Ψηλορείτης

Σάββατο 3 Δεκεμβρίου 2011

BOΡΕΙΑ ΕΥΒΟΙΑ

ΣΤΑ ΒΟΥΝΑ ΤΗΣ

ΒΟΡΕΙΑΣ ΕΥΒΟΙΑΣ

Του ΔΑΚΑΝΑΛΗ Μανόλη

Αντιπροέδρου ΕΟΣ Μοιρών

« Το τοπίο ήταν ανέγγιχτο εκτός από το δασικό δρόμο που έχει φτιάξει ο άνθρωπος»

Ανηφορίσαμε στις Βόρειες πλαγιές του βουνού από ένα καλά διαμορφωμένο και σημαδεμένο μονοπάτι μέσα σε πυκνό και εκτεταμένο πευκόδασος. Tα ρέματα έτρεχαν γάργαρα νερά και στις όχθες ορθώνονταν τεράστια πλατάνια, που είναι μνημεία της φυσικής μας κληρονομιάς χαρακτηριστικό γνώρισμα της Εύβοιας. Τα δάση από πεύκα διαδέχτηκαν τα Κεφαλλονίτικα έλατα. Μέσα στο δάσος επικρατούσε μια απέραντη γαλήνη και το κελάηδημα των πουλιών του δάσους μας ανήγγειλε τον ερχομό της Άνοιξης .

Το λεωφορείο με πενήντα ορειβάτες των Ορειβατικών Συλλόγων Ηρακλείου και Μοιρών, με αρχηγό τη μεγάλη ορειβάτισσα Άρια Χατζηβασίλη μας αποβίβασε το πρωί της 25^ης Μαρτίου 2010 στο μικρό γραφικό χωριό Τρούπι της Βόρειας Εύβοιας, με προορισμό την διάσχιση του όρους Καντήλι .

Στο εκκλησάκι της Ζωοδόχου Πηγής (υψ780 μ) κάναμε στάση, εντυπωσιαστήκαμε με το δάσος το καταπράσινο τοπίο και το κρυστάλλινο νερό της πηγής.

Συνεχίσαμε το πολύ ανηφορικό μονοπάτι που ελίσσεται κάτω από τα έλατα και λίγο πριν από την κορυφή διαβήκαμε το πέρασμα του χρυσαετού κάνοντας μικρή αναρρίχηση. Φυσούσε δυνατός παγωμένος βοριάς που μας διαπερνούσε το σώμα, ενώ η πυκνή ομίχλη χάιδευε τα πρόσωπά μας.

Φθάσαμε στην κορυφή Στρουγγίτσα (υψ.1245μ) προστατευτήκαμε από το μανιασμένο βοριά στο υπήνεμο νοτιοανατολικό μέρος της κορφής. Η θέα από την κορφή μας κόβει την ανάσα, νομίζαμε ότι βρισκόμαστε σε αεροπλάνο με τη θάλασσα κάτω στα πόδια μας. Η πλευρά του βουνού προς τη μεριά του Ευβοϊκού κόλπου είναι πολύ απότομη σχεδόν απάτητη στο σύνολο της, ενώ η κορυφογραμμή του βουνού είναι στενή και κακοτράχαλη σαν την κόψη του σπαθιού.

΄Υστερα από τις απαραίτητες φωτογραφίες, το πρόχειρο γεύμα και αφού απολαύσαμε τη θέα από εκεί ψηλά, ακολουθήσαμε την κορυφογραμμή του βουνού. Διαβήκαμε απότομα και πολύ δύσκολα περάσματα πατώντας πάνω σε μυτερές και κοφτερές πέτρες, που απαιτούσε μεγάλη προσοχή και συγκέντρωση για την αποφυγή ατυχήματος.

Βαδίζαμε στην κοίτη ενός κατηφορικού ρέματος μήκους τουλάχιστο ενός χιλιομέτρου. Λόγω της πρόσφατης βροχής γλιστρούσαν πολύ τόσο οι πέτρες, όσο και το γλοιώδες χώμα που πατούσαμε. Δεν έλειψαν τα μικρά πεσίματα αλλά ευτυχώς χωρίς τραυματισμούς. Σε πολλά από αυτά τα δύσκολα σημεία η αλληλοβοήθεια ήταν απαραίτητη. Το επικίνδυνο μέρος τέλειωσε μόλις φθάσαμε σε ένα δασικό δρόμο. Στο πέρασμα μας συναντήσαμε αμέτρητα έλατα νεκρά στο έδαφος, τα οποία ήταν κτυπημένα, είτε από κεραυνούς, είτε από ανεμοθύελλες.

Το τοπίο ήταν ανέγγιχτο εκτός από το δασικό δρόμο που έχει φτιάξει ο άνθρωπος. Τα φυτά, τα ζώα, τα πουλιά και εμείς που βρεθήκαμε εκεί για λίγες ώρες, είμαστε σε μια ειρηνική συνύπαρξη. Η οικολογική σπουδαιότητα της περιοχής είναι πολύ μεγάλη, βρίσκεται σε αρίστη κατάσταση με απέραντα δάση, ενδημικά φυτά και τέλος με την παρουσία σημαντικών αρπακτικών πουλιών, αγριογούρουνων και διαφόρων άλλων ζώων.

Το Κανδήλι λέγεται και Μάκιστος όνομα που προέρχεται από το γιο Μάκιστο του Αθάμαντα. Στο γραφικό χωριό Δαφνούσα καταλήξαμε μετά από οκτώ ώρες σκληρής και επικίνδυνης ορειβασίας.

ΠΡΟΚΟΠΙ: Το χωριό Προκόπι είναι πανέμορφο κτισμένο το 1925 μέσα στα πεύκα από τους ξεριζωμένους κατοίκους του Προκοπίου της Καππαδοκίας. Έκτισαν τον Όσιο Ιωάννη το Ρώσο και δημιούργησαν ένα σημαντικό προσκύνημα του ελληνισμού. Στο ναό φιλοξενείται το σκήνωμα του Αγίου Ιωάννη, θεωρώντας τη σωτηρία τους δικό του θαύμα. Ο Άγιος γεννήθηκε στη Ρωσία το 1690, υπηρέτησε στο Ρωσικό στρατό και στο Ρωσοτουρκικό πόλεμο του1711 συνελήφθηκε αιχμάλωτος.΄Εγινε σκλάβος ενός Τούρκου αξιωματικού και τον έκανε σταβλάρχης. Ο στάβλος μετατράπηκε σε τόπο προσευχής, γιατί είχε ασπαστεί το χριστιανισμό, ενώ πολλά θαύματα αναφέρονται στη διάρκεια της ζωής του. Κοιμήθηκε στις 27-5-1730.

Το λεωφορείο μας μετέφερε στην παραλία της Αγίας ΄Αννας στην ανατολική Εύβοια όπου και εγκατασταθήκαμε στο ξενοδοχείο Thalatta.

26 Mαρτίου Όρος Πυξαργιάς: Ξεκινήσαμε από το παραθαλάσσιο χωριό Πήλι με προορισμό να κάνουμε διάσχιση του όρους Πυξαργιά (υψ.1326μ) με κατάληξη στο χωριό Βλαχιά.

Η ανάβαση γίνονταν μέσα σε συνεχόμενα πευκοδάση ενώ στα ρέματα υπήρχαν πελώρια πλατάνια μνημεία της φυσικής μας κληρονομιάς. Πάνω από το εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία κυριαρχούσαν τα έλατα και η αγριότητα του τοπίου ήταν πολύ έντονη.

Στη θέση μνημείο χωριστήκαμε σε δύο ομάδες, η μια αποτελούνταν από 13 ορειβάτες με αρχηγό την Άρια μεταξύ των οποίων και ο Ντρετάκης Μανόλης του ορειβατικού Μοιρών και αναχώρησαν για τη διάσχιση του Πυξαριά. Οι υπόλοιποι πάνω από 20 επιστρέψαμε πίσω από την ίδια διαδρομή καταλήγοντας στον γραφικό όρμο του Πήλι.

Η πρώτη ομάδα ύστερα από 7 ώρες σκληρής ανάβασης σε αφιλόξενο μέρος κατέκτησε την κορφή του Πυξαριά. Ακολούθησε την κορυφογραμμή σε πολύ δύσκολα ανεβοκατεβάσματα πατώντας πάνω σε μυτερές και κοφτερές πέτρες. Ύστερα έπεσαν πάνω στο πυξάρι ένα αειθαλή θάμνο ύψους 1,50 μέτρα με νοτιότερο σημείο εξάπλωσης στον ελλαδικό χώρο το συγκεκριμένο βουνό. Έχει πολύ πυκνή συνεχόμενη βλάστηση που δεν αφήνει να προχωράς και συνάμα δεν βλέπεις που πατάς με ότι κινδύνους συνεπάγεται. Ο Πυξαριάς οφείλει το όνομά του στο θάμνο αυτό Πύξο ή Πυξάρι.

Οι ώρες περνούσαν και ο ζωοδότης ήλιος άρχισε να χαμηλώνει προς τη Δύση του. Με το λυκόφως βρέθηκαν μέσα στο πυκνό ελατόδασος σε ένα ξέφωτο, χωρίς να βλέπουν καμία διέξοδο διαφυγής, γιατί η μακία βλάστηση ήταν αδιαπέραστη. Παρέμειναν σ αυτό το σημείο περίπου δυόμιση ώρες χωρίς νερό και με την αγωνία ζωγραφισμένη στα πρόσωπα τους, είχαν σκοπό να μείνουν εκεί όλη τη νύχτα. Μετά τις δέκα το βράδυ και με μπροστάρη το Γιώργη Ρομπογιαννάκη ξεπέρασαν τον σκόπελο αυτό. Ύστερα με τη βοήθεια των φώτων του αυτοκινήτου ενός βοσκού από το χωριό Βλαχιά έπιασαν τον δασικό δρόμο, όπου τους πήρε ο καλός αυτός Σαμαρείτης και τους έφερε στο χωριό. Η όλη περιπέτεια κράτησε 14 ώρες εξαντλητικής πορείας «Τέλος καλό όλα καλά όπως λέει ο λαός».΄Ολοι τους έδειξαν μεγάλη ψυχραιμία και αλληλοβοηθήθηκαν.

Την διάσχυση του Πυξαριά την έκαναν για πρώτη φορά οι ορειβάτες μας, οι άλλοι Ορειβατικοί Σύλλογοι ανεβαίνουν μέχρι την κορφή και επιστρέφουν από το ίδιο δρομολόγιο.

27 Μαρτίου: Από το χωριό Κουρκούλοι (υψ.420μ) αναχωρήσαμε νωρίς το πρωί με αντικειμενικό σκοπό να κάνουμε διάσχιση του όρους Ξηρό (υψ.990μ). Η διαδρομή ήταν θαυμάσια μέσα στο πευκόδασος και λίγο πριν την κορφή υπήρχε πολύ πυκνό ελατόδασος. Συναντήσαμε παλαιοντολογικά ευρήματα απολιθωμένου δάσους.

Το όρος Ξηρό με το απέναντι βουνό Τελέθριο (υψ.969μ) .στεφανώνουν την περιοχή πάνω από το όμορφο και παραλιακό χωριό Ροβιές.

Από την κορφή του Ξηρού συνεχίζει το μονοπάτι ομαλά μέσα σε καταπράσινα λιβάδια με πανύψηλα έλατα και καταλήγει στον καταρράκτη του Δρυμώνα Είναι ονομαστός ύψους δεκαπέντε μέτρων και κάτω σχηματίζει μικρή λιμνούλα με πεντακάθαρα νερά. Οι καταρράκτες πάντα ήταν ένα εγκώμιο για την φύση και ο Δρυμώνας δεν αποτελεί εξαίρεση «Τα νερά και ο χρόνος τρέχουν ακατάπαυστα». Ηράκλειτος.

Στις κατάφυτες πλαγιές του όρους Τελέθριο βρίσκεται η Μονή του Οσίου Δαυίδ του Γέροντος [κτήτορα] με τους κομψούς τρούλους που ξεχωρίζουν και είναι αφιερωμένη στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος.

Σε όλες τις διαδρομές μας στη Βόρεια Εύβοια συναντήσαμε πολλά παλιά κλεισμένα εργοστάσια και λατομεία ασβεστόλιθου με πρώτο της Λίμνης που το 1900 είχε 1,100 εργάτες. Σήμερα οι κάτοικοι πέραν από τις γεωργικές εργασίες, τον τουρισμό και τη κτηνοτροφία, ασχολούνται και με τη συλλογή ρητίνης από τα πεύκα.

Το δείπνο έγινε στην παραθαλάσσια γραφική Λίμνη χτισμένη αμφιθεατρικά μέσα στο φυσικό λιμάνι με τις ψαροταβέρνες.

28 Μαρτίου επίλογος επιστροφής: Αφήσαμε πίσω μας την όμορφη παραλία της Αγίας Άννας, ακολουθήσαμε το Βόρειο άξονα, περάσαμε από τα χωριά Παπάδες-Αρτεμίσιο-Ιστιαία και καταλήξαμε στην όμορφη Αιδηψό που βρίσκεται στο Β.Δ. άκρο της Εύβοιας. Είναι μια σύγχρονη πόλη με τουριστική και εμπορική ανάπτυξη πάνω στον άξονα της ιαματικής λουτροθεραπείας από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα. Στη θάλασσα μπροστά από την πόλη χύνονται 65 ιαματικές πηγές αφιερωμένες στον Ηρακλή [Λουτρά Ηρακλέους].

ΒΟΡΕΙΑ ΕΥΒΟΙΑ : Κοινή διαπίστωση όλων μας ήταν, ότι η βόρεια Εύβοια είναι γεμάτη ομορφιές με πυκνά δάση που χάνεσαι, έχει παραδοσιακούς ορεινούς οικισμούς που πιάνουν χιόνι όλο το χειμώνα και όμως δεν παύουν να απέχουν λίγα χιλιόμετρα από τις δαντελωτές ακτές του Βόρειου Ευβοϊκού και του Αιγαίου. Οι παραλίες είναι παρθένες και τα βουνά σχεδόν απάτητα. Η Εύβοια θα μπορούσε να αποτελέσει το οικολογικό πρότυπο της Ελλάδας.

Ακόμα έχει να μας δείξει τον πολιτισμό της Λίμνης, την κοσμοπολίτικη ατμόσφαιρα της Αιδηψού, τα μεσαιωνικά της κληροδοτήματα και την πλούσια ιστορία της που φθάνει τόσο βαθιά μέσα στο χρόνο διαχρονικά από τότε που υπήρξε άνθρωπος. Το όνομα πήρε από τα βόδια που τρέφονταν στη γη. Ευ+Βους = καλά λιβάδια.

Επιστρέψαμε πίσω στην αγαπημένη μας Κρήτη με πλοίο των Μινωικών Γραμμών. Όλοι μας ικανοποιημένοι με περισσότερες εμπειρίες και πλήθος νέων εικόνων και παραστάσεων, έτοιμοι ν αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα της καθημερινότητας που είναι πολλά στη σημερινή συγκυρία της οικονομικής κρίσης με περισσότερη δύναμη.

Ευχαριστούμε τον Ορειβατικό Ηρακλείου την αρχηγό Άρια που οργάνωσε με τόσο κόπο την εκδρομή και μας ανέχθηκε τόσες μέρες.

Υ.Γ.Από τον Ορειβατικό Μοιρών πήραν μέρος εκτός από τον γράφοντα ,οι Γ. Σπυριδάκης Πρόεδρος, Α. Παυλίδης Γραμματέας, Μ. Ντρετάκης μέλος Δ.Σ. και μέλη οι, Γ. Ξαγοραράκης, Μ. Βολονάκης, Μ. Πετράκη, Ν. Σαββάκης, Π. Δακανάλη, Α. Αυγουστάκη και Φ. Παχάκη.-

Μοίρες 30 Μαρτίου 2010

Δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα ΑΠΟΨΗ του νότου φύλλο 522 της 6-4-2010.

Αναρτήθηκε στο mires46.blogspot.com στις 3-12-2011.

Κορφή Ξηρού ΄Ορους

Στο Ξηρό όρος

Ξηρό όρος

Γεύμα

΄Αποψη στο Ξηρό όρος

Φαράγγι Δρυμώνα

Ξηρό όρος

Β. Εύβοια-χωριό

Mεγάλα Πλατάνια στο Κανδήλι

Πέρασμα του Χρυσαετού

Ορυχεία στη Β.Εύβοια

Στο όρος Κανδήλι

Κορφή Στρουγγίτσα- Κανδήλι

Κανδήλι με πολύ κρύο

Ξεκούραση στο Κανδήλι

Ζωοδόχος Πηγή - Κανδήλι

Ζωοδόχος πηγή- Κανδήλι

Δύσκολο κατέβασμα στο Κανδήλι

Μαρία και Αποστόλης

Τεράστια πλατάνια στον Πυξαριά

Πεθαμένο έλατο - Κανδήλι

Πυξαριάς

΄Αποψη στο Κανδήλι

Στην κορφή όρους Ξηρού

Καταρράχτης Δρυμώνα

Στον Πυξαριά

Πολύ δύσκολο κατέβασμα στο Κανδήλι

Ξεκούραση στο όρος Ξηρό

Στο όρος Κανδήλι

Καταρράκτης Δρυμώνα

OΙΩΝΟΣΚΟΠΙΚΕΣ ΜΑΝΤΕΙΕΣ

ΜΑΝΤΕΙΑ - ΠΡΟΦΗΤΕΙΑ - ΟΙΩΝΟΣΚΟΠΙΑ

Από την αρχαιότητα ίσαμε σήμερα

Του Δακανάλη Μανόλη πρώην Aγρονόμον

Από την αρχαιότητα είναι γνωστή η επιθυμία του ανθρώπου να γνωρίσει το μέλλον, συνυφασμένη με μια εσωτερική ανάγκη να προσεγγίσει την αιωνιότητα, σπάζοντας το φράγμα του χρόνου.

Η επιθυμία αυτή των Ελλήνων ήταν συνυφασμένη με την καθημερινότητα και αυτό το διαπιστώνουμε από τα πολυάριθμα μαντεία που εμφανίστηκαν από την αρχαιότητα στον Ελληνικό χώρο. Οι αρχαίοι Έλληνες στηριζόντουσαν στην διαφόρων μορφών μαντεία, ώστε να πάρουν συμβουλή για τα δημόσια πράγματα και ιδιωτικές τους υποθέσεις. Ο Ηρόδοτος αναφέρει 18 ιερά που είχαν μαντεία. Τα σπουδαιότερα ήταν το μαντείο των Δελφών στον Παρνασσό και το μαντείο της Δωδώνης στην Ήπειρο στους πρόποδες του όρους Τόμαρος.

Σύμφωνα με τους αρχαίους Έλληνες η μαντική ήταν επιστήμη των οιωνών, όπως για παράδειγμα η ερμηνεία του πετάγματος των πουλιών (από όπου έλαβε και το όνομα:“οιωνός “= πτηνό ). Στον γύπα και στον αετό παρατηρούσαν την πτήση, στα άλλα πουλιά μόνο τον κρωγμό, όπως στον κόρακα και την γλαύκα (ζάρα). Η ταχεία λήψη της τροφής της όρνιθας ‚ ήταν αίσιος οιωνός. Κακής σημασίας οιωνοί θεωρούνταν ο τριγμός επίπλου, το σβύσιμο ιερής λυχνίας, ο λαγός το πρωί, συνάντηση ιερέα το πρωί, ο παλμός των οφθαλμών, ο βόμβος των αυτιών. Η κραυγή της γλαύκας (ζάρα) προμήνυε θάνατο. Τα όνειρα που κατά το μεγάλο ψυχαναλυτή Φρόϋντ έχουν την πηγή τους στα καθημερινά γεγονότα της ζωής, στους ανικανοποίητους πόθους και στις απωθημένες επιθυμίες μας. Υπάρχουν όμως και άλλου είδους όνειρα, που είναι εντελώς άσχετα με τους πόθους τις ασχολίες και τις ιδέες μας. Τα όνειρα αυτά είναι τα λεγόμενα προφητικά, για κάθε τι ευχάριστο ή δυσάρεστο που πρόκειται να μας συμβεί. Για την εξήγηση των ονείρων αυτών αρκετοί καταφεύγουν στους ονειροκρίτες

Ακόμα οι αρχαίοι ‘Ελληνες ασχολήθηκαν με τα μετεωρολογικά φαινόμενα, με τα οποία ο Δίας ο μέγιστος των θεών εκδήλωνε τη βούληση του και ιδίως με την αστραπή και την βροντή. Αν η αστραπή κατευθυνόταν από δεξιά προς τα αριστερά αυτό αποτελούσε κακό οιωνό, το αντίθετο αποτελούσε καλό. Αστραπή σε ανέφελο ουρανό αποτελούσε κατ’ εξοχή καλό οιωνό του Δία.

Πολλοί μάντεις της αρχαιότητας εξέταζαν τα εντόσθια των ζώων που είχαν θυσιαστεί, κυρίως το συκώτι, ή τη φλόγα που έκαιγε στο βωμό του θυσιαστηρίου. Όλα αυτά τα έπαιρναν ως ασφαλή τεκμήρια της ευμένειας του θεού στον οποίο προσεφέρετο η θυσία.

Πολλά από τα παραπάνω παραμένουν και σήμερα ικανά λείψανα της πίστης στους οιωνούς, όχι μόνο στον Ελληνικό αλλά και σε άλλους λαούς.

Οι Ρωμαίοι έδιναν τεράστια σημασία στην οιωνοσκοπία, ουδέν επιχειρούσαν χωρίς να συμβουλευτούν τους θεούς. Η τύχη του κράτους εξαρτιόταν πολλές φορές από τον τρόπο από τον οποίο ερμήνευαν τα σημεία των θεών και ευρισκόταν επομένως στα χέρια των οιωνοσκόπων. Οιωνοί λαμβάνονταν σε όλες τις σημαντικές περιστάσεις της δημόσιας ζωής, προ της εκλογής ενός άρχοντα, προ της συγκλήσεως εκκλησίας, κατά την ημέρα της αναλήψεως των καθηκόντων του άρχοντα, προ της αναχωρήσεως της στρατιάς κ.λ.π.

Σημαντικοί μάντης της αρχαίας εποχής που αναφέρονται από τον Όμηρο ήταν ο Κάλχας (Ελληνας ) και ο ‘Ελενος (Τρώος), ήταν περίφημοι για την ικανότητα τους στην ερμηνεία αυτών των οιωνών.

Μια ενδιαφέρουσα μορφή της τότε αρχαιότητας ήταν οι προφήτες. Ως τέτοιοι χαρακτηρίζονται οι άνθρωποι που είχαν δεχτεί από τους Θεούς το χάρισμα να προφητεύουν. Οι άντρες προφήτες στην αρχαία Ελλάδα ονομαζόντουσαν Βάκις και οι προφήτισσες γυναίκες Σίβυλλες. Υπήρχαν ωστόσο ανάμεσα τους και οι αγύρτες. Ο λαός γενικά δεν έβλεπε ενίοτε με καλό μάτι τους προφήτες.

Η πιο διαδεδομένη σήμερα οιωνοσκοπία είναι το φλιτζάνι του καφέ. Στην καφετζού της γειτονιάς τρέχουν κυρίως γυναίκες, για να τους πει το φλιτζάνι, το μέλλον τους, αν θα παντρευτούν, αν τις απατούν οι σύζυγοι, πως θα πάνε τα οικονομικά και άλλα πολλά.

Από την αρχαιότητα ίσαμε σήμερα παρατηρείται η λεγόμενη πλάτη (κουτάλα ) των αιγοπροβάτων και αναζητούνται σ’ αυτή τα σημεία του μέλλοντος. Το είδος αυτό της μαντικής λεγόταν ιερομαντεία, ιεροσκοπία. Υπήρχαν και πολλά άλλα είδη μαντικής όπως η πυρομαντεία, η καπνομαντεία, η οινομαντεία και άλλες. Στην Τροία ο Πολυμαδάς θέλησε να αποτρέψει τον ‘Εκτορα να αγωνιστεί προς τους Αχαιούς, γνωστοποιώντας απαίσιο οιωνό, ο ήρωας αυτός φώναξε κατά τον Όμηρο: « Έις οιωνός άριστος αμύνεσθαι περί Πάτρης ». (Παπαρηγόπουλος τόμος Α’ σελίδα 144-

145).

Η παρατήρηση ή διάβασμα της πλάτης (κουτάλας ) των αιγοπροβάτων παραμένει μέχρι των ημερών μας κυρίως στους βοσκούς των ορεινών χωριών όχι μόνο της Ελλάδας αλλά και στα άλλα ορεινά της υδρογείου.

Στην κουτάλα φαίνεται το αφεντικό του ζώου σε συγκεκριμένη θέση, καθώς και η αφεντικίνα. Σε άλλη θέση εντοπίζονται ο θάνατος ανθρώπου ή ζώου. Εάν κάποιος από την οικογένεια δε βρίσκεται στη θέση του, προμηνύεται θάνατος. Ακόμα οι οιωνοσκόποι παρατηρούν πόσα παιδιά θα κάνει το αφεντικό, την κακοκαιρία, την καλοκαιρία, αν θα κλέψουν τα αιγοπρόβατα και άλλα.

Σε πρόσφατο ντοκιμαντέρ είδαμε μια ομάδα κυνηγών στα Ιμαλάϊα, να έχουν τραυματίσει ένα μεγάλο ζώο, που διέφυγε. Ο οιωνοσκόπος της παρέας από την κουτάλα άλλου ζώου προσδιόρισε ακριβώς το σημείο που βρίσκονταν το ζώο, το οποίο έπιασαν την επόμενη μέρα.

Πηγές: Νταρέτα Πέππα, περιοδικό Τρίτο Μάτι τεύχος 142.

Παπαρρηγόπουλος Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμος Α.σελ. 145.

Γνώσεις του γράφονται πάνω στα σημάδια της πλάτης (κουτάλας) του ζώου.

Εφημερίδα: ΑΠΟΨΗ του νότου φύλλο 419/18—3—2008.

Παρασκευή 2 Δεκεμβρίου 2011

ΑΝΩΓΕΙΑΝΗ ΣΤΟΛΗ ΣΑΡΤΖΑ

Παραδοσιακή στολή “Σάρτζα” Η Aνωγειανή

Του Δακανάλη Μανόλη πρώην Αγρονόμου

«Απαραίτητος ήταν ο επιστήθιος σταυρός,

χρυσός ή ασημένιος, που αποτελούσε και αποτελεί

φυλακτό του ανθρώπου από τη βάπτιση μέχρι το θάνατο »

Ο σωστός σχεδιασμός της ενδυμασίας, τα κεντήματα και τα κοσμήματα, έδιναν πάντα στη γυναίκα και στον άντρα την κομψότητα, την αρχοντιά, το παράστημα, την λυγεράδα, το σφρίγος, τη λάμψη και την ομορφιά.

Διαχρονικά η έμφυτη ανθρώπινη τάση για καλαίσθητη εμφάνιση αποτελεί μία από τις πιο λαμπρές εκφράσεις των διακοσμητικών τεχνών. Παράλληλα δε οι κομψοντυμένες και κομψοντυμένοι γίνονται αντικείμενο θαυμασμού και επαινετικών σχολίων.

Στην Κρήτη τη “Βασίλισσα της Μεσογείου”, όπως χαρακτηριστικά την αποκαλούσαν οι Βενετοί, αναπτύχθηκε τόσο στη Ενετοκρατία, όσο και στην Τουρκοκρατία, αλλά και στη νεότερη εποχή η τέχνη της κοπτικής και ραπτικής αλλά και της αργυροχρυσοχοΐας, με σκοπό να υπηρετούν την άνεση, την πρακτικότητα της χρήσης και την ομορφιά.

‘Ετσι στις αρχές του Ι6ου αιώνα δημιουργήθηκε η παραδοσιακή Κρητική αντρική στολή, τα σαλβάρια με τα “μεϊτανογέλεκα” και τη “βράκα”, η οποία έφθασε να φοριέται από τους τελευταίους β ρακοφόρους όπως τους αποκαλούσαμε πριναπό 20 με 30 χρόνια περίπου Για τις γιορτές, γάμους και πανηγύρια είχαν μια ξεχωριστεί στολή, επίσημη, που την έλεγαν σκολιανή .

Η γυναικεία φορεσιά, μετά την κατάλυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, αλλάζει και εξελίσσεται σύμφωνα με τις Βενετσιάνικες επιδράσεις. Οι Κρητικές ντύνονται ποικιλόμορφα και δεν τηρούν συγκεκριμένη μόδα, με αποτέλεσμα να βλέπουμε στην Κρήτη την ίδια περίοδο να φοριούνται ποικίλα ενδύματα.

Η είσοδος της “βράκας” στην Κρήτη έφερε αλλαγή στο φόρεμα της Κρητικοπούλας, κυρίως στα τέλη του Ι6ου αιώνα. Πήραν οι γυναίκες από τα ρούχα των αντρών τους το “μεϊτάνι”, την πλατιά ζώνη και έτσι δημιουργήθηκαν διάφοροι τύποι γυναικείων ενδυμασιών όπως: η “Σφακιανή”, η “Σάρτζα” ή “Κούδα”, η “Χανιώτικη” αστής και άλλες.

Στα Ανώγεια Μυλοποτάμου εξελίχθηκε μια Τοπική ενδυμασία που την ονόμασαν “Σάρτζα", την οποία έφεραν όλες οι γυναίκες καθημερινά μέχρι τα μέσα του Ι9ου αιώνα, όπως θυμούνται οι παλαιοί Ανωγειανοί। Υπήρχε η καθημερινή στολή και η σκολιανή, την οποία φορούσαν σε γιορτές, γάμους, βαπτίσεις, αρραβωνιάσεις και άλλες κοινωνικές εκδηλώσεις. Μετά όμως ήλθε η παρισινή μόδα που εκτόπισε όλες τις τοπικές στολές. Η “Σάρτζα” Ανωγειανή .

Η " Σάρτζα " η Ανωγειανή παραδοσιακή στολή αποτελείται από τα εξής μέρη.

“Ζιπόνι”. Το “ζιπόνι” είναι κοντό μπουφανάκι μέχρι τη μέση, φτιαγμένο από λεπτό τσόχινο ύφασμα μπλε ή μαύρο εκλεκτής ποιότητας, με κεντήματα επάνω, τα οποία έλεγαν “πλουμιά”. Το “ζιπόνι” το έφτιαχναν μοδίστρες με ειδικές γνώσεις.

“Πουκαμίσα”, η οποία είναι φτιαγμένη από ύφασμα μπόλια ή μετάξι και είναι μακριά.

«Βράκα », είναι φαρδιά και μακριά μέχρι τον αστράγαλο από ύφασμα μπόλια ζαχαρί ή μετάξι. Τα υφάσματα αυτά τα ύφαιναν οι Ανωγειανές στους αργαλειούς, οι οποίες έχουν παράδοση στην υφαντική τέχνη από παλιά μέχρι και σήμερα. Ονομαστά είναι τα Ανωγειανά υφαντά.

“Ποδιά”. Η “ποδιά” είναι και αυτή φτιαγμένη από το ίδιο ζαχαρί ύφασμα με κόκκινα κεντήματα “πλουμιά”.

“Πανί”. Το “πανί” είναι κόκκινο από σαντέ ύφασμα και το δένουν στη μέση, πέφτει δε κάτω από την αριστερή γομφική μεριά.

“Ζώνη”. Η “ζώνη” είναι κόκκινη υφαντή, όπως και η αντρική, πλατιά, με μεγάλο μήκος και τυλίγεται στη μέση.

“Γάζα. Η “γάζα” είναι το μαντίλι που φοριέται στο κεφάλι, είναι κόκκινο με κίτρινα κρόσσια γύρω - γύρω. Επίσης στις άκρες κρεμούσαν νομίσματα πενταράκια. Τα παπούτσια είναι οι απλές γόβες με μικρό τακούνι σε μαύρο, καφέ, άσπρο ή χρυσαφί χρώμα. —

Στη μέση, στη “ζώνη”, έφεραν ένα μικρό μαχαίρι ασημένιο, με ασημένια αλυσίδα καρφιτσωμένη στον ώμο.

Στο λαιμό έφεραν μέχρι τρία περιλαίμια και επιστήθια με χρυσές ή ασημένιες αλυσίδες, πάνω δε σ’ αυτές κρεμούσαν χρυσούς ή απλούς μαμουντιέδες (τούρκικα νομίσματα) ή κολαϊνες. Επίσης κρεμούσαν μικρά νομίσματα τσεκίνια χρυσά ή απλά (Βενετικό νόμισμα).

Απαραίτητος ήταν ο επιστήθιος σταυρός, χρυσός ή ασημένιος, που αποτελούσε και αποτελεί φυλακτό του ανθρώπου από τη βάπτιση μέχρι το θάνατο.

Τα σκουλαρίκια ήταν χρυσά και το καθένα αποτελείτε από τρία σφαιρίδια, το μεσαίο ήταν μεγαλύτερο. Τα δαχτυλίδια και τα βραχιόλια ήταν πολλών ειδών, τα οποία προσέφερε η χρυσοχοϊκή τέχνη τόσο στη Βενετική όσο και στην Τουρκική κατάκτηση σε μεγάλη ποικιλία.

Όλα τα παραπάνω κοσμήματα αποτελούσαν δείγματα κοινωνικού και οικονομικού προσδιορισμού της γυναίκας που τα φορούσε.

Την Ανωγειανή παραδοσιακή στολή “Σάρτζα” την έβλεπαν και τη θαύμαζαν όλοι οι ξένοι επισκέπτες των Ανωγείων την ώρα που τη φορούσαν και χόρευαν οι όμορφες και λυγερόκορμες Ανωγειανές στους γάμους και στις διάφορες άλλες κοινωνικές εκδηλώσεις .Οι κοπέλες που φορούν τη “Σάρτζα” λέγονται ψικαριές.

Μετά το 1960 άρχισαν να τη χρησιμοποιούν δειλά - δειλά στα διάφορα χορευτικά συγκροτήματα και το Λύκειο Ελληνίδων. ‘Ετσι επεκτάθηκε και καθιερώθηκε σε όλη τη Κρήτη ως παραδοσιακή στολή της Κρήτης, παράλληλα με τις άλλες τοπικές ενδυμασίες.

Μοίρες 21/5/2004

Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Α Της εφημερίδας ΑΝΤΙΛΑΛΟΣ στις 22- 2-2004

ΚΡΗΤΙΚΗ ΣΤΟΛΗ ΣΑΛΒΑΡΙΑ

Κρητική Παραδοσιακή Στολή

Σαλβάρια ή Βράκες

Του Δακανάλη Μανόλη πρώην Αγρονόμου

“Χαρακτηριστικό στοιχείο

της Κρητικής φορεσιάς είναι η Βράκα”

Η σωστή μόδα της ενδυμασίας, τα κεντήματα και τα κοσμήματα, έδιναν πάντα τόσο στη γυναίκα όσο και στον άνδρα την κομψότητα, την αρχοντιά, το παράστημα, τη λυγεράδα, το σφρίγος, τη λάμψη και τέλος την ομορφιά.

Στην Κρήτη, τη βασίλισσα της Μεσογείου, όπως την αποκαλούσαν οι Βενετοί, αναπτύχθηκε τόσο κατά τη Ενετοκρατία όσο και κατά την Τουρκοκρατία, αλλά και στη μετέπειτα εποχή, η τέχνη της κοπτικής, ραπτικής αλλά και των διακοσμητικών τεχνών με σκοπό την άνεση και την πρακτικότητα της χρήσης.

Κατά τη Ενετοκρατία η επαφή με τον ιταλικό πολιτισμό είχε φέρει και την ιταλική μόδα, κυρίως στις πόλεις της Κρήτης. Η Κρητική βράκα με την σημερινή της μορφή ήταν άγνωστη στις πόλεις και τα χωριά, όπως αναφέρει ο ιστορικός Στυλιανός Αλεξίου στο βιβλίο του «Το Κάστρο της Κρήτης και η ζωή του » (σελ. 159). «Οι χωρικοί φορούσαν ποκάμισο με πλατιά μανίκια, ψηλά στιβάνια και το χειμώνα τρίχινο γαμπά. Οι κάτοικοι των αστικών κέντρων το Ι6ο αιώνα φορούσαν όπως στη Βενετία, μακρύ και πλατύ φόρεμα, λινό, μάλλινο ή βελουδένιο, μαύρο, πορφυρό ή πρασινωπό, φοδραρισμένο το χειμώνα με γούνα και το καλοκαίρι με μετάξι, που έφτανε ως τα πόδια και κούμπωνε στο λαιμό απ’ όπου έβγαινε το κολάρο του ποκάμισου. Στο κεφάλι φορούσαν μπέρτα ».

Κατά το Ι6ο αιώνα, έκανε την εμφάνισή της η Κρητική αντρική στολή, τα «σαλβάρια », με τη βράκα και τα μεϊντανογέλεκα, η οποία έφτασε να φοριέται από τους τελευταίους βρακοφόρους πριν από 20 χρόνια περίπου. Το χαρακτηριστικό στοιχείο της Κρητικής φορεσιάς είναι η βράκα. Συνηθίζεται η λέξη ν’ ακούγεται στον πληθυντικό «Βράκες » και μ’ αυτήν εννοείται το σύνολο της στολής.

Η είσοδος της βράκας στην Κρήτη έφερε αλλαγή στο φόρεμα της Κρητικοπούλας, κυρίως στα τέλη του Ι6ου αιώνα. Έτσι δημιουργήθηκαν διάφοροι τύποι γυναικείων ενδυμασιών, όπως η «Σφακιανή» η «Σάρτζα η Ανωγειανή», η «Κούδα », η «Χανιώτικη » και. άλλες.

Οι Κρήτες είχαν πάντα μια επίσημη σκολιανή στολή που συνοδεύονταν από ασημομάχαιρο και καδένα, σε αντίθεση με την καθημερινή στολή, που διέφερε κατά τον πλούτο των κεντημάτων. Η στολή αυτή, που όπως είπαμε, την αποκαλούσαν βράκα, φοριόταν σε όλη την Κρήτη με ελάχιστες εξαιρέσεις.

Οι ειδικοί ράπτες της στολής αυτής λεγόταν « τερζήδες » ή «καλφάδες ». Την στολή έραβαν εξ ολοκλήρου με το χέρι και δεν χρησιμοποιούσαν καθόλου ραπτομηχανή.

Στις Μοίρες ο τελευταίος « τερζής ή κάλφας » ήταν ο Γιώργης Φανουργάκης που είχε γεννηθεί στο χωριό Γιαννιού του Αγίου Βασιλείου και εγκαταστάθηκε στις Μοίρες. Όπως λέει ο ίδιος, σε ερώτηση δημοσιογράφου στο περιοδικό «Κρητικές Εικόνες » (αρ. τευχ. 2, Φλεβάρης 1981) την τέχνη την έμαθε από το θείο του, αδελφό της μητέρας του στην Αγία Γαλήνη. Σε άλλη ερώτηση του δημοσιογράφου για το αν είχε μαγαζί στις Μοίρες, απαντά: «Πριν τον πόλεμο είχα ένα μεγάλο μαγαζί με 20 υπαλλήλους ραφτάδες. Αλλά σιγά - σιγά ήρθε η μόδα, ο κόσμος άρχισε να φορά πανταλόνια κι επέσανε οι δουλειές. Τώρα δουλεύω μόνο στο σπίτι μου ».

Σε ερώτηση του δημοσιογράφου για το αν υπάρχουν άνθρωποι που φοράνε Κρητικά εδώ, διαβάζομε: « (Χαμογελάει, προσπαθεί να θυμηθεί τους πελάτες του). Με σιγουριά μας λέει πως είναι ακόμη ένας στη Γαλιά, ένας στη Γέργερη, δυό στο Ζαρό ή έχει αμφιβολίες για κάποιον λέγοντας απλά: «Μα αυτός θαρρώ επόθανε ».

Ο ίδιος φορούσε βράκες μέχρι το θάνατό του το 1983, σε ηλικία 87 ετών.

Σήμερα υπάρχουν ελάχιστοι νέοι τερζήδες που συνεχίζουν να ράβουν στολές για τις ανάγκες των χορευτικών συγκροτημάτων, Λυκείου Ελληνίδων και ιδιωτών.

Η παραδοσιακή Κρητική στολή σαλβάρια ή βράκες, περιλαμβάνει τα παρακάτω τεμάχια: βράκα, γελέκι, μεϊτάνι, καπότο, ζώνη, σαρίκι, πουκάμισο, κάλτσες, στιβάνια, μαχαίρι και καδένα.

Η βράκα

Η βράκα φτιάχνεται από ύφασμα αρίστης ποιότητας, χρώματος βαθύ κυανού ή μαύρου. Το κεντρικό μέρος της είναι η «φούστα » και δημιουργεί τον χαρακτηριστικό σάκο που κάνει τη βράκα φουσκωτή. Δένεται δε κάτω από το γόνατο.

Το γελέκι

Το αχειρίδωτο (χωρίς μανίκια) κλειστό περιστήθιο της φορεσιάς λέγεται γελέκι. Φτιάχνεται από τσόχα ίδιας ποιότητας και ιδίου χρώματος με της βράκας. Φτάνει μέχρι τους γοφούς και είναι εφαρμοστό. Κεντιέται με μαύρο ή βαθύ μπλε μεταξωτό λεπτό κορδονέτο, σε παραστάσεις εμπνευσμένες από τη φύση.

· Το μεϊτάνι

Ο χειριδωτός τελείως ανοιχτός επενδυτής της ονομάζεται « μεϊντάν» που. αποτελεί παραφθορά της τούρκικης λέξης « μιν-ταν ». Το μεϊντάνι είναι κοντό και φοριέται πάνω από το πουκάμισο και το γελέκι το χειμώνα.

Το καπότο

Το καπότο είναι μια κοντή κάπα με κουκούλα και μακριά μανίκια και αποτελεί το επίσημο εξάρτημα της φορεσιάς. Κεντιέται στις άκρες με άσπρο ή μπλε κορδονέτο. Η δε επένδυση (φόδρα) είναι κόκκινη ή άσπρη.

Η ζώνη

Η ζώνη είναι υφαντή από λεπτό μαλλί ή μετάξι. Λέγεται και ζωνάρι. Το δε χρώμα είναι μπλε με κόκκινο και διακοσμείται από διάφορα σχέδια.

Το σαρίκι

Το σαρίκι είναι πλεχτό, μεταξωτό κρουσαλιδάτο μαύρο σε σχήμα τετραγώνου

ή τριγώνου. Φοριέται ακόμη και σήμερα στα ορεινά χωριά της Κρήτης.

· Το πουκάμισο

Το πουκάμισο είναι μεταξωτό ή βαμβακερό υφαντό, χρώματος λευκού, γρι ή μαύρου. Το λευκό φοριόταν στους γάμους, στις χαρές και τα πανηγύρια, ενώ το μαύρο ήταν ένδειξη πένθους.

Οι κάλτσες

Οι κάλτσες ήταν μακριές μαύρες και έφθαναν μέχρι εκεί που τελείωνε η βράκα.

Τα στιβάνια

Τα στιβάνια ( προέρχεται από την ιταλική λέξη stinale, είδος μπότας φθάνουν κάτω από το γόνατο και είναι άσπρα ή μαύρα αρίστης ποιότητας από λεπτό δέρμα. ανάγλυφες παραστάσεις από την Κρήτη.

Το μαχαίρι

Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της φορεσιάς ήταν το μαχαίρι. Η λεπίδα του είναι μακριά με κοκάλινα μανίκια και ασημένια στολίδια. Η θήκη είναι ασημένια, με διάφορες ανάγλυφες παραστάσεις από την Κρήτη. Το μαχαίρι φοριόταν από τη δεξιά μεριά του σώματος.

Η καδένα

Τυπικό κόσμημα ήταν η ασημένια ή χρυσή καδένα (από τη βενετσιάνικη λέξη cadena, που σημαίνει αλυσίδα). Είναι χειροποίητη, χοντρή μακριά, βυζαντινού τύπου,

κρεμιέται στο λαιμό και το κάτω της μέρος συνδέεται με το ρολόι που τοποθετείται στο τσεπάκι του γελέκου ή στη ζώνη.

Ήλθε όμως σιγά - σιγά στην Κρήτη η παρισινή και εν γένει η δυτική μόδα, η οποία εκτόπισε όλες τις παραδοσιακές στολές, αντρικές και γυναικείες. Στα ορεινά χωριά, τη θέση της βράκας, πήρε η κιλότα, η οποία φοριέται ακόμα από ηλικιωμένους Κρητικούς και από διάφορα συγκροτήματα, στις δε πόλεις το μακρύ παντελόνι.

Θα πρέπει όλοι μας να κάνουμε ό,τι είναι δυνατό για να διατηρήσουμε και να παραδώσουμε στις επόμενες γενιές όλες τις παραδοσιακές Κρητικές στολές, γυναικείες και αντρικές, ώστε να διαφυλαχτούν και να μη χαθεί τίποτα από την πολιτιστική μας κληρονομιά.

Μοίρες 8/7/2004

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΑΝΤΙΛΑΛΟΣ της Μεσαράς φύλλο 581 της 31-5-2005

ΦΑΡΑΓΓΙ ΙΜΠΡΟΥ

Σ Τ Ο Φ Α Ρ Α Γ Γ Ι Τ Η Σ Ι Μ Π Ρ Ο Υ

Του Δακανάλη Μανόλη

Αντιπροέδρου ΕΟΣ Μοιρών

« Στο μεσοφάραγγο συναντήσαμε επιβλητικές πόρτες, στενώματα με κατακό-

ρυφους βράχους που κλείνουν τη θέα προς τον ουρανό » .

Περισσότεροι από 25 ορειβάτες βρεθήκαμε το πρωί της 7^ης Αυγούστου 2011 στο ορεινό χωριό ΄Ιμπρος ή Νίμπρος στο Ασκύφου των Σφακίων, σε υψόμετρο 780 μέτρα, με σκοπό να περπατήσουμε το φαράγγι της ΄Ιμπρου.

Δύο εκδοχές υπάρχουν για την ονομασία του χωριού. Η πρώτη αναφέρει ότι υπήρχε στο ίδιο σημείο αρχαία πόλη με το ίδιο όνομα. Η εκδοχή όμως αυτή δεν ευσταθεί, αφού δεν έχει αποδειχθεί επιστημονικά. Η πιο αληθοφανής εκδοχή αναφέρει, ότι στο νησί ΄Ιμπρος στην Τουρκία ζούσαν 7 αδέλφια που καταδικάστηκαν σε θάνατο για κάποιο σοβαρό αδίκημα, αλλά με την επέμβαση της Σουλτάνας ,που είχε γοητευθεί για την ομορφιά των, τους έδωσε χάρη και υποχρεώθηκαν να φύγουν. Το πλοίο τους ξεμπάρκαρε στο Λουτρό και από εκεί βρέθηκαν στην ΄Ιμπρο όπου ρίζωσαν. Οι ντόπιοι τους αποκαλούσαν « Τσούνηδες » δηλαδή ξένους, αλλά επειδή ήταν γενναίοι και πάτασαν τους εχθρούς τους ονόμασαν Παττακούς. Στην ΄Ιμπρο σώζεται ακόμα το πηγάδι των εφτά αδελφών.( Πηγή: Το Φαράγγι της ΄Ιμπρου του Αντώνη Πλυμάκη).

Κατηφορίσαμε στο πανέμορφο φαράγγι της ΄Ιμπρου που αρχίζει νότια του χωριού μήκους 8 χιλιομέτρων, μαζί με τον Ορειβατικό Ηρακλείου που και αυτός έτυχε να περνά το φαράγγι την ίδια μέρα.

Το πρώτο μέρος της διαδρομής το Πορόλαγκο ή Παραφάραγγο είναι ομαλό και το μονοπάτι περνά κάτω από κυπαρίσσια, πρίνους, αζυλάκους, αγιοσυκιές και ασφεντάμους, ενώ ο δίκταμος ( έρωτας) εβοδίαζε το περιβάλλον πάνω από τα ψηλά βράχια που κρέμονταν. Στο μεσοφάραγγο συναντήσαμε τις επιβλητικές Πόρτες, στενώματα με κατακόρυφους βράχους που κλείνουν τη θέα προς τον ουρανό. ΄Εδώ στις Πόρτες προκαλούν εντύπωση οι κυματοειδείς στρώσεις των πετρωμάτων, που μοιάζουν με αραβικές γραφές και τις έχουν ονομάσει « Αραβικά ».

Κατηφορίζοντας συναντήσαμε τη Βενετσιάνικη στέρνα, όπου έχει το στέκι του τώρα και πολλά χρόνια ο φιλόξενος Μανούσος από την ΄Ιμπρο που με ιδιαίτερη καλοσύνη κερνά τους διερχόμενους με ρακή.

Λίγο πιο κάτω δεξιά μια μαρμάρινη πλάκα ενημερώνει τον πεζοπόρο, ότι στη σπηλιά των Κομηθιανών ή Γυπές που είναι στη ρίζα μεγάλων βράχων , κατέφυγαν τα γυναικόπαιδα του χωριού Κομητάδες το 1867 κατά την επίθεση του Ομάρ Πασά. Το κλάμα όμως ενός μωρού τους πρόδωσε και οι Τούρκοι τους ξέκαμαν όλους με φωτιές που άναψαν στην είσοδο.

Το φαράγγι έχει πάρα πολλά κάθετα τοιχώματα ορθοπλαγών ύψους μέχρι και 300 μέτρα με το πιο στενό σημείο στις Πόρτες πλάτους 1,60 μέτρα . Το μονοπάτι που τρέχαμε ήταν παλιά ο πεζόδρομος που συνέδεε τη Χώρα των Σφακίων με το Ασκύφου και τα Χανιά. Το καλντερίμι σώζεται σε καλή κατάσταση σε πάρα πολλά σημεία.

Το Ι770 στην επανάσταση του Δασκαλογιάννη στο φαράγγι ήταν οργανωμένη η πιο ισχυρή άμυνα των Σφακιανών. Για δύο μέρες κρατήθηκε με τα όπλα και με πέτρες που έριχναν από τις παρυφές του οι μαχητές μέσα στο φαράγγι και ξέκαναν τους Τούρκους . Την τρίτη μέρα έπεσε με 300 Σφακιανούς νεκρούς και 1000 Τούρκους.

Μετά από τρεις ώρες ευχάριστης πεζοπορίας αντικρίσαμε το N.Κρητικό Πέλαγος και νοιώσαμε τη δροσιά από το θαλασσινό αγέρι. Καταλήξαμε στο ιστορικό χωριό Κομητάδες, έξω από το οποίο υπάρχει το μοναστήρι της Παναγίας της Θυμιανής η «Αγία Λαύρα » της Κρήτης . Εδώ στις 29 Μαίου του 1821, μετά από πρόσκληση της καγκελαρίας των Σφακίων, συνήλθε η επαναστατική συνέλευση των οπλαρχηγών και μετά από μια κατανυκτική λειτουργία, ο ηγούμενος ευλόγησε τα όπλα των και κηρύχθηκε η επανάσταση της Κρήτης ενάντια στον Τουρκικό ζυγό.

΄Ολοι οι ορειβάτες έμειναν κατενθουσιασμένοι και μαγεμένοι από τις πολυάριθμες ομορφιές και εναλλαγές του φαραγγιού. Κάθε στροφή έκρυβε και νέες εκπλήξεις.-

Μοίρες 8 Αυγούστου 2011

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΑΠΟΨΗ του νότου στις 23-8-2011 αριθμ.φύλλου 590.