Ψηλορείτης

Σάββατο 24 Δεκεμβρίου 2011

ΠΑΛΗΟΧΩΡΑ - ΕΛΑΦΟΝΗΣΙ- ΓΑΥΔΟΣ

ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΜΟΙΡΩΝ

ΣΤΗΝ ΠΑΛΗΟΧΩΡΑ - ΕΛΑΦΟΝΗΣΙ ΚΑΙ ΓΑΥΔΟ

Του Δακανάλη Μανόλη Αντιπρόεδρου Ε.Ο.Σ. Μοιρών

«Πήραμε μαζί μας μια πέτρα ή ένα κοχίλι που αφθονούν στη Γαύδο, για να θυμούμαστε τι αφήσαμε πίσω μας και για να ξαναπάμε στο νησί».

Μετά το μεσημέρι της 3ης Ιουλίου 2009 επτά ορειβάτες του Ε.Ο.Σ. Μοιρών βρεθήκαμε στην όμορφη Κάνδανο της επαρχίας Σέλινου, έδρα του ομώνυμου δήμου Κανδάνου.

Η Κάνδανος είναι μαρτυρικό χωριό, γιατί στις 3 Ιουνίου 1941 οι Γερμανοί εκδικήθηκαν το θάνατο 25 στρατιωτών των, επειδή θεώρησαν υπεύθυνους τους κατοίκους της Κανδάνου, καταστρέψανε εκ θεμελίων το χωριό, παράλληλα εκτέλεσαν 23 Κανδανιώτες. Η Γερμανική διαταγή μεταξύ άλλων έλεγε, «για να μην μπορεί να ανοικοδομηθεί πλέον».

Το απόγευμα ένας ανηφορικός δρόμος μας οδήγησε στα ορεινά του Ανατολικού Σέλινου, όπου στο μικρό γραφικό χωριό Καμάρια υπάρχει η Κρητική «Πυραμίδα». Προσφέρθηκε με ευχαρίστηση ο Μιχάλης Γιακουμάκης, να μας οδηγήσει στην πυραμίδα. Στα λίγα λεπτά μέχρι να ετοιμαστεί η καλοσυνάτη και γελαστή σύζυγος του είχε κατέβει κάτω με το δίσκο και την τσικουδιά και μας φιλοξένησε.

Δύο περίπου χιλιόμετρα έξω από το χωριό στο δρόμο προς τη Σούγια, αφού κατηφορίσαμε για διακόσια περίπου μέτρα βρεθήκαμε μπροστά στην Κρητική «Πυραμίδα» όπως την αποκαλούν οι ειδικοί. Είναι ένα επιβλητικό μυστηριώδες μνημείο και ενδεχομένως μοναδικό στον κόσμο. Είναι ένας λαξευμένος τάφος στον σκληρό βράχο σε σχήμα κώνου, δένει απόλυτα με το περιβάλλον και είναι δυσδιάκριτος από απόσταση εκατό μέτρων.

Η περιφέρεια της βάσης του κώνου είναι 30 μέτρα, το ύψος 5,50 , ενώ το ταφικό δωμάτιο έχει διαστάσεις 2,20 επί 2,10 και ύψος 1,40 μέτρα. Οι παλιοί κάτοικοι του χωριού νόμιζαν ότι ήταν αρχαίος φούρνος και έδωσαν το όνομα στην περιοχή «Φούρνος». Ακόμα λένε ότι υπήρχε και άλλος φούρνος με το ίδιο σχήμα, κανείς όμως δεν γνωρίζει πότε και πως καταστράφηκε.

Γύρω από τον τάφο αυτό υπάρχει ένα πέπλο μυστηρίου και αναπάντητα ερωτήματα. Γιατί επέλεξε αυτός ο αρχαίος πρόγονος μας, να ταφεί μακριά από νεκρόπολη και από αρχαία πόλη? Γιατί επέλεξε αυτό το σχήμα, που δεν συναντάτε αλλού? Γιατί λάξευσαν τον σκληρό βράχο, ενώ ο ασβεστόλιθος λαξεύεται εύκολα? Αυτά θα μας τα απαντήσουν οι αρχαιολόγοι και όσοι άλλοι ειδικοί έχουν σχέση με αυτά. Γενικά όμως το μνημείο αυτό γοητεύει και συγκινεί τον επισκέπτη.

Εγκατασταθήκαμε στην γραφική Παλαιόχωρα η Παληόχωρα, έδρα του δήμου Πελεκάνου. Είναι κτισμένη πάνω σε παλιά πόλη από την οποία πήρε και το όνομα Παληόχωρα. Καταλαμβάνει όλο το εύρος μιας χερσονήσου, για αυτό έχει δύο παραλίες Ανατολική και Δυτική, ενώ στο άκρο της χερσονήσου δεσπόζει ένα βενετσιάνικο κάστρο. ‘Εχει αναπτυχθεί τουριστικά με πολλά ξενοδοχεία και καταλύματα που εξυπηρετούν αρκετούς τουρίστες τους θερινούς μήνες.

4 Ιουλίου - ΕΛΑΦΟΝΗΣΙ

Από τους Κριούς δυτικά της Παληόχωρας ξεκινήσαμε, ενώ ο ήλιος ήταν δύο κονταριές ψηλά για το πασίγνωστο τροπικό Ελαφονήσι. Η πεζοπορία γίνονταν παράλληλα με την ακτή της θάλασσας, πάνω σε ένα καλά διαμορφωμένο μονοπάτι Ε4 ( το Ε4 αρχίζει από την Χρυσοσκαλίτισσα και καταλήγει στην Ζάκρο), άλλοτε σε μακία βλάστηση από πεύκα, χαμηλά κυπαρίσσια, σκίνους , χαρουπιές και άλλοτε σε φρύγανα. Λίγο πριν το Ελαφονήσι, συναντήσαμε ένα μεγάλο εντυπωσιακό κεδρόδασος, από τα μοναδικά στην Κρήτη, ενώ δίπλα υπάρχει παρθένα παραλία με χρυσαφένια αμμουδιά και πεντακάθαρα νερά.

Το Ελαφονήσι ο μικρός αυτός τροπικός παράδεισος επικοινωνεί με την ξηρά με μερικά μέτρα ρηχής θάλασσας. Η ψιλή και άσπρη άμμος, σε συνδυασμό με τα αβαθή κρυστάλλινα νερά, που παίρνουν πορφυρές αποχρώσεις, εκεί όπου σπάει το κύμα και τους κέδρους που ριζώνουν στους αμμόλοφους, προσδίδουν στο νησί τροπικό χαρακτήρα. Το νησί δέχεται καθημερινά τους θερινούς μήνες αμέτρητους τουρίστες από όλο τον κόσμο, που απολαμβάνουν τον ήλιο, την καθαρή θάλασσα, την άσπρη άμμο, τόσο στην παραλία της Κρήτης, όσο και στις δαντελωτές ακτές του νησιού, μακριά από τα καθημερινά προβλήματα.

Το Φλεβάρη του 1907 βυθίστηκε έξω από το Ελαφονήσι το αυστριακό πλοίο «ΙΜΡΕRΑΤRIΧ» και πήρε στο θάνατο 38 ανθρώπους, οι σωροί των οποίων τάφηκαν στο νησί. Το γεγονός αυτό συντέλεσε στο να κατασκευαστεί εκεί ένας φάρος, τον οποίο όμως ανατίναξαν οι Γερμανοί κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το νησί προστατεύεται από το ΝΑΤURΑ 2000. Η επιστροφή έγινε από το ίδιο αρχέγονο μονοπάτι.

5 Ιουλίου στο φαράγγι του ΄Ανυδρου

Από το μικρό χωριό Άνυδρο που είναι κτισμένο στα ορεινά ανατολικά της Παληόχωρας, κατηφορίσαμε στο ομώνυμο φαράγγι του Ανύδρου. Όλη η περιοχή του φαραγγιού είναι δασωμένη με χαρουπιές, πεύκα, σκίνους και χαμηλά κυπαρίσσια. Η πεζοπορία ήταν εντυπωσιακή, τρέχαμε συνέχεια στη σκιά και καταλήξαμε στην παραλία του Άνυδρου μετά από μία ώρα πεζοπορία. Εδώ στην πεντακάθαρη και φημισμένη παραλία απολαύσαμε το μπάνιο μας.

6 Ιουλίου ΓΑΥΔΟΣ το νησί της Καλυψώς

Νωρίς το πρωί από την Παληόχωρα πήραμε το πλοίο «ΣΑΜΑΡΙΑ» και βάλαμε ρότα πέντε ορειβάτες για το πανέμορφο νησί της Καλυψώς τη Γαύδο. Η αγριάδα των δασωμένων με πεύκα νότιων πλαγιών και φαραγγιών των Λευκών Ορέων ήταν μοναδική και προκαλούσε δέος. Πολλά κάθετα φαράγγια μικρά και μεγάλα καταλήγουν στην θάλασσα, μερικά από αυτά είναι άβατα. Τα μεγαλύτερα από αυτά είναι του Κλάδου της Τρυπητής, της Αγίας Ειρήνης που σβήνει στον οικισμό Σούγια και της Σαμαριάς ή Φαράγγας όπως την αποκαλούν οι Σφακιανοί, που καταλήγει στην Αγία Ρουμέλη.

Το πλοίο προσέγγισε στα λιμάνια της Σούγιας και Αγίας Ρουμέλης για να αφήσει και να πάρει επιβάτες. Στα μέσα της διαδρομής προς τη Γαύδο (48 μίλια) η θάλασσα αγρίεψε με μεγάλα κύματα και το πλοίο λίκνιζε έντονα. Φαίνεται ότι ο Ποσειδώνας ο Θεός της θάλασσας είχε προβλήματα μαζί μας και τάραξε τη θάλασσα με την τρίαινα του. Ανοικτά της Παληόχωρας, της Σούγιας, της Αγίας Ρουμέλης και της Γαύδου ζουν μόνιμα. αρκετές φάλαινες — φυστήρες. Τα τεράστια αυτά θαλάσσια θηλαστικά μήκους 12 μέτρων και περίπου 45 τόνων τρέφονται με καλαμάρια μήκους 1,50 μέτρων που αφθονούν στην περιοχή, όπου υπάρχουν μεγάλα βάθυ με υποβρύχια γκρεμνά. Για πρώτη φορά άρχισαν να δίνουν πληροφορίες για τις φάλαινες οι ψαράδες το 1993. Κρίμα που δεν τις συναντήσαμε.

Η διαδρομή κράτησε περίπου τεσσερισίμιση ώρες μέχρι που το πλοίο έδεσε στο λιμάνι Κάραβε της όμορφης Γαύδου.

Το πουλμάκι μίνι μπας με οδηγό τον Αντώνη από τα Σκόπια μας πήγε στο Μετόχι, όπου εγκατασταθήκαμε σε πολύ καλά δωμάτια μέσα στο πευκόδασος.

Το απόγευμα ξεκινήσαμε για το ακρωτήριο της Τρυπητής το νοτιότερο άκρο της Ευρωπαϊκής ‘Ενωσης. Πήραμε το μονοπάτι από τον υπήνεμο όρμο του «Κόρφου» με ταβέρνες και λίγα υπνοδωμάτια. Το μονοπάτι ήταν άριστα διαμορφωμένο μέσα στο πευκόδασος ίσαμε το ακρωτήριο της Τρυπητής. Λίγο πριν από το ακρωτήριο συναντήσαμε δίπλα στη θάλασσα μια μεγάλη στρογγυλή λίμνη- αλυκή με κρυστάλλους αλατιού. Το χειμώνα γεμίζει με θαλασσινό νερό, το καλοκαίρι εξατμίζεται μένει λίγο αλάτι, που μαζί με το χώμα δημιουργούν ένα μαλακό άσπρο τάπητα Το φαινόμενο αυτό δίνει μια άλλη διάσταση στο περιβάλλον.

Πολύ κοντά από τη λίμνη εμφανίζεται επιβλητικό το ακρωτήρι με τις τεράστιες τρύπες στους βράχους του, που είναι σαν γέφυρες, ενώ τα κύματα και ο αέρας το δέρνουν αλύπητα ολοχρονίς .

Πάνω στο βράχο του ακρωτηρίου βρίσκεται ο μεγάλος ξύλινος θρόνος στο νοτιότερο σημείο της Ευρωπαϊκής ‘Ενωσης. Είναι το σημείο αναφοράς και πάνω σε αυτόν φωτογραφίζονται οι επισκέπτες. Επιστρέψαμε από το ορεινό χωριό Βατσιανά, που είναι στο ψηλότερο μέρος του νησιού και το νοτιότερο κατοικημένο χωριό της Ευρώπης. Το λαογραφικό μουσείο του παπά Μανώλη Μπικογιαννάκη φιλοξενεί όλα τα παλιά εργαλεία των γεωργών, των κτηνοτρόφων και των νοικοκυριών του νησιού.

Βρέθηκαν στα Βατσιανά μετά το Τσερνομπίλ πέντε – έξι Σοβιετικοί επιστήμονες, όπου κατοικούν μόνιμα. Καλύπτουν τις ενεργειακές ανάγκες τους από ανανεώσιμες πηγές και τα τρόφιμα από καλλιέργειες. Επεμβαίνουν δε σε οποιοδήποτε πρόβλημα παρουσιατεί στο νησί.

Το τσιγαριστό κρέας και τα άλλα εδέσματα που μας είχε φτιάξει ο Αντώνης με τη σύζυγο του Νατάσα ήταν πάρα πολύ καλά. Τα παιδιά αυτά είναι από τα Σκόπια έχουν σπουδάσει κτηνίατροι και τα καλοκαίρια εργάζονται στη Γαύδο.

7 Ιουλίου ΣΑΦΑΡΙ ΣΤΗ ΓΑΥΔΟ

Κάθε πρωί βλέπαμε το βοσκό Χαραλάμπη που έχει το μαντρί του πιο κάτω από το Μετόχι , να μαζεύει τις σταυράτες αίγες του, να τις αρμέγει, να τις ποτίζει και να τις οδηγεί στο δάσος για βοσκή. Με το τυρομάλαμα που έκανε από το γάλα τους, τροφοδοτούσε τις ταβέρνες του νησιού που το χρησιμοποιούσαν στις σαλάτες αντί για φέτα. ΄Ηταν πάρα πολύ καλό και γευστικό. Ενοικιάσαμε ένα πουλμάκι, μίνι μπας και κάναμε σαφάρι στη Γαύδο. Πρώτος μας σταθμός ήταν η παραλία του Σαρακίνικου με πολλές ταβέρνες και ενοικιαζόμενα δωμάτια. Το Σαρακίνικο στην περίοδο της δικτατορίας του Μεταξά ήταν τόπος πολιτικών εξόριστων, μεταξύ των οποίων ο Άρης Βελουχιώτης, ο Μάρκος Βαφειάδης και άλλοι. Στο σπίτι που έμενε ο ΄Αρης σήμερα κυματίζει η Ελληνική σημαία .

Δυτικότερα βρίσκεται η παραλία του Άη Γιάννη με τους χρυσαφένιους αμμόλοφους που αντιγράφουν τη Σαχάρα. Οι παραθεριστές της περιοχής είναι γυμνιστές ντόπιοι και ξένοι, που κατασκηνώνουν ελεύθερα στους αμμόλοφους κάτω από τους κέδρους. Απολαμβάνουν την παρθένα φύση με τα πεντακάθαρα νερά Ανεβαίνοντας προς το Καστρί την πρωτεύουσα του νησιού συναντήσαμε το σύγχρονο ελικοδρόμιο που χρησιμοποιείται για τις ανάγκες του νησιού. Στο Καστρί είναι οι αρχές του τόπου και την τελευταία δεκαετία έχουν αναγερθεί σύγχρονα καταλύματα, που έχουν αλλάξει την όψη του χωριού. Γευματίσαμε στην ταβέρνα «Το στέκι της Γωγώς » που βρίσκεται σε παλιό παραδοσιακό κτίσμα και φημίζεται για τα νόστιμα φαγητά της.

Ο φάρος βρίσκεται στο πιο ψηλό σημείο του Γαύδου στο δρόμο προς το χωριό Άμπελος. ‘Εχει ανακαινιστεί τα τελευταία χρόνια και στις σύγχρονες εγκαταστάσεις του στεγάζεται μουσείο με φωτογραφίες και άλλα υλικά από τους φάρους όλης της Ελλάδας.

Στη Γαύδο φυσάει τους περισσότερους μήνες δυτικός άνεμος και όλα τα δένδρα έχουν πάρει κλήση προς την Ανατολή. Την καλοκαιρινή περίοδο κυρίως τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο λίγο μετά το μεσημέρι, πέφτει πυκνή ομίχλη στην περιοχή και δημιουργείται ένα μοναδικό φαινόμενο. Αναγκαστήκαμε να επισκεφθούμε τα φάρο για δεύτερη φορά για να απολαύσουμε τη θέα από το ψηλότερο σημείο του νησιού.

Στο χωριό Άμπελος κατοικούν 5 άτομα, οι πιο μεγάλοι είναι ο 89 χρόνος Αρτέμης και 75χρόνη σύζυγος του Χριστίνη, έξυπνη, καλοσυνάτη και φιλόξενη. Μας φιλοξένησαν στο παλιό παραδοσιακό τους σπίτι με τσικουδιά. Τα μεσοδόκια του σπιτιού, όπως μας είπε ο Αρτέμης είναι από κέδρο και κρατούν 2.000 χρόνια. Όταν παντρεύτηκαν το χωριό είχε 55 κατοίκους, τώρα έχει ρημάξει. Η Χριστίνη μας παραπονέθηκε ότι έχει πίεση και πολλές φορές ανεβαίνει μέχρι είκοσι. Αυτοί οι άνθρωποι εκεί είναι ακρίτες και φυλάγουν Θερμοπύλες. Η πολιτεία σε τέτοιες περιπτώσεις πρέπει να είναι γενναιόδωρη. Η Γαύδος όπως έχει αποδειχθεί από τα διάφορα ευρήματα κατοικείται από τη Νεολιθική Εποχή, έχει ταυτιστεί με την Ωγυγία. Η έκτασή της είναι 33τ. χιλ. και έχει μέγιστο υψόμετρο 368 μέτρα. Η χλωρίδα είναι πλούσια, αποτελείται από πεύκα, κυπαρίσσια και κέδρους που καλύπτουν ολόκληρο το νησί.

Μπορούμε να υποθέσουμε ότι οι 55 σήμερα μόνιμοι κάτοικοι της Γαύδου είναι απόγονοι του Οδυσσέα και της Καλυψώς που άφησαν μεγάλη φαμελιά στο νησί.

Δέχεται αρκετό τουρισμό το καλοκαίρι και παρά την ανάπτυξη που έχει τα τελευταία 15 χρόνια δεν έχει αλλάξει η φυσιογνωμία του νησιού. Οι επισκέπτες βρίσκουν ηρεμία, απολαμβάνουν τον ήλιο, τα πεντακάθαρα νερά του Νότιου Κρητικού Πελάγους και την σκιά των κέδρων. Αν κλείσουν τα κινητά τους ελαχιστοποιούν τις ανάγκες τους και ξεχνούν τα καθημερινά τους προβλήματα. Η Γαύδος όπως λένε είναι ο τελευταίος παράδεισος.

8 Ιουλίου ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ

Το μεσημέρι πήραμε το πλοίο της επιστροφής για την Παληόχωρα. Πήραμε μαζί μας μια πέτρα ή ένα κοχίλι που αφθονούν στη Γαύδο, για να θυμόμαστε τι αφήσαμε πίσω μας και για να ξαναπάμε στο νησί. Η Καλυψώ πάντα μας περιμένει.

Υ.Γ Εκτός από τον γράφοντα ήταν ο Γιώργης Σπυριδάκης Πρόεδρος, ο

Μανόλης Ντρετάκης μέλος του Δ.Σ., οι Γιάννης Κλιμαθιανάκης,

Γιάννης Κωστάκης, Ντίνα Αναγνωστάκη και Ειρήνη Τσαγκαράκη μέλη.

Μοίρες 10 Ιουλίου 2009

Εφημερίδα ΑΠΟΨΗ του νότου φύλλο 486 της10 Ιουλίου २००९

Παρασκευή 23 Δεκεμβρίου 2011

ΠΡΕΣΠΕΣ - ΒΙΤΣΙ

Πρέσπες και Βίτσι

Του Δακανάλη Μανόλη

Αντιπροέδρου τον ΕΟΣ Μοιρών

Ο Θεός του ανέμου Ζέφυρος θυμωμένος, όπως ήταν, έδωσε εντολή στον Όστρια, φύσηξε θυελλώδης άνεμος 8-9 μποφόρ, άνοιξαν oι ασκοί του Αιόλου πάνω απ’ όλη την Κρήτη και καθήλωσε τα αεροπλάνα στο αεροδρόμιο του Ηρακλείου «ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ». Με ενδιάμεσο σταθμό την Αθήνα προσγειωθήκαμε το λυκαυγές της 22ας Μαρτίου 2007 στη Θεσσαλονίκη τη βασίλισσα του Θερμαϊκού. Πέντε ώρες έκανε το λεωφορείο μέχρι να φτάσαμε στο παραλίμνιο γραφικό χωριό των Πρεσπών (αρχαία ονομασία Βρυγηίς) Ψαράδες μέχρι το 1928 Νίβιστα (υψ803μ),

όπου εγκατασταθήκαμε σε τρεις ξενώνες

Από το ορεινό χωριό Βροντερό του Δήμου Πρεσπών που είναι στις πλαγιές της κορφής «Τσουτσούλι» (υψ1100μ) στα σύνορα με την Αλβανία, αρχίσαμε την παραλίμνια πεζοπορία της Μικρής Πρέσπας με θερμοκρασία γύρω στο μηδέν. Ο δασικός δρόμος που ακολουθήσαμε ελίσσονταν μέσα στο δάσος από οξιές, πρίνους και δρυγιάδες μιας χαράδρας. Τόσο τα βουνά της Αλβανίας, όσο και τα δικά μας Βαρνούντας και Βίτσι ήταν κατάλευκα από πυκνά χιόνια, που είχαν πέσει από το προηγούμενο βράδυ. Στην πλαγιά της χαράδρας συναντήσαμε τη σπηλιά του Κόκκαλης, όπως την ονομάζουν, η οποία κατά τον Εμφύλιο Πόλεμο 1946-49 είχε μετατραπεί σε νοσοκομείο των ανδρών του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Στο τέλος της χαράδρας αυτής βρεθήκαμε στην όχθη της μικρής Πρέσπας.

Μεγάλα τμήματα της παραλίμνιας όχθης είναι υγρολίβαδα κατάφυτα με καλαμιώνες, στα οποία βόσκουν βουβάλια. Κάθε τέσσερα χρόνια τα καίνε, έτσι ανανεώνεται και διατηρείται το οικοσύστημα. Οι κάτοικοι της περιοχής κατά το μεγαλύτερο μέρος ασχολούνται με την καλλιέργεια φασολιών (ελέφαντες και γίγαντες).

Η Μικρή Πρέσπα είναι συνέχεια της Μεγάλης Πρέσπας, χωρίζονται με ένα λαιμό μήκους 3 χιλιόμετρα και πλάτους 200 μέτρα. Η Μικρή Πρέσπα έχει επιφάνεια 48 τ. χιλιόμετρα, από αυτά ανήκουν στην Ελλάδα 43 τ. χιλ. και στην Αλβανία 5 τ. χιλ. Μέσα στη λίμνη υπάρχουν οι νησίδες Άγιος Αχίλλειος που κατοικείται και η ακατοίκητη Βιτρινίτσι .

Το 1974 τόσο τα Ελληνικά τμήματα της Μικρής και της Μεγάλης Πρέσπας, όσο και οι πλευρές των βουνών Τρικαλάρι και Βαρνούντα που βλέπουν σε αυτές, έγιναν Εθνικός Δρυμός συνολικής έκτασης 210.000 στρεμμάτων με σκοπό τη διατήρηση της άγριας πανίδας και χλωρίδας.

Στην περιοχή έχουν παρατηρηθεί περίπου 200 είδη πουλιών, από αυτά ζουν και αναπαράγονται στις Πρέσπες 13 από τα 28 Ευρωπαϊκά είδη που απειλούνται με εξαφάνιση, όπως ο ροδοπελεκάνος, βασιλαετός, αργυροπελεκάνος, πορφυροτσικνιάς, κορμοράνος, θαλασσαετός και άλλα. Επίσης ενδημούν στην περιοχή αρκούδες, λύκοι, τσακάλια, αλεπούδες, λαγοί και άλλα ζώα. Η περιοχή θεωρείται πολύ μεγάλος υδροβιότοπος .

Η πορεία μας συνεχίστηκε πάνω σε παραλίμνιο μονοπάτι μέσα στο δάσος και κατασταλάξαμε στο χωριό Πύλη ύστερα από 5 ώρες πεζοπορίας. Στην περιοχή του χωριού Πύλη υπάρχει η σπηλιά την οποία χρησιμοποιούσε ο Νίκος Ζαχαριάδης Γενικός Γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας ως στρατηγείο την περίοδο του Εμφυλίου Πολέμου.

Παρασκευή 23 Μαρτίου:

Το πρωί είδαμε, ότι τα πάντα ήταν καλυμμένα με χιόνι - ξημέρωσε επιτέλους μια άσπρη μέρα. Στα γύρωθε βουνά χιόνιζε ασταμάτητα και οι προγραμματισμένες ορειβασίες για τα βουνά Βαρνούντα και Βίτσι αναγκαστικά ματαιώθηκαν.

Με τη βάρκα του Βασίλη Αραμπατζή «Πελεκάνος» ο ίδιος ακούει στο όνομα της βάρκας του, βρεθήκαμε στο ασκητήριο της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα του 13^ου αιώνα, που είναι μέσα στο βράχο και γύρωθε υπάρχουν ίχνη από τα κελιά των μοναχών. Λίγο πιο πέρα στην ίδια παραλία υπάρχει η βραχογραφία της Παναγίας του Ι4ου αιώνα, η οποία διατηρείται σε πάρα πολύ καλή κατάσταση και η βραχογραφία του Αγίου Νικολάου. Σε μια σχισμή του εδάφους βρίσκονται τα ερείπια του Βυζαντινού ναού του Αγίου Αθανασίου. Στα βράχια της Μεγάλης Πρέσπας ασκήτεψαν αρκετοί μοναχοί για πολλά χρόνια, οι οποίοι απομονώθηκαν από την Τουρκική κατοχή. Οι βραχογραφίες είναι άφθαρτες στον αδηφάγο χρόνο διαχρονικά από το 14ο αιώνα ίσαμε σήμερα. Η ξενάγηση από τον Πελεκάνο (Βασίλη) στο μαγικό κόσμο της Πρέσπας, ήταν πλήρης παρά τους κυματισμούς, που είχε σηκώσει ο παγωμένος και μανιασμένος βοριάς.

Από το γραφικό χωριό Ψαράδες μια ομάδα 15 ορειβατών πήραμε ένα μονοπάτι παραλιακά κατά μήκος της Μεγάλης Πρέσπας και φθάσαμε στο ακρωτήριο του Αγίου Νικολάου. Εκεί γευματίσαμε και θαυμάσαμε σε όλη την έκταση το μεγαλείο της λίμνης και τα χωριά που βρίσκονται στα γειτονικά κράτη. Η Μεγάλη Πρέσπα έχει επιφάνεια 270 τ. χλ. είναι πρώτη της Βαλκανικής, από αυτά ανήκουν στην Ελλάδα 38 τ. χλ. ένα μικρό μέρος στην Αλβανία και το μεγαλύτερο στη FΥRΟΜ Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας.

Μια πλωτή γέφυρα μήκους 650 μέτρα από τη θέση «Λαιμός» μας οδήγησε στο παραμυθένιο νησί Άγιος Αχίλλειος της Μικρής Πρέσπας. Το νησί έχει ομαλό δασωμένο ανάγλυφο και οι 15 κάτοικοί του έχουν σεβαστεί το περιβάλλον. Στον Άγιο Αχίλλειο και στους Ψαράδες ζει μια μικρόσωμη βραχυκέρατη αγελάδα - νάνος χαμηλού ύψους ελεύθερης βοσκής. Από χιλιάδες αγελάδες που υπήρχαν στην δεκαετία του 1960, σήμερα έχουν απομείνει περίπου 100 οι οποίες προστατεύονται και επιδοτούνται από την Ε.Ε.

Πριν από χίλια περίπου χρόνια στις Πρέσπες, τοποθέτησε το κέντρο του βασιλείου του ο Βούλγαρος Τσάρος Σαμουήλ. Από τη Λάρισα που είχε καταλάβει, έφερε το λείψανο του τοπικού Αγίου Αχίλλειου και το τοποθέτησε μέσα σε μια μεγαλοπρεπή τρίκλιτη ξυλόστεγη Βασιλική, αφιερωμένη στον Άγιο Αχίλλειο. Σήμερα τα ερείπια της εκκλησίας αυτής εντυπωσιάζουν τους επισκέπτες.

Στους πρόποδες του όρους Βαρνούντα φωλιάζει για πολλές εκατοντάδες χρόνια κάτω από τον στιβαρό όγκο του, το παραδοσιακό πέτρινο χωριό Άγιος Γερμανός (υψ1040μ) με 300 περίπου κατοίκους. Το χωριό ήταν κατάλευκο από τα χιόνια και αποτελεί την έδρα του Δήμου Πρεσπών. Εντυπωσιάζει ο ναός του Αγίου Γερμανού, που είναι αφιερωμένος στον Άγιο Γερμανό Πατριάρχη της Κωνσταντινουπόλεως. Σύμφωνα με την τοπική παράδοση πέθανε στην περιοχή και ενταφιάστηκε στο ναό το 715-730 μΧ. Τμήματα των τοιχογραφιών του ναού χρονολογούνται στον 11ο και 12ο αιώνα.

Με αφορμή την Παγκόσμια ημέρα υγροτόπων συναντήθηκαν στον Άγιο Γερμανό στις 2-2-2000 oι πρωθυπουργοί Ελλάδας, Αλβανίας και Πρώην. Γ.Δ.Μ - FΥRΟΜ και διακήρυξαν τη δημιουργία του Διασυνοριακού Πάρκου Πρεσπών.

Σάββατο 24 Μαρτίου:

Νωρίς το πρωί μας αποβίβασε το λεωφορείο στο χιονοδρομικό κέντρο Βίγλας Πισοδερίου (υψ1650μ), όλη η περιοχή ήταν καλυμμένη με χιόνια ύψους πάνω από τριάντα εκατοστά. Η Βίγλα βρίσκεται σε ένα αυχένα, ο οποίος χωρίζει το όρος Βάρνους ή Περιστέρι (υψ.2334μ) με το όρος Βέρνεο ή Βίτσι (υψ.2128μ). Αμφότερα τα βουνά αυτά καλύπτονται από δάση οξιάς, καστανιών, βελανιδιών και ελάτων.

Μια ομάδα 25 ορειβατών τραβερσάραμε για την κορυφή Φαλακρό του όρους Βίτσι (υψ.1918μ) με προορισμό το χωριό Άνω Μελάς (Στάτιστα), ενώ οι υπόλοιποι ορειβάτες παρέμειναν στο χιονοδρομικό κέντρο για χιονοδρομίες και παιχνιδίσματα με τα χιόνια.

Η θερμοκρασία ήταν γύρω στο μηδέν, όλα τα δέντρα του δάσους καλύπτονταν από λευκές νιφάδες και αποτελούσαν μοναδικό φαινόμενο. Η διαδρομή έγινε μέσα από λαγκαδιές, ισάδες, δάση από οξιές και υπήρχε μεγάλη διαύγεια στην ατμόσφαιρα. Όλοι βαδίζαμε αφ ενός ζυγού, διότι το χιόνι είχε φθάσει τους 50 πόντους, έτσι δημιουργήσαμε ένα τέλειο μονοπάτι (κοπαριά το λέμε στη Κρήτη).
Πάνω εκεί στις βουνοκορφές του όρους Βίτσι συναντήσαμε συρματοπλέγματα, που προστάτευαν ναρκοπέδια απομεινάρια από τις αμυντικές εγκαταστάσεις των ανταρτών του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας κατά τον Εμφύλιο Πόλεμο 1946-49. Στο Βίτσι στις 10 Αυγούστου 1949 αμύνονταν περίπου 5.000 αντάρτες του Δ.Σ. Ο Εθνικός Στρατός παρέταξε 8 μεραρχίες με βαρύ οπλισμό, τεθωρακισμένα και αεροπλάνα όλων των τύπων. Εφαρμόστηκε το σχέδιο Πυρσός Β’ με σκληρό βομβαρδισμό της περιοχής. Στις 12 του ίδιου μήνα κατέρρευσε η αμυντική περίμετρος του Δ.Σ. Τη νύχτα απαγκιστρώθηκαν οι αντάρτες και υποχώρησαν στο Αλβανικό έδαφος μέσω της Κρυσταλλοπηγής. Το τελευταίο δράμα παίχτηκε στο Γράμμο στις 29 Αυγούστου, όπου έπεσε το τελευταίο αυτό οχυρό και συνάμα η αυλαία του Εμφυλίου Πολέμου.

Μετά από 5 ώρες σκληρής ορειβασίας πάνω στα χιόνια φθάσαμε στο χωριό Άνω Μελάς. Σε όλη τη διαδρομή μας ακολουθούσε ένα σκυλί ράτσας Αγίου Βερνάρδου, έγινε αχώριστος φίλος μας και από το Μελά το επιστρέψαμε πίσω με αυτοκίνητο.

Στο Μακεδονικό Αγώνα κατά των Βουλγάρων Κομιτατζήδων κυκλώθηκε το χωριό Στάτιστα στις 13 Οκτωβρίου 1904, από ένα απόσπασμα Τουρκικού Στρατού ύστερα από προδοσία των Βουλγάρων. Κατά την έξοδό του από το σπίτι που έμενε ο Ανθυπολοχαγός του ελληνικού στρατού Παύλος Μελάς με τους άνδρες του, έπεσε νεκρός από μια τούρκικη βολίδα. Σήμερα το σπίτι αυτό αποτελεί φωτογραφικό Μουσείο του Μακεδονικού Αγώνα. Μια ξυλόγλυπτη προσωπογραφία του ήρωα Παύλου Μελά, έργο του καλλιτέχνη Αντώνη Ζαχαριουδάκη ή Κρομυδαντώνη από το Ζαρό Ηρακλείου κοσμεί το μουσείο. Προς χάριν του ήρωα Παύλου Μελά ονομάστηκε το χωριό Μελάς.

Στον Άνω Μελά ακολούθησε γεύμα όλων των ορειβατών, μαζί μας γευμάτισαν και 5-6 ορειβάτες του Ορειβατικού Συλλόγου Φλώρινας, που όλες τις μέρες αυτές με μεγάλη προθυμία μας οδηγούσαν στα μονοπάτια των χιονισμένων βουνών της περιοχής των Πρεσπών. Τους ευχαριστούμε πάρα πολύ για τις υπηρεσίες και τις ταλαιπωρίες που υποβλήθηκαν μαζί μας.

Στην όμορφη και γραφική πόλη της Καστοριάς στις όχθες της λίμνης Ορεστιάδας, πήραμε τον καφέ μας. Αποτελεί Διεθνές Κέντρο Επεξεργασίας Εμπορίου και κατασκευής γούνας. Την πόλη κοσμούν πολλά παλιά αρχοντικά και υπάρχει έντονο το Βυζαντινό στοιχείο με περίπου 70 εκκλησίες.

Κυριακή 25 Μαρτίου επιστροφή:

Ημέρα διπλής εορτής της Εθνικής μας Παλιγγενεσίας και του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου. Από όλα τα χωριά και τις πόλεις που περάσαμε ζούσαν οι κάτοικοι στιγμές Εθνικής ανάτασης με σημαιοστολισμούς δοξολογίες και παρελάσεις.

Το Νυμφαίο ή Νεβέσκα όπως λέγεται στα Βλάχικα (υψ.1350μ), ήταν Εμπορικό Κέντρο μαστόρων της αργυροχρυσοχοΐας από τον 17ο ως τον 19ο αιώνα στην περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Τα αρχοντικά του έχουν κομψή αρχιτεκτονική, είναι κτισμένα από πέτρα, ενώ οι οροφές έχουν κατάλληλα κατασκευαστεί από λαμαρίνες, ώστε να μην κρατούν τα χιόνι. Εντυπωσιάζει η Νίκειος Σχολή με τον πύργο - ρολόι που μοιάζει με εικαστικό κολάζ από κάποιο Ελβετικό χωριό.

Στο καταφύγιο της αρκούδας εκτάσεως 50 στρεμμάτων που απέχει ένα χιλιόμετρο από το Νυμφαίο, ενημερωθήκαμε για τη ζωή της αρκούδας. Στον περιφραγμένο αυτό χώρο ζουν σήμερα ανενόχλητες σχεδόν σε φυσιολογικές συνθήκες 15 αρκούδες πρώην αιχμάλωτες χορεύτριες, που ταξίδευαν στην Ελλάδα από τους πλανόδιους Τσιγγάνους. Προσφέρεται άσυλο στα ζώα αυτά τα οποία δεν μπορούν να επιστρέψουν στο φυσικό τους περιβάλλον. Μεταξύ των ζώων αυτών ήταν και ο 43χρονος Ανδρέας, ίσως η γηραιότερη αρκούδα της Ευρώπης.

Ο Αρκτούρος είναι μη κερδοσκοπική οργάνωση, η οποία ιδρύθηκε το 1992. Πήρε το όνομα από το αστέρι ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ που βρίσκεται στην ουρά του αστερισμού της Άρκτου. Έχει συμβάλλει τα μέγιστα στην αύξηση του πληθυσμού της αρκούδας τόσο στην Πίνδο, όσο και στη Ροδόπη και σήμερα ο πληθυσμός τους ανέρχεται σε 250 περίπου άτομα.

Η πτήση από τη Θεσσαλονίκη στο Ηράκλειο με ενδιάμεσο σταθμό το αεροδρόμιο «ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ», ήταν πολύ ευχάριστη.

Όλοι γενικά μείναμε εντυπωσιασμένοι, μαγεμένοι, αποκτήσαμε νέες εμπειρίες και γίναμε σοφότεροι, από τα μοναδικά τοπία που ανέμελοι γνωρίσαμε το παραπάνω πενθήμερο.

Ευχαριστούμε πάρα πολύ τον Ορειβατικό Ηρακλείου και την αρχηγό μας Φωφώ Τσιβιδάκη, η οποία διοργάνωσε την εκδρομή, που κατά κοινή ομολογία πέτυχε στο έργο της σε συνδυασμό με τις επικρατούσες δυσμενείς καιρικές συνθήκες.

Από τον Ορειβατικό Σύλλογο Μοιρών συμμετείχαν ο γράφων, ο Γιώργης Σπυριδάκης πρόεδρος, Γιώργης Ξαγοραράκης, Μαρία Πετράκη, Μανώλης Ντρετάκης, Μανέλης Βολονάκης, Ρένα Νικολούδη, Μαρία Μετζάκη, Αντώνης Καραμπακάκης και Βαγγέλης Γκούμας.-

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΑΠ0ΨΗ του νότου φύλλο 370 της Ι0-4-2007.

Aναρτήθηκε στις 23-12-2011 στο mires46.blogspot.com
Φωτογραφίες Μανόλης Δακανάλης και Μανώλης Ντρετάκης