκε στη Βουλή όπου διάβασε ψήφισμα, το οποίο όμως αρνήθηκε να το παραλάβει ο Πρόεδρος της Βουλής. Συνελήφθη και καταδικάστηκε για την πράξη του αυτή. Την πρωτομαγιά του 1894 έγιναν αρκετές συλλήψεις μεταξύ των οποίων και ο Καλλέργης. Έκτοτε ο εορτασμός της εργατικής πρωτομαγιάς απαγορεύτηκε.

     Κατέφυγε στο Παρίσι, εκεί γνωρίστηκε με τον Ζαν Ζωρές, τον Εμίλ Ζολά και άλλους, επέστρεψε στην Αθήνα το 1895. Απογοητευμένος από την έντονη κριτική που δέχτηκε από τους πρώην συνεργάτες του επέστρεψε στην Κρήτη.

      Εξελέγη πληρεξούσιος της Κρητικής Πολιτείας και έθεσε υποψηφιότητα Βουλευτού Ρεθύμνου. Επέστρεψε στην Αθήνα ύστερα από τρεις απόπειρες κατά της ζωής του και άρχισε να εκδίδει ξανά τον Σοσιαλιστή.

     Πέθανε το 1926  στο σπίτι του έξω από το Πέραμα Μυλοποτάμου, όπου ζούσε από το 1905. Γιος του ήταν ο γνωστότατος ηθοποιός Λυκούργος Καλλέργης.

   Λυκούργος Καλλέργης. Γεννήθηκε στην Κρήτη στις 7-3-1914 στο χωριό Χουμέρι Μυλοποτάμου. Σε ηλικία 10 ετών μετοίκισε στην Αθήνα, εκεί τέλειωσε τη Μέση Εκπαίδευση και το στρατό. Στη συνέχεια φοίτησε στη Δραματική Σχολή και έγινε ηθοποιός,σκηνοθέτης, καθηγητής Δραματικής Σχολής, λογοτέχνης και μεταφραστής.

      Ήταν ο μόνος έλληνας ηθοποιός που είχε τιμηθεί με το βραβείο Μπιραντέλλο, είχε λάβει το βραβείο Βεάκη και πολλές άλλες διακρίσεις. Το 1977 εκλέχτηκε βουλευτής του Κ.Κ.Ε. στην Α΄ περιφέρεια Αθηνών. Πέθανε στις 27-8-2011 σε ηλικία 97 ετών.

   Δημήτριος Καλλέργης. Αγωνιστής της ελληνικής επανάστασης του 1821, υποστράτηγος, πολιτικός και ένας από τους σημαντικότερους πρωταγωνιστές της επανάστασης της 3^ης Σεπτεμβρίου 1843.

   Γεννήθηκε το 1803 στο χωριό Καλλέργω Μυλοποτάμου και είναι γόνος της ιστορικής οικογένειας των Καλλέργηδων. Ο ιστορικός Βασίλειος Ψιλάκης αναφέρει στη σελίδες 106-107 τόμος 2ος του βιβλίου του ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ  ΚΡΗΤΗΣ 1909, τα εξής: «Επί της Ελληνικής Επαναστάσεως υπάρχει τις Καλέργης Γεώργιος, εκ Καλέργων, χωρίου Μυλοποτάμου, όπου το πλείστον των κτημάτων των Καλεργών, πρόκριτος και σεβάσμιος καθ΄ όλον το χρονικόν διάστημα αρχοντάθρωπος φερόμενος, ως και ο στρατηγός Δημήτριος μετά των αδελφών αυτού Νικολάου και λοιπών κατελθόντες  εις τον Ιερόν Αγώνα εκ Ρωσίας. Όπου είχον καταφύγει οι γονείς και συγγενείς αυτών μετά την άλωσιν της Κρήτης υπό των Τούρκων».

     Στη Ρωσία βρέθηκε κοντά στον υπουργό εξωτερικών του Τσάρου Νέσελροντ και μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του πήγε στη Βιέννη, να σπουδάσει ιατρική. Πολύ γρήγορα όμως εγκατέλειψε τις σπουδές και επέστρεψε στην Ελλάδα να συμμετάσχει στην ελληνική επανάσταση.

     Το καλοκαίρι του 1825 μαζί με τον συμπατριώτη του Εμμαν. Αντωνιάδη μετέβησαν στην Κρήτη και κατέλαβαν τη Γραμβούσα. Παράλληλα ακολούθησε στρατιωτική καριέρα ως αξιωματικός του τακτικού στρατού. Ήταν οπαδός του Ρωσικού κόμματος  και αργότερα μετά την επιστροφή του από τη Γαλλία, έγινε οπαδός του Γαλλικού κόμματος.

     Το 1843 ως συνταγματάρχης του ιππικού μυήθηκε στη συνωμοσία εναντίο του Βασιλιά Όθωνα. Το βράδυ της 2ας προς 3^ης Σεπτεμβρίου του 1843 ξεσήκωσε τη φρουρά της Αθήνας, τέθηκε επικεφαλής και έγινε απόλυτος κύριος της πρωτεύουσας. Απελευθέρωσε τους κρατούμενους των φυλακών Μεντρεσέ, κατέλαβε τα δημόσια κτίρια και βάδισε στα Ανάκτορα, αναγκάζοντας τον  Όθωνα να υποχωρήσει στην παραχώρηση του συντάγματος.  Έτσι έβαλε τέλος στο πολίτευμα της απόλυτης μοναρχίας.-    

Πηγές: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ, Θεοχάρη Δετοράκη 1990. Σελ. 156-157 και 179-183.

            ΚΑΛΛΕΡΓΗΔΕΣ ΚΑΙ ΚΑΛΛΕΡΓΟΧΩΡΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ. Εμμανουήλ Σ. Καλλέργης

            Ιστοσελίδα info@calergi. gr

            Βικιπαίδεια.

            Ιστότοπος ΟΜΟΡΦΗ ΜΑΝΗ 3-11-2015.

            Από τους Φωκάδες του Βυζαντίου, στους Κοφινάδες της Σκιάθου. Παντελής Χούλης

            Pictute Window  πρότυπο.  Powered by. Blogger.

            Απομνημονεύματα του Στρατηγού Μακρυγιάννη, Τόμος Β΄ σελ. 149-164.

            ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ, εκδόσεις ΔΟΜΗ τόμος 10^ος σελ. 97-135.

            ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ 1909. Βασιλείου Ψιλάκη, τόμος 1ος σελ. 744-756, τόμος 2ος σελ 73-109.

            Ε-ΜΕΣΑΡΑΣ 17-12-2016 ΖΑΧΑΡΊΑΣ ΚΑΨΑΛΑΚΗΣ.

            Φωτογραφίες ΔΑΚΑΝΑΛΗΣ  Μανόλης του Μιχ.

Σπίτι Σταύρου Καλλέργη

Σταύρος Καλλέργης

Χωριό Καλλέργω

Πανωκάστρι-Ακρόπολη

Κοίμηση Θεοτόκου-Πανωκαστριανή

Καστρί

Το Πανωκάστρι-Ακρόπολη

Κάστρο Αλέξιου Καλλέργη

Από το Πανωκάστρι 

Οικόσημο Καλλέργηδων

Αγία Μαρίνα στη μονή Χαλέπας

            

Ο ΣΤΡΑΤΟΣ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΡΙΜΑΙΑ

         ΕΛΛΗΝΙΚΟ  ΕΚΣΤΡΑΤΕΥΤΙΚΟ ΣΩΜΑ

                    ΣΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ

       Του Δακανάλη Μανόλη πρώην Αγρονόμου

        Ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος βρίσκονταν προς το τέλος του, υποχρεώθηκε και ζήτησε ανακωχή η Βουλγαρία, η Τουρκία συνθηκολόγησε στις αρχές Οκτωβρίου του 1919 και ακολούθησαν τα άλλα κράτη του Άξονα.

       Η Ελλάδα βρέθηκε εμπόλεμη με την πλευρά των νικητών ΑΝΤΑΝΤ. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος περνώντας δια πυρός και σιδήρου, πέτυχε να υλοποιήσει κατά κάποιο τρόπο τα σχέδιά του με θυσίες των δικών του πιστών.

      Οι μονάδες που συγκροτήθηκαν και πολέμησαν στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο με τόσο κόπο και τόσα θύματα‚ προορίζονταν να μετάσχουν σε ατέλειωτους σκληρούς αγώνες τα επόμενα τέσσερα χρόνια.

      Στις 5/18 Ιανουαρίου του 1919 έλαβε χώρα στην Κωνσταντινούπολη ένα γεγονός το οποίο οι περισσότεροι αγνοούν. Πέρασαν 466 χρόνια από την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους και ο ναός της Αγίας Σοφίας που λειτουργούσε ως Τζαμί, μετατράπηκε για λίγη ώρα σε ελληνικό χριστιανικό ναό και ολοκληρώνεται η Θεία Λειτουργία που διακόπηκε το 1453. Στον ναό της Αγίας Σοφίας υπήρχαν φύλακες και προσκυνητές μουσουλμάνοι, ενώ η Κωνσταντινούπολη βρίσκονταν υπό συμμαχική κατοχή.

    Πρωταγωνιστής αυτού του γεγονότος ήταν ο Ιερέας Λευτέρης Νουφράκης από τις Αλώνες Ρεθύμνου της 2ης Ελληνικής Μεραρχίας μια από τις δυο μεραρχίες, που συμμετείχαν στο «συμμαχικό» Εκστρατευτικό Σώμα για την Ουκρανία.  Η νηοπομπή που μετέφερε τις μεραρχίες  αγκυροβόλησε για λίγο ανοιχτά της Κωνσταντινούπολης.

     Ο Στρατιωτικός ιερέας Ελευθέριος Νουφράκης με τον γενναίο κρητικό ταξίαρχο Φραντζή, τον Ταγματάρχη Λιαρομάτη, το Λοχαγό Σταματίου και τον Υπολοχαγό Νικολάου, αγνάντευαν από το πλοίο την Αγιά Σοφία, κρύβοντας βαθιά μέσα τους το μεγάλο μυστικό που είχαν πάρει το προηγούμενο βράδυ, να πάνε στην πόλη να λειτουργήσουν στην Αγία Σοφία, μετά από πρόταση του λιονταρόψυχου παπά Λευτέρη Νουφράκη. Η προκλητικότητα αυτή θα προκαλούσε θύελλα αντιδράσεων από τους συμμάχους, θα δημιουργούνταν διπλωματικό επεισόδιο και θα έφερνε σε δύσκολη θέση την κυβέρνηση του Ελευθερίου Βενιζέλου. Ο παπά Λευτέρης όμως ήταν κατηγορηματικός. –Αν δεν έλθετε θα πάω μόνος μου!

     Επιβιβάστηκαν στη βάρκα του Κοσμά, ενός Ρωμιού της πόλης και τους μετέφερε στην προκυμαία, όπου έδεσε τη βάρκα.

     Εισήλθαν μέσα στην Αγία Σοφία και άρχισαν τη λειτουργία, η  οποία προχωρούσε κανονικά ύστερα από 466 χρόνια. Η Αγία Σοφία αρχίζει να γεμίζει από  Τούρκους και Έλληνες της πόλης, αλλά ο παπά Νουφράκης δεν πτοείται. Ακολουθεί η «Μικρή Είσοδος», το «Υπερμάχων Στρατηγώ..», ο Απόστολος αναγιγνώσκεται από τον ταξίαρχο Φραντζή, ενώ χρέη νεωκόρου εκτελεί ο υπολοχαγός Νικολάου. Ακολουθεί το «Ευαγγέλιο» από τον παπά Νουφράκη, το «Άξιο Εστί», το «Πιστεύω» και η λειτουργία μέσα στην Αγία Σοφία τελειώνει. Ένα όνειρο δεκάδων γενεών  Ελλήνων έχει γίνει πραγματικότητα.

       Ο παπά Νουφράκης λέει στον υπολοχαγό. «Μάζεψε τα γρήγορα όλα βάλτα μέσα στην τσάντα και πάμε». Οι Τούρκοι αρχίζουν να γίνονται άγριοι και έτοιμοι να επιτεθούν. Ένας Τούρκος αξιωματούχος παρουσιάζεται με την ακολουθία του και λέει: "Ντουρούν Χεμέν"  (αφήστε τους να περάσουν). Το είπε με μίσος, ήθελε να βάψει τα χέρια του με αίμα, αλλά εκείνη τη στιγμή προείχε το συμφέρον της πατρίδας του. Δεν ήταν χρήσιμο να σκοτώσουν πέντε Ρωμιούς μέσα στην Αγία Σοφία. Άλλωστε ανοιχτά της πόλης βρίσκονταν ετοιμοπόλεμες δυο Ελληνικές μεραρχίες.

      Την ώρα που έβγαιναν από το ναό ένας μεγαλόσωμος Τούρκος σηκώνει ένα ξύλο και ορμά κατά του παπά Νουφράκη, ο ηρωικός όμως παπάς σκύβει και αποφεύγει το κτύπημα. Ένας άλλος Τούρκος τον κτυπά δυνατά στον ώμο και κλονίζεται. Ο ταγματάρχης Λιαρομάτης και ο λοχαγός Σταματίου αφοπλίζουν τον Τούρκο που είναι έτοιμος, να του δώσει το τελειωτικό κτύπημα. Τρέχουν στην προκυμαία και μπαίνουν στη βάρκα, γρήγορα ο Κοσμάς λύνει τα σχοινιά και κωπηλατεί προς το καράβι.

      Ακολούθησε διπλωματικό επεισόδιο  και οι «σύμμαχοι» διαμαρτυρήθηκαν στον Βενιζέλο, ο οποίος αναγκάστηκε να επιπλήξει τον παπά Λευτέρη Νουφράκη. Όμως κρυφά επικοινώνησε μαζί του  και τον επαίνεσε.

      Ο παπά Ελευθέριος Νουφράκης από τις Αλώνες Ρεθύμνου ήταν ένα αληθινό παλικάρι  στη 2^η Μεραρχία, που αργότερα συμμετείχε στη Μικρασιατική Εκστρατεία και έφτασε ως τις πύλες της Άγκυρας. (Πηγές: Βικιπαίδεια. Ηλεκτρονική εφημερίδα ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ 3-6-1998).

      Ο πρώτος σταθμός των νέων περιπετειών βρίσκονταν στα παράλια της Ρωσίας και η εκεί εκστρατεία τους αφορούσε μια υπόθεση που κανείς από τους αξιωματικούς και στρατιώτες δεν κατανοούσε. Στην Κριμαία και την Ουκρανία οι Ελληνικές και συμμαχικές δυνάμεις πήραν μέρος σε μια πολυεθνική απόπειρα ανατροπής των Μπολσεβίκων μέσα σε μια χαώδη κατάσταση και ένα εμφύλιο πόλεμο.

     Για τον Βενιζέλο η προσδοκία δεν βρίσκονταν στη συντριβή των Μπολσεβίκων, όσο στα ανταλλάγματα που θα αποσπούσε για τη συμμετοχή του στη νέα συμμαχική σταυροφορία.

     Οι 2η και Ι3η Ελληνικές μεραρχίες περίπου 23.000 χιλιάδες άνδρες, υπό την διοίκηση του υποστρατήγου  Νίδερ‚ βρέθηκαν στην Οδησσό και Σεβαστούπολη τον Ιανουάριο του 1919. Συγκρούστηκαν με τον Κόκκινο Στρατό και με τα πληρώματα των Γαλλικών πλοίων που στασίασαν πίσω τους.   

     Οι ελληνικές δυνάμεις έδωσαν σκληρές μάχες και αναδείχτηκαν οι καλύτεροι πολεμιστές στις μάχες της Χερσώνας, της Οδησσού, της Σεβαστούπολης και τέλος διέσωσαν τους ΄Ελληνες της Οδησσού μεταφέροντας τους ατμοπλοϊκώς στις 25-5-1919 σε Ελληνικά λιμάνια.

    ‘Ηταν προφανώς μια χαμένη υπόθεση‚ ο κύριος όγκος των ελληνικών δυνάμεων στις 19 Μαρτίου 1919 ακολούθησε τις υπόλοιπες συμμαχικές δυνάμεις στην υποχώρηση από την Οδησσό προς τη Βεσσαραβία. ‘Έτσι πήρε τέλος η ανάμειξη των Ελληνικών δυνάμεων στο Ρωσικό Εμφύλιο Πόλεμο. Η Ελλάδα άφησε πίσω της 400 νεκρούς και 660 εξαφανισθέντες.

     Ο Βενιζέλος πέτυχε την πολυπόθητη εντολή για αποστολή Ελληνικών δυνάμεων στη Μικρά Ασία.

      Στην παραπάνω εκστρατεία της Ρωσίας από την έρευνα που έκανα διαπίστωσα ότι, πήραν μέρος οι παρακάτω Ανωγειανοί στρατιώτες.

1.-Καλλέργης Ιωάννης του Σήφη ή Σηφογιάννης. Τον οποίο ακούγαμε με ανοιχτό το στόμα στα καφενεία των Ανωγείων να διηγείται τις μάχες που έδωσαν. Μάλιστα τους φώναζαν οι Ρώσοι στα Ελληνικά : « Έλληνες είμαστε αδέλφια,Χριστιανοί ορθόδοξοι, τι δουλειά έχετε εσείς στα εσωτερικά μας». Ακόμα έλεγε πως πέρασαν  στην Κριμαία στη βόρεια  αυτή  και αχανή έκταση με τις πολύ χαμηλές θερμοκρασίες.

2.- Σμπώκος Χριστόδουλος του Ιωάννη.

3.- Βρέντζος Σπυρίδως του Εμμανουήλ ή Βρετζοσπυρίδως ,πού κατοίκησε μετά στη    

      Γέννα Μονοφατσίου.

4.- Σμπώκος Γιώργης του Ιωάννη.

5.- Δακανάλης Εμμανουήλ του Ιωάν. κάτοικος Πλακιώτισσας.

      Πιθανόν να υπάρχουν και άλλοι Ανωγειανοί που δεν μπόρεσα να εντοπίσω.

Βιβλιογραφία: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ Τόμος Ι2ος Εκδόσεις Δ0ΜΗ, σελίδες

                     84-85   Ι. Μαργαρίτης.

ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΡΑΤΟΥ. Πολεμικά γεγονότα του Ελληνικού  Έθνους σελ. 121-123.

 Βικιπαίδεια.

ΜΕΣΣΟΓΕΙΟΣ Ηλεκτρονική εφημερίδα 3-6-1998.

Διήγηση: Ιωάννη Ιωσήφ Καλλέργη κατοίκου  Ανωγείων.

                                  Μοίρες  8 Σ/βρίου 2009

                                                                        Αγία Σοφία

                                                                  Παπά Νουφράκης

                                                                         Αγία Σοφία 

Από αριστερά Γιώργης Δακανάλης ή Ψαρός στο μέσο Γιώργης Δακανάλης ή Γιώργαρης μαχητές των Βαλκανικών πολέμων και Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου

                                                            

                                                           Αγία Σοφία- Παπά Νουφράκης

                                    Γιάννης Καλλέργης ή Σηφογιάννης  Μαχητής Μικράς Ασίας

                                                                     Και Ουκρανίας

ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΟΛΕΘΡΟΣ ΣΤΗ ΧΙΡΟΣΙΜΑ ΚΑΙ ΤΟ ΝΑΓΚΑΣΑΚΙ

                                Χ Ι Ρ Ο Σ Ι Μ Α  -  Ν Α Γ Κ Α Σ Α Κ Ι

                          Τα Δακανάλη  Μανόλη πρώην Αγρονόμου

      Στις  6 Αυγούστου 1945 η  Χισοσίμα ζούσε τον πυρηνικό όλεθρο, που έδωσε τη χαριστική βολή στην Ιαπωνία και τερμάτισε τον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο.

     Με δώδεκα άτομα πλήρωμα το βομβαρδιστικό Β-29 « Ενόλα Γκέι» απογειώθηκε από το Τινιάν, στα νησιά Μαριάντες του Ειρηνικού, στις 2,45 στις 6 Αυγούστου 1945.΄Εφτασε στη Χιροσίμα στις 8,15 π. μ. ΄Ηταν μια ηλιόλουστη μέρα στη Χιροσίμα, όταν εμφανίστηκαν τα Αμερικάνικα αεροσκάφη. Οι Ιάπωνες υπέθεσαν, ότι ήταν μια ακόμη αναγνωριστική πτήση των Αμερικανών.

      Στις 8,15 π. μ. άνοιξαν οι πόρτες για να φύγει η βόμβα ουρανίου μήκους 3 μέτρων και βάρος 4 τόνων από ύψος 9.400 μέτρων. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τρούμαν, αντίθετα με τους ισχυρισμούς του, είχε δώσει τη διαταγή για τη ρίψη των βομβών μια μέρα προτού οι Ιάπωνες αρνηθούν να συνθηκολογήσουν, θέλοντας έτσι να εμποδίσει τον Κόκκινο Στρατό να εισβάλει στην Ιαπωνία. Η διαταγή στάλθηκε εγγράφως με τις υπογραφές των υπουργών Εσωτερικών και Στρατιωτικών Τζορτζ Μάρσαλ και Χένρυ Στίμνσον αντίστοιχα.

     Αμέσως μετά τη ρίψη είδε την εκτυφλωτική λάμψη της έκρηξης ο πιλότος του βομβαρδιστικού συνταγματάρχης Πολ Τίμπετς έστρεψε 180 μοίρες δυτικά το αεροσκάφος και απομακρύνθηκε όσο πιο γρήγορα μπορούσε. Το πυκνό σύννεφο καπνού που δημιουργήθηκε μετά την έκρηξη υπολογίζουν ότι έφτασε τα 13 χιλιόμετρα. Το μανιτάρι φαίνονταν ακόμα και όταν το αεροπλάνο βρίσκονταν σε απόσταση 560 χιλιομέτρων από τη Χιροσίμα. Αποτέλεσμα 70.000 άνθρωποι πέθαναν ακαριαία, ενώ 150.000 άτομα πέθαναν σταδιακά εξ αιτίας της ραδιενέργειας που τους προκάλεσε σημαντικές βλάβες στα μετέπειτα χρόνια. Να σημειωθεί ότι ο πληθυσμός της πόλης ήταν 310.000 κάτοικοι.

    Η βόμβα στο Ναγκασάκι  ρίφθηκε  στις 11,02 ώρα της 9ης Αυγούστου 1945 από Β-29 «Μπόξκαρ» βομβαρδιστικό με κυβερνήτη τον ταγματάρχη Σουνέινι , είχε μήκος 3,2 μέτρα και βάρος 4,5 τόνοι με πλουτώνιο 239. Η έκρηξη σημειώθηκε 470 μέτρα από το έδαφος, πέθαναν 74.000 άτομα και 80.000 άτομα λόγω της ραδιενέργειας στα επόμενα χρόνια. Σε απόσταση 2 χιλιομέτρων από το σημείο μηδέν  ισοπεδώθηκε πλήρως το 80% των κτιρίων. Η θερμοκρασία στο έδαφος έφτασε τους 4.000 βαθμούς Κελσίου. Η έκλυση της θερμότητας λειτούργησε σαν θρυαλλίδα, προκαλώντας με τη βοήθεια του αέρα πύρινη καταιγίδα σε όλη την πόλη που έγινε σκόνη. Η ραδιενέργεια απελευθερώθηκε σε όλες τις κατευθύνσεις απανθρακώνοντας όσους ήταν σε κοντινή ακτίνα η προκαλώντας σοβαρά εγκαύματα στα άτομα που βρίσκονταν πιο μακριά.

     O πιλότος Πολ Τίμπετς που έριξε τη βόμβα σε μαρτυρία του είπε: «Όταν έγινε η έκρηξη, με χτύπησε δυνατό φως, ήταν το πιο εκτυφλωτικό φως που είχα δει ποτέ στη ζωή μου. Και η κορυφή του μανιταριού ήταν  το πιο τρομακτικό, αλλά και το πιο όμορφο πράγμα που θα μπορούσε να δει ποτέ άνθρωπος – όλα τα χρώματα του ουρανίου τόξου έμοιαζαν σαν να είχαν βγει από εκεί μέσα». Ο Τσαρλς (Ντον) ΄Αλμπουρι ήταν συγκυβερνήτης του ενός από τα δύο βομβαρδιστικά που συνόδευαν το « ΄Ενολα Γκέι» στη Χιροσίμα και συγκυβερνήτης στο «Μπόξκαρ», το Β-29 που έριξε τη βόμβα στο Ναγκασάκι είπε: «Μετά αισθανθήκαμε σαν να τράνταξε κάποιος δυο-τρεις φορές το αεροσκάφος. Αυτό ήταν. Είπα μια  μικρή προσευχή. Σε παρακαλώ κύριε φρόντισε όλους αυτούς εκεί κάτω. Δεν μπορούσα να κάνω τίποτα παραπάνω. Συνήθως ο κόσμος φαντάζεται κόλαση. Όμως εγώ την κόλαση την άγγιξα και την μύρισα. Και αυτή η αίσθηση δεν θα με εγκαταλείψει ούτε στον παράδεισο». Ο εφτάχρονος τότε Τανάμπε που επέζησε, γιατί έτυχε να βρεθεί στο σπίτι της γιαγιάς του μερικά χιλιόμετρα έξω από τη Χιροσίμα και επέστρεψε μετά από δυο μέρες στην πόλη, βρήκε τη μητέρα του και τον αδελφό του νεκρούς, τον πατέρα του μισοπεθαμένο και το σπίτι τους εξαφανισμένο από προσώπου γης.

     Η Χιροσίμα και το Ναγκασάκι αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα της ανθρωπότητας. Σήμερα παραμένει το ηθικό ερώτημα αν οι Σύμμαχοι θα μπορούσαν να πετύχουν τον τερματισμό του πολέμου στον Ειρηνικό, χωρίς τη ρήψη της ατομικής βόμβας. Οι ιστορικοί διαφωνούν ακόμα και σήμερα. Ο Πρόεδρος Χάρη Τρούμαν είκοσι χρόνια μετά το βομβαρδισμό θα πει: « Σταμάτησα τον πόλεμο που θα είχε σκοτώσει άλλο μισό εκατομμύριο παιδιά και από τις δύο πλευρές, αν δεν είχαν πέσει  αυτές οι βόμβες. Δεν έχω τύψεις και κάτω από τις ίδιες συνθήκες θα το έκανα ξανά».  Ο συνταγματάρχης Πολ Τίμπετς κυβερνήτης του «Ενόλα Γκέι» είπε:  «΄Ηξερα ακριβώς τι διάβολο κάναμε . Το μόνο που είπα ήταν, θέλαμε μια μεγάλη έκρηξη και τα καταφέραμε. Θέλω να με θυμούνται σαν ένα άνθρωπο που του ανέθεσαν μια δουλειά και την έκανε. Αν θα το έκανα ξανά?  Δώστε μου σήμερα τις συνθήκες του 1945 και δε θα δίσταζα».

      Ο αυτοκράτορας της Ιαπωνίας    Χιροχίτο δεν παραδόθηκε αμέσως, πίστευε ότι μπορούσε να κερδίσει την αποφασιστική μάχη κατά των Αμερικανών, όταν θα επιχειρούσαν να πολεμήσουν στο έδαφος της Ιαπωνίας. Γι αυτό όταν οι Ρώσοι κήρυξαν τον πόλεμο στη Ματζουρία (Κίνα) άλλαξε στρατηγική και παραδόθηκε άνευ όρων στους Αμερικανούς.

     Τα πυρηνικά στην ειρηνική τους παραλλαγή σώζουν κάθε χρόνο χιλιάδες άτομα από τον καρκίνο και διάφορα άλλα νοσήματα. Δίνουν ρεύμα περίπου στο μισό πλανήτη με πάνω από 400 αντιδραστήρες. Οι αντιδραστήρες όμως αυτοί παράγουν το απαραίτητο σχάσιμο υλικό για την «πολεμική» παραλλαγή, κατασκευάζοντας πυρηνικές κεφαλές. ΄Ετσι εξηγείται το φλερτ με την «ειρηνική» ενέργεια περιφερειακών δυνάμεων, μεταξύ των οποίων δαιμονοποιούνται το Ιράν και η Βόρεια Κορέα. Στις 16 Ιουλίου 2012 δήλωσε σε συνέντευξη τύπου η Χ. Κλίντον υπουργός των Εξωτερικών των Η.Π.Α μετά την συνάντηση που είχε με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάρχου ότι:  « Θα χρησιμοποιήσουμε όλες μας τις δυνάμεις για να εμποδίσουμε το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο».        Οι ειδικοί της πυρηνικής ενέργειας εκτιμούν ότι σήμερα υπάρχουν περίπου 27.000 τακτικά και στρατηγικά πυρηνικά όπλα σε όλο τον κόσμο. Από αυτά τα 25.000 ανήκουν στα δυο οπλοστάσια των μονομάχων του ψυχρού πολέμου ( ΗΠΑ και Ρωσία),  ακολουθούν η Γαλλία,  Βρετανία, Κίνα και το Ισραήλ. Επίσης είναι και τα νεώτερα μέλη όπως η Ινδία και το Πακιστάν.

     Το παραπάνω  άρθρο αφιερώνεται  στη μνήμη όλων αυτών που έπεσαν  ή είχαν ολέθριες συνέπειες  εξ αιτίας της  πυρηνικής ακτινοβολίας στη Χιροσίμα και στο Ναγκασάκι πριν από 67 χρόνια. Ας ευχηθούμε να μη χρησιμοποιηθούν ποτέ άλλοτε πυρηνικά όπλα για πολεμικούς σκοπούς. Η απειλή όμως παραμένει πάντοτε ως δαμόκλειος σπάθη πάνω από τα κεφάλια μας, λόγω σοβαρών ατυχημάτων όπως του Τσερνομπίλ  το 1986 και της Φουκουσίμα το 2011.-

                                                  Μοίρες  29 Iουλίου 2012.

Πηγές: Βικιπαίδεια ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια.

             Περιοδικό Ταχυδρόμος 29 Ιουλίου 2005 τεύχος 284.

            DEFENCE NET  ηλεκτρονική εφημερίδα 17-7-2012.

            Οι φωτογραφίες προέρχονται από το διαδίκτυο.