Ψηλορείτης

Παρασκευή 23 Δεκεμβρίου 2011

ΠΡΕΣΠΕΣ - ΒΙΤΣΙ

Πρέσπες και Βίτσι

Του Δακανάλη Μανόλη

Αντιπροέδρου τον ΕΟΣ Μοιρών

Ο Θεός του ανέμου Ζέφυρος θυμωμένος, όπως ήταν, έδωσε εντολή στον Όστρια, φύσηξε θυελλώδης άνεμος 8-9 μποφόρ, άνοιξαν oι ασκοί του Αιόλου πάνω απ’ όλη την Κρήτη και καθήλωσε τα αεροπλάνα στο αεροδρόμιο του Ηρακλείου «ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ». Με ενδιάμεσο σταθμό την Αθήνα προσγειωθήκαμε το λυκαυγές της 22ας Μαρτίου 2007 στη Θεσσαλονίκη τη βασίλισσα του Θερμαϊκού. Πέντε ώρες έκανε το λεωφορείο μέχρι να φτάσαμε στο παραλίμνιο γραφικό χωριό των Πρεσπών (αρχαία ονομασία Βρυγηίς) Ψαράδες μέχρι το 1928 Νίβιστα (υψ803μ),

όπου εγκατασταθήκαμε σε τρεις ξενώνες

Από το ορεινό χωριό Βροντερό του Δήμου Πρεσπών που είναι στις πλαγιές της κορφής «Τσουτσούλι» (υψ1100μ) στα σύνορα με την Αλβανία, αρχίσαμε την παραλίμνια πεζοπορία της Μικρής Πρέσπας με θερμοκρασία γύρω στο μηδέν. Ο δασικός δρόμος που ακολουθήσαμε ελίσσονταν μέσα στο δάσος από οξιές, πρίνους και δρυγιάδες μιας χαράδρας. Τόσο τα βουνά της Αλβανίας, όσο και τα δικά μας Βαρνούντας και Βίτσι ήταν κατάλευκα από πυκνά χιόνια, που είχαν πέσει από το προηγούμενο βράδυ. Στην πλαγιά της χαράδρας συναντήσαμε τη σπηλιά του Κόκκαλης, όπως την ονομάζουν, η οποία κατά τον Εμφύλιο Πόλεμο 1946-49 είχε μετατραπεί σε νοσοκομείο των ανδρών του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Στο τέλος της χαράδρας αυτής βρεθήκαμε στην όχθη της μικρής Πρέσπας.

Μεγάλα τμήματα της παραλίμνιας όχθης είναι υγρολίβαδα κατάφυτα με καλαμιώνες, στα οποία βόσκουν βουβάλια. Κάθε τέσσερα χρόνια τα καίνε, έτσι ανανεώνεται και διατηρείται το οικοσύστημα. Οι κάτοικοι της περιοχής κατά το μεγαλύτερο μέρος ασχολούνται με την καλλιέργεια φασολιών (ελέφαντες και γίγαντες).

Η Μικρή Πρέσπα είναι συνέχεια της Μεγάλης Πρέσπας, χωρίζονται με ένα λαιμό μήκους 3 χιλιόμετρα και πλάτους 200 μέτρα. Η Μικρή Πρέσπα έχει επιφάνεια 48 τ. χιλιόμετρα, από αυτά ανήκουν στην Ελλάδα 43 τ. χιλ. και στην Αλβανία 5 τ. χιλ. Μέσα στη λίμνη υπάρχουν οι νησίδες Άγιος Αχίλλειος που κατοικείται και η ακατοίκητη Βιτρινίτσι .

Το 1974 τόσο τα Ελληνικά τμήματα της Μικρής και της Μεγάλης Πρέσπας, όσο και οι πλευρές των βουνών Τρικαλάρι και Βαρνούντα που βλέπουν σε αυτές, έγιναν Εθνικός Δρυμός συνολικής έκτασης 210.000 στρεμμάτων με σκοπό τη διατήρηση της άγριας πανίδας και χλωρίδας.

Στην περιοχή έχουν παρατηρηθεί περίπου 200 είδη πουλιών, από αυτά ζουν και αναπαράγονται στις Πρέσπες 13 από τα 28 Ευρωπαϊκά είδη που απειλούνται με εξαφάνιση, όπως ο ροδοπελεκάνος, βασιλαετός, αργυροπελεκάνος, πορφυροτσικνιάς, κορμοράνος, θαλασσαετός και άλλα. Επίσης ενδημούν στην περιοχή αρκούδες, λύκοι, τσακάλια, αλεπούδες, λαγοί και άλλα ζώα. Η περιοχή θεωρείται πολύ μεγάλος υδροβιότοπος .

Η πορεία μας συνεχίστηκε πάνω σε παραλίμνιο μονοπάτι μέσα στο δάσος και κατασταλάξαμε στο χωριό Πύλη ύστερα από 5 ώρες πεζοπορίας. Στην περιοχή του χωριού Πύλη υπάρχει η σπηλιά την οποία χρησιμοποιούσε ο Νίκος Ζαχαριάδης Γενικός Γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας ως στρατηγείο την περίοδο του Εμφυλίου Πολέμου.

Παρασκευή 23 Μαρτίου:

Το πρωί είδαμε, ότι τα πάντα ήταν καλυμμένα με χιόνι - ξημέρωσε επιτέλους μια άσπρη μέρα. Στα γύρωθε βουνά χιόνιζε ασταμάτητα και οι προγραμματισμένες ορειβασίες για τα βουνά Βαρνούντα και Βίτσι αναγκαστικά ματαιώθηκαν.

Με τη βάρκα του Βασίλη Αραμπατζή «Πελεκάνος» ο ίδιος ακούει στο όνομα της βάρκας του, βρεθήκαμε στο ασκητήριο της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα του 13^ου αιώνα, που είναι μέσα στο βράχο και γύρωθε υπάρχουν ίχνη από τα κελιά των μοναχών. Λίγο πιο πέρα στην ίδια παραλία υπάρχει η βραχογραφία της Παναγίας του Ι4ου αιώνα, η οποία διατηρείται σε πάρα πολύ καλή κατάσταση και η βραχογραφία του Αγίου Νικολάου. Σε μια σχισμή του εδάφους βρίσκονται τα ερείπια του Βυζαντινού ναού του Αγίου Αθανασίου. Στα βράχια της Μεγάλης Πρέσπας ασκήτεψαν αρκετοί μοναχοί για πολλά χρόνια, οι οποίοι απομονώθηκαν από την Τουρκική κατοχή. Οι βραχογραφίες είναι άφθαρτες στον αδηφάγο χρόνο διαχρονικά από το 14ο αιώνα ίσαμε σήμερα. Η ξενάγηση από τον Πελεκάνο (Βασίλη) στο μαγικό κόσμο της Πρέσπας, ήταν πλήρης παρά τους κυματισμούς, που είχε σηκώσει ο παγωμένος και μανιασμένος βοριάς.

Από το γραφικό χωριό Ψαράδες μια ομάδα 15 ορειβατών πήραμε ένα μονοπάτι παραλιακά κατά μήκος της Μεγάλης Πρέσπας και φθάσαμε στο ακρωτήριο του Αγίου Νικολάου. Εκεί γευματίσαμε και θαυμάσαμε σε όλη την έκταση το μεγαλείο της λίμνης και τα χωριά που βρίσκονται στα γειτονικά κράτη. Η Μεγάλη Πρέσπα έχει επιφάνεια 270 τ. χλ. είναι πρώτη της Βαλκανικής, από αυτά ανήκουν στην Ελλάδα 38 τ. χλ. ένα μικρό μέρος στην Αλβανία και το μεγαλύτερο στη FΥRΟΜ Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας.

Μια πλωτή γέφυρα μήκους 650 μέτρα από τη θέση «Λαιμός» μας οδήγησε στο παραμυθένιο νησί Άγιος Αχίλλειος της Μικρής Πρέσπας. Το νησί έχει ομαλό δασωμένο ανάγλυφο και οι 15 κάτοικοί του έχουν σεβαστεί το περιβάλλον. Στον Άγιο Αχίλλειο και στους Ψαράδες ζει μια μικρόσωμη βραχυκέρατη αγελάδα - νάνος χαμηλού ύψους ελεύθερης βοσκής. Από χιλιάδες αγελάδες που υπήρχαν στην δεκαετία του 1960, σήμερα έχουν απομείνει περίπου 100 οι οποίες προστατεύονται και επιδοτούνται από την Ε.Ε.

Πριν από χίλια περίπου χρόνια στις Πρέσπες, τοποθέτησε το κέντρο του βασιλείου του ο Βούλγαρος Τσάρος Σαμουήλ. Από τη Λάρισα που είχε καταλάβει, έφερε το λείψανο του τοπικού Αγίου Αχίλλειου και το τοποθέτησε μέσα σε μια μεγαλοπρεπή τρίκλιτη ξυλόστεγη Βασιλική, αφιερωμένη στον Άγιο Αχίλλειο. Σήμερα τα ερείπια της εκκλησίας αυτής εντυπωσιάζουν τους επισκέπτες.

Στους πρόποδες του όρους Βαρνούντα φωλιάζει για πολλές εκατοντάδες χρόνια κάτω από τον στιβαρό όγκο του, το παραδοσιακό πέτρινο χωριό Άγιος Γερμανός (υψ1040μ) με 300 περίπου κατοίκους. Το χωριό ήταν κατάλευκο από τα χιόνια και αποτελεί την έδρα του Δήμου Πρεσπών. Εντυπωσιάζει ο ναός του Αγίου Γερμανού, που είναι αφιερωμένος στον Άγιο Γερμανό Πατριάρχη της Κωνσταντινουπόλεως. Σύμφωνα με την τοπική παράδοση πέθανε στην περιοχή και ενταφιάστηκε στο ναό το 715-730 μΧ. Τμήματα των τοιχογραφιών του ναού χρονολογούνται στον 11ο και 12ο αιώνα.

Με αφορμή την Παγκόσμια ημέρα υγροτόπων συναντήθηκαν στον Άγιο Γερμανό στις 2-2-2000 oι πρωθυπουργοί Ελλάδας, Αλβανίας και Πρώην. Γ.Δ.Μ - FΥRΟΜ και διακήρυξαν τη δημιουργία του Διασυνοριακού Πάρκου Πρεσπών.

Σάββατο 24 Μαρτίου:

Νωρίς το πρωί μας αποβίβασε το λεωφορείο στο χιονοδρομικό κέντρο Βίγλας Πισοδερίου (υψ1650μ), όλη η περιοχή ήταν καλυμμένη με χιόνια ύψους πάνω από τριάντα εκατοστά. Η Βίγλα βρίσκεται σε ένα αυχένα, ο οποίος χωρίζει το όρος Βάρνους ή Περιστέρι (υψ.2334μ) με το όρος Βέρνεο ή Βίτσι (υψ.2128μ). Αμφότερα τα βουνά αυτά καλύπτονται από δάση οξιάς, καστανιών, βελανιδιών και ελάτων.

Μια ομάδα 25 ορειβατών τραβερσάραμε για την κορυφή Φαλακρό του όρους Βίτσι (υψ.1918μ) με προορισμό το χωριό Άνω Μελάς (Στάτιστα), ενώ οι υπόλοιποι ορειβάτες παρέμειναν στο χιονοδρομικό κέντρο για χιονοδρομίες και παιχνιδίσματα με τα χιόνια.

Η θερμοκρασία ήταν γύρω στο μηδέν, όλα τα δέντρα του δάσους καλύπτονταν από λευκές νιφάδες και αποτελούσαν μοναδικό φαινόμενο. Η διαδρομή έγινε μέσα από λαγκαδιές, ισάδες, δάση από οξιές και υπήρχε μεγάλη διαύγεια στην ατμόσφαιρα. Όλοι βαδίζαμε αφ ενός ζυγού, διότι το χιόνι είχε φθάσει τους 50 πόντους, έτσι δημιουργήσαμε ένα τέλειο μονοπάτι (κοπαριά το λέμε στη Κρήτη).
Πάνω εκεί στις βουνοκορφές του όρους Βίτσι συναντήσαμε συρματοπλέγματα, που προστάτευαν ναρκοπέδια απομεινάρια από τις αμυντικές εγκαταστάσεις των ανταρτών του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας κατά τον Εμφύλιο Πόλεμο 1946-49. Στο Βίτσι στις 10 Αυγούστου 1949 αμύνονταν περίπου 5.000 αντάρτες του Δ.Σ. Ο Εθνικός Στρατός παρέταξε 8 μεραρχίες με βαρύ οπλισμό, τεθωρακισμένα και αεροπλάνα όλων των τύπων. Εφαρμόστηκε το σχέδιο Πυρσός Β’ με σκληρό βομβαρδισμό της περιοχής. Στις 12 του ίδιου μήνα κατέρρευσε η αμυντική περίμετρος του Δ.Σ. Τη νύχτα απαγκιστρώθηκαν οι αντάρτες και υποχώρησαν στο Αλβανικό έδαφος μέσω της Κρυσταλλοπηγής. Το τελευταίο δράμα παίχτηκε στο Γράμμο στις 29 Αυγούστου, όπου έπεσε το τελευταίο αυτό οχυρό και συνάμα η αυλαία του Εμφυλίου Πολέμου.

Μετά από 5 ώρες σκληρής ορειβασίας πάνω στα χιόνια φθάσαμε στο χωριό Άνω Μελάς. Σε όλη τη διαδρομή μας ακολουθούσε ένα σκυλί ράτσας Αγίου Βερνάρδου, έγινε αχώριστος φίλος μας και από το Μελά το επιστρέψαμε πίσω με αυτοκίνητο.

Στο Μακεδονικό Αγώνα κατά των Βουλγάρων Κομιτατζήδων κυκλώθηκε το χωριό Στάτιστα στις 13 Οκτωβρίου 1904, από ένα απόσπασμα Τουρκικού Στρατού ύστερα από προδοσία των Βουλγάρων. Κατά την έξοδό του από το σπίτι που έμενε ο Ανθυπολοχαγός του ελληνικού στρατού Παύλος Μελάς με τους άνδρες του, έπεσε νεκρός από μια τούρκικη βολίδα. Σήμερα το σπίτι αυτό αποτελεί φωτογραφικό Μουσείο του Μακεδονικού Αγώνα. Μια ξυλόγλυπτη προσωπογραφία του ήρωα Παύλου Μελά, έργο του καλλιτέχνη Αντώνη Ζαχαριουδάκη ή Κρομυδαντώνη από το Ζαρό Ηρακλείου κοσμεί το μουσείο. Προς χάριν του ήρωα Παύλου Μελά ονομάστηκε το χωριό Μελάς.

Στον Άνω Μελά ακολούθησε γεύμα όλων των ορειβατών, μαζί μας γευμάτισαν και 5-6 ορειβάτες του Ορειβατικού Συλλόγου Φλώρινας, που όλες τις μέρες αυτές με μεγάλη προθυμία μας οδηγούσαν στα μονοπάτια των χιονισμένων βουνών της περιοχής των Πρεσπών. Τους ευχαριστούμε πάρα πολύ για τις υπηρεσίες και τις ταλαιπωρίες που υποβλήθηκαν μαζί μας.

Στην όμορφη και γραφική πόλη της Καστοριάς στις όχθες της λίμνης Ορεστιάδας, πήραμε τον καφέ μας. Αποτελεί Διεθνές Κέντρο Επεξεργασίας Εμπορίου και κατασκευής γούνας. Την πόλη κοσμούν πολλά παλιά αρχοντικά και υπάρχει έντονο το Βυζαντινό στοιχείο με περίπου 70 εκκλησίες.

Κυριακή 25 Μαρτίου επιστροφή:

Ημέρα διπλής εορτής της Εθνικής μας Παλιγγενεσίας και του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου. Από όλα τα χωριά και τις πόλεις που περάσαμε ζούσαν οι κάτοικοι στιγμές Εθνικής ανάτασης με σημαιοστολισμούς δοξολογίες και παρελάσεις.

Το Νυμφαίο ή Νεβέσκα όπως λέγεται στα Βλάχικα (υψ.1350μ), ήταν Εμπορικό Κέντρο μαστόρων της αργυροχρυσοχοΐας από τον 17ο ως τον 19ο αιώνα στην περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Τα αρχοντικά του έχουν κομψή αρχιτεκτονική, είναι κτισμένα από πέτρα, ενώ οι οροφές έχουν κατάλληλα κατασκευαστεί από λαμαρίνες, ώστε να μην κρατούν τα χιόνι. Εντυπωσιάζει η Νίκειος Σχολή με τον πύργο - ρολόι που μοιάζει με εικαστικό κολάζ από κάποιο Ελβετικό χωριό.

Στο καταφύγιο της αρκούδας εκτάσεως 50 στρεμμάτων που απέχει ένα χιλιόμετρο από το Νυμφαίο, ενημερωθήκαμε για τη ζωή της αρκούδας. Στον περιφραγμένο αυτό χώρο ζουν σήμερα ανενόχλητες σχεδόν σε φυσιολογικές συνθήκες 15 αρκούδες πρώην αιχμάλωτες χορεύτριες, που ταξίδευαν στην Ελλάδα από τους πλανόδιους Τσιγγάνους. Προσφέρεται άσυλο στα ζώα αυτά τα οποία δεν μπορούν να επιστρέψουν στο φυσικό τους περιβάλλον. Μεταξύ των ζώων αυτών ήταν και ο 43χρονος Ανδρέας, ίσως η γηραιότερη αρκούδα της Ευρώπης.

Ο Αρκτούρος είναι μη κερδοσκοπική οργάνωση, η οποία ιδρύθηκε το 1992. Πήρε το όνομα από το αστέρι ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ που βρίσκεται στην ουρά του αστερισμού της Άρκτου. Έχει συμβάλλει τα μέγιστα στην αύξηση του πληθυσμού της αρκούδας τόσο στην Πίνδο, όσο και στη Ροδόπη και σήμερα ο πληθυσμός τους ανέρχεται σε 250 περίπου άτομα.

Η πτήση από τη Θεσσαλονίκη στο Ηράκλειο με ενδιάμεσο σταθμό το αεροδρόμιο «ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ», ήταν πολύ ευχάριστη.

Όλοι γενικά μείναμε εντυπωσιασμένοι, μαγεμένοι, αποκτήσαμε νέες εμπειρίες και γίναμε σοφότεροι, από τα μοναδικά τοπία που ανέμελοι γνωρίσαμε το παραπάνω πενθήμερο.

Ευχαριστούμε πάρα πολύ τον Ορειβατικό Ηρακλείου και την αρχηγό μας Φωφώ Τσιβιδάκη, η οποία διοργάνωσε την εκδρομή, που κατά κοινή ομολογία πέτυχε στο έργο της σε συνδυασμό με τις επικρατούσες δυσμενείς καιρικές συνθήκες.

Από τον Ορειβατικό Σύλλογο Μοιρών συμμετείχαν ο γράφων, ο Γιώργης Σπυριδάκης πρόεδρος, Γιώργης Ξαγοραράκης, Μαρία Πετράκη, Μανώλης Ντρετάκης, Μανέλης Βολονάκης, Ρένα Νικολούδη, Μαρία Μετζάκη, Αντώνης Καραμπακάκης και Βαγγέλης Γκούμας.-

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΑΠ0ΨΗ του νότου φύλλο 370 της Ι0-4-2007.

Aναρτήθηκε στις 23-12-2011 στο mires46.blogspot.com
Φωτογραφίες Μανόλης Δακανάλης και Μανώλης Ντρετάκης

Χωριό Βροντερό

Η Άνοιξη μπήκε για τα καλά

Μικρή Πρέσπα

Μικρή Πρέσπα στο βάθος Αλβανία

Οι Μοιριανοί παρέα

Στη βάρκα του Πελεκάνου

Λουλούδια των Πρεσπών

Βραχογραφία της Παναγίας

Ασκηταριό Μεταμόρφωσης

Άγιος Αθανάσιος

Ψαράδες

Νάνοι αγελάδες

΄Ολοι στον Άγιο Αχίλλειο

Οι Μοιριανοί στον Αχίλλειο

Βίγλα Πισοδερίου

Για τον Άγιο Αχίλλειο

Βίγλα Πισοδερίου

Μεγάλη Πρέσπα

Στο Βίτσι στα συρματοπλέγματα

Με το σκυλί στο Βίτσι

Σπίτι Μελά

Βίτσι χιονισμένες οξιές

Αρκούδα στο Νυμφαίο

Άγιος Αχίλλειος με τη γέφυρα

Χιονοδρομικό Βίγλας

΄Αγιος Αχίλλειος

Προσθήκη λεζάντας

Μικρή Πρέσπα-Βίτσι

Νυμφαίο

Στη Μικρή Πρέσπα

Άπσροι με χιόνια οι Ψαράδες.

Άγιος Αθανάσιος Μ. Πρέσπα

Πελεκάνος

Παράγκα μέσα στη Μικρή Πρέσπα

Γεύμα στον Άνω Μελά.

Ψαράδες

Άγιος Αχίλλειος


Στη Μικρή Πρέσπα

Κρησφύγετο Π. Μελά

Χιονισμένος Βαρνούντας

Τετάρτη 21 Δεκεμβρίου 2011

KAΛΛΙΔΡΟΜΟ ΠΑΙΚΟ ΒΕΡΜΙΟ

ΚΑΛΛΙΔΡΟΜΟ - ΠΑΙΚΟ - ΒΕΡΜΙΟ

Του Δακανάλη Μανόλη

Αντιπροέδρου ΕΟΣ Μοιρών.

Το όρος Καλλίδρομο αναφέρεται στην αρχαιότητα από τον Ηρόδοτο με το όνομα, βουνό της Τραχίνας. Tο 480 π.χ. έγινε η μάχη των Θερμοπυλών. Ο Λεωνίδας Βασιλιάς της Σπάρτης με 300 Σπαρτιάτες και 700 Θεσπιείς αντιμετωπίζει τις στρατιές του Ξέρξη στα στενά των Θερμοπυλών. Έκαναν επανειλημμένες επιθέσεις χωρίς να μπορούν να καταλάβουν τα στενά. Πρόδωσε ο Εφιάλτης στον Ξέρξη το μονοπάτι από το βουνό της Τραχίνας, που ήταν τότε κατάφυτο από βελανιδιές, προσδοκώντας μάλλον σε οικονομικό όφελος. Αφανίστηκαν οι ΄Ελληνες, ενώ το σώμα του Λεωνίδα έσωσαν μαχητές του (Ηρόδοτος Α8.Ζ201-238).

Το λεωφορείο με τριάντα εφτά ορειβάτες των ορειβατικών συλλόγων Ηρακλείου και Μοιρών στις 25 Οκτωβρίου 2007, ανηφόρησε στις βόρειες πλαγιές του όρους Καλλίδρομο με προορισμό τη μονή Δαμάστας (υψ580μ). Η μονή είναι του 11^ου αιώνα αφιερωμένη στη Θεοτόκο. Αρχηγός μας ήταν ο οργανωτικός και ακούραστος Νικόλας Μυλωνάς του Ορειβατικού Ηρακλείου.

Η ανάβαση στο πανέμορφο Καλλίδρομο (υψ.1399μ) που είναι κατάφυτο από βελανιδιές, πεύκα και έλατα γίνονταν άλλοτε δια μέσο αγροτικών δρόμων και άλλοτε από αρχέγονα μονοπάτια. Περπατήσαμε για αρκετό διάστημα πάνω στο μονοπάτι του Εφιάλτη, που οδήγησε τον Περσικό στρατό στα νώτα των Ελλήνων στις Θερμοπύλες. Έχει πολλά καταπράσινα λιβάδια στα οποία συναντήσαμε αγελάδες ελεύθερης βοσκής. Ακολουθήσαμε κυκλική πορεία από Βορά- Νότο- Δύση και καταλήξαμε στο ορεινό και γραφικό χωριό Ελευθεροχώρι μετά από πέντε ώρες ορειβασίας.

Εγκατασταθήκαμε μετά τα μεσάνυχτα στο παραδοσιακό ξενοδοχείο «ΒΕΡΜΙΟ» της μαγευτικής Νάουσας, που βρίσκεται στην παραμυθένια τοποθεσία Άγιος Νικόλαος δίπλα στον ποταμό Αραπίτσα σε ένα ιδανικό μέρος για χαλάρωση.

26 Οκτωβρίου: Το πρωί διαπιστώσαμε, ότι υπήρχε σε όλη την περιοχή αυξημένη υγρασία, ενώ η θερμοκρασία ήταν σε φυσιολογικά για την εποχή επίπεδα. Προορισμός μας ήταν η κορφή «Γκόλα Τσούκα» του όρους Πάϊκο (υψ.1650μ). Το βουνό αυτό είναι οροσειρά της Κεντρικής Μακεδονίας μήκους 25 χιλιόμετρα, αρχίζει από το όρος Καΐμακτσαλάν και καταλήγει στην πεδιάδα των Γιαννιτσών. Το μεγαλύτερο μέρος του καλύπτεται από δάση που αποτελούνται από οξιές, βελανιδιές, καστανιές, έχει πολλά λιβάδια και υδάτινα ρέματα.

Ανηφορήσαμε από το ορεινό χωριό Ελευθεροχώρι ακολουθώντας το «Ρωμαϊκό» μονοπάτι, το οποίο ελίσσεται μέσα στο δάσος. Μια ώρα ανάβαση κάναμε να φθάσουμε στη θέση «Αλώνι» σε ένα μικρό λιβάδι. Από εκεί ακολουθήσαμε το μονοπάτι του « Μυστηρίου» που ελίσσεται και αυτό μέσα σε πολύ πυκνό δάσος. Είναι όντως μυστήριο, γιατί δεν ξέραμε τι θα συναντούσαμε στην επόμενη στροφή, λόγω του πυκνού δάσους και της μικρής ορατότητας. Η πλειάδα των χρωμάτων των φύλλων του δάσους λόγω της εποχής, είχε δημιουργήσει μια πανδαισία χρωμάτων, η οποία κάλυπτε όλες τις πλαγιές του βουνού, το θέαμα ήταν φανταστικό και μαγευτικό. Γίναμε ένα με το βουνό και συνομιλούσαμε μαζί του, έτσι τουλάχιστο αισθανόμαστε εμείς oι ορειβάτες και δε θέλαμε να τελείωνε ποτέ αυτό το θέαμα .

Μετά από πέντε ώρες ευχάριστης ορειβασίας φθάσαμε στην κορφή, η οποία ήταν καλυμμένη με πυκνή ομίχλη, που μας χάιδευε τα πρόσωπα, ενώ η θερμοκρασία έπεσε αισθητά. Το κρύο δεν μας επέτρεψε να καθίσουμε πολύ εκεί πάνω, γευματίσαμε όπως, όπως και άρχισε η γρήγορη επιστροφή ακολουθώντας το «Ρωμαϊκό» μονοπάτι. Το Φθινοπωρινό λιόγερμα ολοένα και παραδίδονταν στις πορφυρές φωταψίες του δειλινού. Στο Ελευθεροχώρι φθάσαμε μετά από δυόμιση ώρες πορείας. Σε παραδοσιακή ταβέρνα του χωριού απολαύσαμε πολλά τοπικά γαστρονομικά εδέσματα με κρητικό κρασί και όλη βγήκαμε στο κέφι.

27 Οκτωβρίου: Οι ορειβάτες γίναμε τρεις ομάδες για να ακολουθήσει η κάθε μια διαφορετική πορεία. Μια ομάδα έκανε διάσχιση του όρους Βέρμιο από το ορεινό χωριό Γραμματικό, με αναβάσεις στις κορφές, Μαύρη Πέτρα, Χαμίτης, Τσανακτσή και Άγιο Πνεύμα κάτω από παχύ πέπλο ομίχλης. Στην οκτάωρη πορεία που έκαναν, συνάντησαν δάση από οξιές, έλατα και αλπικά τοπία, κατέληξαν δε στο χιονοδρομικό κέντρο 3-5 Πηγάδια τις πρώτες νυκτερινές ώρες.

Η δεύτερη ομάδα με οδηγούς συναδέλφους από τον Ορειβατικό Νάουσας έκαναν μια πολύ εντυπωσιακή πορεία μέσα στο δασωμένο φαράγγι του Αϊ Νικόλα.

Η τρίτη ομάδα με τους επτά Μοιριανούς ορειβάτες βρέθηκε στο χιονοδρομικό κέντρο 3-5 Πηγάδια (υψ.1450 μ) στη δυτική πλευρά του Βερμίου. Το χιονοδρομικό κέντρο διαθέτει πολλές πίστες για σκι αντοχής, που ικανοποιούν κάθε απαιτητικό λάτρη των χειμερινών σπορ. Στο ίδιο βουνό υπάρχει επίσης το χιονοδρομικό κέντρο του Σελίου από τα μεγαλύτερα της Βόρειας Ελλάδας και ένα ιδιωτικό που λειτουργεί από το 1980.

Βέρμιο ετυμολογικά σημαίνει «ύψωμα» και η πιο ψηλή κορφή του λέγεται «Τσανακτσή» (υψ.2052μ). Το Βέρμιο είναι ένας μεγάλος ορεινός όγκος κατάφυτος από οξιές και έλατα, έχει εκτεταμένα αλπικά και υποαλπικά τοπία με πλούσια βλάστηση. Οι βοσκοί είχαν μεταφέρει εγκαίρως τα πρόβατα τους στα χειμερινά χειμαδιά, μακριά από τις κακοκαιρίες τα χιόνια και έτσι το βουνό ήταν έρημο.

Από το χιονοδρομικό τραβερσάραμε για την κορυφή μέσα από τις πίστες και τους βοηθητικούς δρόμους και σε δυο ώρες περίπου ύστερα από μια πολύ ανηφορική πορεία φθάσαμε στην κορυφή (υψ.2005μ). Ένα στρώμα πυκνής ομίχλης κάλυπτε όλες τις κορφές του Βερμίου, η ορατότητα ήταν πολύ μικρή, η θερμοκρασία λίγο πάνω από το μηδέν και η παραπέρα παραμονή μας στην κορφή δεν ήταν εφικτή.

Η Νάουσα είναι μια πανέμορφη καθαρή πόλη με πληθυσμό 21.152 κατοίκους (2001). Εντυπωσιαστήκαμε με τις πηγές του Αγίου Νικόλαου, που από τα σπλάχνα του όρους Βέρμιο αναβλύζουν τεράστιες ποσότητες κρυστάλλινων υδάτων, τα οποία σχηματίζουν τον ποταμό Αραπίτσα, που διασχίζει την πόλη της Νάουσας. Ο Άγιος Νικόλαος είναι ανακηρυγμένο τοπίο ιδιαιτέρου φυσικού κάλλους.

Το 1822 στην Επανάσταση οι Νουσαίοι πολέμησαν ηρωικά, αλλά νικήθηκαν από τους Τούρκους οι οποίοι έκαψαν την πόλη. Πολλές γυναίκες έπεσαν στον περίφημο καταρράκτη του Αραπίτσα και χάθηκαν ως άλλες Σουλιώτισσες, προκειμένου να μην πιαστούν αιχμάλωτες.

Στη Νάουσα υπήρχαν πολλά εργοστάσια κλωστοϋφαντουργίας, σχοινοποιίας, νηματουργίας και ήταν κέντρο παραγωγής και εμπορίας φρούτων. Οι περισσότερες βιομηχανίες εκτός ολίγων έχουν πλέον μεταφερθεί τα τελευταία χρόνια στα γειτονικά κράτη ή έκλεισαν, έτσι η ανεργία μαστίζει την πόλη. Η Νάουσα ως γνωστό φημίζεται για τις κουβέρτες της.

28η Οκτωβρίου: Ημέρα Εθνικής εορτής γιόρταζε όλη η Ελλάδα με παρελάσεις και σημαιοστολισμούς. Ο φασίστας Ιταλός Μπενίτο Μουσολίνι μας κήρυξε αναίτια τον πόλεμο στις 28 Οκτωβρίου 1940 και έσπασε τα μούτρα του. Ο ένδοξος Ελληνικός στρατός απελευθέρωνε το ένα μετά το άλλο τα χωριά της Βορείου Ηπείρου .Η σύμμαχος Γαλλία σφάδαζε κάτω από τη Γερμανική μπότα και μια ομάδα Γάλλων αντιστασιακών έστησε πάνω στις Άλπεις στα σύνορα με την Ιταλία ένα μεγάλο πάνω που έγραφε: «Έλληνες πατριώτες σταματήστε εδώ, γιατί από εδώ αρχίζει η Γαλλία».

Το λεωφορείο μας αποβίβασε στις δασωμένες και χρυσαφένιες λόγω εποχής πλαγιές του Βερμίου στο ξακουστό μοναστήρι της Παναγίας Σουμελά (υψ.1228μ). Η μονή ιδρύθηκε το 1951 από τους Ποντίους και αποτελεί συνέχεια της άλλης παλιάς μονής που βρίσκεται στην Τραπεζούντα του Πόντου. Στη μονή αυτή υπήρχε η εικόνα της Παναγίας, που σύμφωνα με την παράδοση ήταν έργο του Ευαγγελιστή Λουκά. Η μονή καταστράφηκε το 1923, όχι όμως η εικόνα της Παναγίας που μεταφέρθηκε αργότερα στην Αθήνα και το 1951 στη μονή Σουμελά. Παρακολουθήσαμε μέρος της θείας λειτουργίας και ο νους μας πήγε πίσω στις χαμένες πατρίδες. Στο τέλος ασπαστήκαμε την εικόνα και είδαμε τα διάφορα ιερά κειμήλια.

Η Βεργίνα βρίσκεται στους χαμηλούς λόφους που σχηματίζονται στις βόρειες υπώρειες των Πιερίων και χωρίζονται από το βουνό Βέρμιο με τον Ιερό ποταμό των Μακεδόνων Αλιάκμονα. Η Βεργίνα είναι μια πάρα πολύ σημαντική αρχαία πόλη που με βεβαιότητα ταυτίζεται με τις Αιγές, την αρχαία πρωτεύουσα του Βασιλείου της Μακεδονίας.

Οι πρώτες ανασκαφές έγιναν το 1855 και το 1975 από το σύγχρονο ήρωα καθηγητή αρχαιολογίας Μανώλη Ανδρόνικο. Απέδωσαν πολλά, μεγάλο νεκροταφείο του 11ου μέχρι 2ου π.χ. αιώνα. ανάκτορο που χρονολογείται από το 350 π.χ. και αποδίδεται στο βασιλιά Φίλιππο της Μακεδονίας. Τα ευρήματα που βρέθηκαν μέσα σε μια μαρμάρινη σαρκοφάγο, ήταν χρυσό στεφάνι από καρπούς και φύλλα βελανιδιάς ( η βελανιδιά σημαίνει δύναμη και φανερώνει την καταγωγή της από το Θεό Δία), αγγεία, όπλα, υπολείμματα οστών νεκρού τυλιγμένα σε πορφύρα, χρυσά δισκάρια και αστέρια της Βεργίνας. Το έμβλημα αυτό με τα αστέρια ήθελε, να οικειοποιηθεί η FΥRΟΜ-Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας. Ένα πολύ μικρό γλυπτό από ελεφαντοστού που βρέθηκε στον τάφο, εικονίζει το Φίλιππο.

Το χώρο της νεκρόπολης καλύπτει μια μεγάλη Τούμπα (τύμβος) όπως ήταν και πριν από τις ανασκαφές. Ενώ κάτω από την τύμβο έχει κατασκευαστεί ένα σύγχρονο αρχιτεκτονικό κτίσμα, το οποίο δένει απόλυτα με τους βασιλικούς τάφους. Μέσα στον ίδιο αυτό χώρο στεγάζεται το μουσείο που κοσμείται με τα πολύτιμα βασιλικά ευρήματα. Το φτωχό αυτό μικρό και γεωργικό χωριό της Βεργίνας με τους βασιλικούς τάφους, έγινε επίκεντρο αρχαιολογικών αναζητήσεων και ίσως, ο σημαντικότερος τουριστικός πόλος στη Μακεδονία.

Όλοι μας μείναμε πάρα πολύ εντυπωσιασμένοι και θαυμάσαμε όλα αυτά τα πλούσια αρχαιολογικά ευρήματα, που αναφέρονται στη μεγάλη δυναστεία του Φιλίππου της Μακεδονίας.

Η πτήση από το αεροδρόμιο «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ» της Θεσσαλονίκης στο Ηράκλειο ήταν πολύ ευχάριστη. Σε όλους μας υπήρχε υπέρμετρος ενθουσιασμός, γιατί γνωρίσαμε πανέμορφα τοπία και αποκτήσαμε νέες εμπειρίες.

Ευχαριστούμε τον αρχηγό Νικόλα Μυλωνά, τον Ορειβατικό Σύλλογο Ηρακλείου και όλους που βοήθησαν στην άριστη οργάνωση της εκδρομής.-

Υ.Γ. Από τον Ορειβατικό Σύλλογο Μοιρών πήραν μέρος: Οι Γιώργης Σπυριδάκης πρόεδρος, Μαν. Δακανάλης αντιπρόεδρος, Αποστόλης Παυλίδης γραμματέας, Γιώργης Ξαγοραράκης, Μανώλης Ντρετάκης, Γιάννης Κλιμαθιανάκης και Μανέλης Βολονάκης μέλη.

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα: ΑΠΟΨΗ του Νότου φύλλο 401 της 6 Ν/βρίου 2007.