Σελίδες

Σάββατο 7 Ιανουαρίου 2012

ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙ - ΒΑΛΙΑ ΚΑΛΝΤΑ - ΤΖΟΥΜΕΡΚΑ



                        Mαυροβούνι - Βάλια Κάλντα 
                                  -Τζουμέρκα

                                             Του Δακανάλη Μανόλη
                                       Αντιπροέδρου Ε.Ο.Σ. Μοιρών

        Τα Μετέωρα  μέσα στο Θεσσαλικό κάμπο υψώνονται  σαν πελώριοι πέτρινοι σταχτόχρωμοι γίγαντες, που φτάνουν ψηλά στον ουρανό. Η φύση μας κληρονόμησε μια τεράστια πολιτισμική κληρονομιά. Τα μοναστήρια  είναι χτισμένα στις κορφές των βράχων και αποτελούν μεγάλο μοναστηριακό συγκρότημα.
        Με το λυκαυγές στις 20-7-2002 το νεότευκτο πλοίο των Μινωικών Γραμμών «ΦΑΙΣΤΟΣ ΠΑΛΛΑΣ» έδεσε στο λιμάνι του Πειραιά.  Πενήντα ορειβάτες των ορειβατικών συλλόγων Ηρακλείου και Μοιρών με αρχηγό το Μανώλη Αβραμάκη αναχωρήσαμε για το Μαυροβούνι στη βόρεια Πίνδο, για να συμμετάσχουμε στην 62η Πανελλήνια Συνάντηση των Ορειβατών.
        Το λεωφορείο  μας αποβίβασε στην τεχνητή λίμνη των πηγών του Αώου σε υψόμετρο 1500 μέτρα. Οι ορειβάτες από το σημείο αυτό μέχρι το Μαυροβούνι αποτελούσαν μια τεράστια κινούμενη ανθρώπινη αλυσίδα. Στο ενδιάμεσο της διαδρομής εγκαινιάστηκε το νέο καταφύγιο του ορειβατικού Ιωαννίνων. Ο χώρος της κατασκήνωσης ήταν σε ένα μικρό καταπράσινο οροπέδιο  στην κορφή του όρους Μαυροβούνι (υψ1950μ), στο οποίο υπήρχαν δυο πηγές με κατάκρυα νερά. Οι ορειβάτες είχαν αρχίσει να στήνουν τις πολύχρωμες σκηνές τους και μέχρι το λιόγερμα είχε δημιουργηθεί ένα πανελλήνιο χωριό με πάνω από 1000 κατοίκους. Ο καιρός ήταν συννεφιασμένος με θερμοκρασία γύρω στους 15 βαθμούς.
         Σε όλες τις γύρωθε κορφές υπήρχαν πολλά νεκρά πεύκα (ρόμπολα) και έλατα. Μας πληροφόρησαν ότι τα βουνά εκεί έχουν μέταλλα και σαν αλεξικέραυνα τραβούν τους κεραυνούς, οι οποίοι  πέφτουν πάνω στα δέντρα και σιγά – σιγά τα καταστρέφουν.
         Το δείπνο αποτελούνταν από την καθιερωμένη φασολάδα με τα συνοδευτικά της. Στη συνέχεια ακολούθησαν παραδοσιακοί χοροί από όλη την Ελλάδα με κλαρίνα και βιολιά. Οι Κρητικοί δημιουργήσαμε μια άλλη εστία χορού με λύρα και σε λίγο μαζεύτηκαν γύρω μας οι περισσότεροι ορειβάτες.
       21-7-02:  Νωρίς το πρωί πήραμε το ζεστό τσάι του βουνού και ανηφορίσαμε για την κορφή Φλέγκα (υψ2.159). Η πορεία γίνονταν πάνω στην κορυφογραμμή του βουνού σε ήπιες λαγκαδιές και υψώματα και μετά από  μιάμιση ώρα πορεία γέμισε η κορφή από ορειβάτες. Βόρεια και κάτω από εμάς  ήταν η μαγευτική κοιλάδα του Εθνικού Δρυμού της Βάλια Κάλντα ή Αρκουδόρεμα,  απέναντι ο Σμόλικας το δεύτερο σε ύψος βουνό της Ελλάδας (2637μ)  και δυτικά η Τύμφη ή Γκαμήλα (2497μ). Λίγο πιο κάτω από την κορφή στη βορινή πλαγιά της Φλέγκας βρίσκονται  δυο δίδυμες μικρές αλπικές δρακολίμνες. Η επιστήμη τις θεωρεί ως απομεινάρια παγετώνων, ενώ η παράδοση ως κατοικίες δράκων. Μέσα στις δρακολίμνες της Πίνδου ζει  ο αλπικός τρίτωνας, ένα σπάνιο υδρόβιο είδος που οι ντόπιοι το ονομάζουν «ψάρι με πόδια». Η θέα από εκεί πάνω ήταν φανταστική ηρέμησε το πνεύμα μας, απελευθερωθήκαμε και συνομιλήσαμε με τα βουνά.
       Πάνω στην κορφή της Φλέγκας πραγματοποιήθηκε η τελετή συνάντησης των ορειβατών με χαιρετισμούς των προέδρων όλης της Ελλάδας και ανταλλαγές δώρων με το σπιτονοικοκύρη ορειβατικό σύλλογο των Ιωαννίνων. Μέσα  από τα καταπράσινα  αλπικά οικοσυστήματα άρχισε η επιστροφή μας, τα οποία αποτελούν πλούσια θερινά βοσκοτόπια, στα οποία έβοσκαν πολλά κοπάδια προβάτων. Η περιοχή σιγά-σιγά  άδειασε από τους απρόσμενους επισκέπτες, έμεινε πάλι με τους μόνιμους κατοίκους της, τις αρκούδες, λύκους, γεράκια, αιγοπρόβατα, και άλλα ενδημικά ζώα .
      Το Μέτσοβο είναι αμφιθεατρικά κτισμένο (υψ1160μ.) και έχει καταφέρει να μετράει το χρόνο με τη δικιά του κλεψύδρα. Τα πέτρινα σπίτια, τα καλντερίμια στα  σοκάκια, τις πλατείες, τις πολλές αρχιτεκτονικές βρύσες με τα κατάκρυα κρυστάλλινα νερά, τα ξενοδοχεία, τα τυροκομεία, η αρμονία που υπάρχει μεταξύ της κωμοπόλεως (3200 κάτοικοι) και του φυσικού περιβάλλοντος, δεν μπορούν να μη συγκινήσουν τον κάθε επισκέπτη. Εντυπωσιάζουν ο ναός της  Αγίας Παρασκευής, το τυροκομείο του Ιδρύματος Τοσίτσα και η πινακοθήκη Αβέρωφ. Οι άνθρωποι με τις παραδοσιακές στολές, τις γκλίτσες  κάθονταν γύρω στην πλατεία, δημιουργούσαν εικόνες καρτ – ποστάλ για τους τουρίστες. Φημίζονται τα τυροκομικά προϊόντα του Μετσόβου, το τυρί μετσοβόνε και τα είδη λαϊκής τέχνης.
      Εγκατασταθήκαμε στο ξενοδοχείο «ΑΣΤΕΡΙ», δειπνίσαμε σε ταβέρνα με παραδοσιακά εδέσματα και ήπιαμε το κρασί  Αβέρωφ.
      22-7-2002: Νωρίς το πρωί το λεωφορείο μας άφησε έξω από το ορεινό χωριό Μηλιά. Ακολουθήσαμε ένα δασικό δρόμο με προορισμό τον Εθνικό Δρυμό της Βάλια Κάλντας (Ζεστή κοιλάδα) ή Αρκουδόρεμα. Η διαδρομή  μέσα στο Δρυμό γίνονταν σε πυκνό δάσος από πανύψηλα πεύκα-ρόμπολα και ευθύγραμμες οξιές. Το μονοπάτι περνούσε άλλοτε από τη μια και άλλοτε από την άλλη όχθη του ποταμού, στον οποίο έτρεχαν αενάως  κρυστάλλινα νερά. Ξύλινες γέφυρες ένωναν τη μια με την άλλη μεριά του ρέματος, ενώ σε πολλές περιπτώσεις είχαν δημιουργήσει πέτρινα πατήματα. Είναι  πολύ δύσκολο να περιγράψει κανείς με τις λέξεις το μεγαλείο της φύσης  στην περιοχή του Δρυμού.
       Ο μεγαλύτερος μόνιμος κάτοικος στο Αρκουδόρεμα (υψ1100μ)  είναι  η καφετιά αρκούδα, η οποία έδωσε το όνομα  της στην περιοχή και ακολουθούν οι λύκοι, οι αλεπούδες, οι βίδρες, το αγριόγιδο, το ζαρκάδι, ο αγριόχοιρος, οι λαγοί και διάφορα ερπετά. Τυχερός είναι αυτός που θα δει στο διάβα του ένα από τα παραπάνω ζώα.
      Η παρέα των Μοιρών και της Ιεράπετρας φύγαμε μπροστά μιας ώρας δρόμο  από την υπόλοιπη ομάδα. Κάναμε στάση σε ένα σημείο που είχε λιμνούλα με κρυστάλλινα νερά, άλλοι από εμάς έπλυναν τα πόδια τους, άλλοι απόλαυσαν το μπάνιο στα παγωμένα νερά  του ποταμού και στη συνέχεια γευματίσαμε.
      Η πορεία συνεχίστηκε στο μονοπάτι που περνούσε στην απέναντι όχθη του ποταμού. Μετά από 15 λεπτά  πορείας  ακούσαμε μια  αχνή ανδρική φωνή να έρχεται μακριά από το  απέναντι δάσος. Υποθέσαμε ότι ήταν ο Κώστας, που είχε έλθει πρώτος στο σημείο που καθόμαστε και ουδέποτε μας προσπέρασε. Κατά πάσα πιθανότητα είχε χαθεί μέσα στο πυκνό δάσος. Του φωνάξαμε πολλές φορές  να έλθει προς το μέρος μας, αλλά δεν ανταποκρίνονταν. Ο γράφων με το Γιώργη Σπυριδάκη ακολουθήσαμε  το μονοπάτι, το οποίο ελίσσονταν παράλληλα  με το ποτάμι, μήπως τον προφθάσουμε πιο κάτω. Τον είδαμε  μέσα σε ένα μικρό ξέφωτο, να μας κάνει σινιάλο με την άσπρη φανέλα του. Παρά ταύτα συνέχισε τρελή πορεία προς τα κάτω  παράλληλα με το ποτάμι, που το μέρος ήταν άγριο και  αδιέξοδο.  
       Στις έντονες επικλήσεις μας κάποτε πείστηκε και άλλαξε πορεία προς το μέρος μας, βρίσκονταν σε περιδίνηση. Ψυχικά και σωματικά ήταν εξαντλημένος εξαιτίας του φόβου, της ζέστης και της περιπλάνησης μέσα στο δάσος. Αργότερα συνειδητοποίησε το τραγικό της περίπτωσης του, μας ευχαρίστησε που ακούσαμε τις φωνές του και τον σώσαμε.
       Τρέχαμε μέσα σε απέραντα δάση, ακούγοντας το θρόισμα των φύλλων, το κελάηδισμα των πουλιών και το θόρυβο της ροής του ποταμού. Το ποτάμι της Βάλιας Κάλντας μαζί με τα άλλα μικρότερα ρέματα που το ενισχύουν, χύνονται στο Αώο ποταμό.
      Μετά από εξαντλητική πεζοπορία 10 ωρών διανύοντας 35 χιλιόμετρα φθάσαμε στο εντυπωσιακό πετρόκτιστο καταφύγιο «Βάλια Κάλντα» στην έξοδο της κοιλάδας, όπου καταλύσαμε. Μέσα από το παραδοσιακό χωριό Βομβούσα με τα πέτρινα σπίτια, σοκάκια και πλατεία περνά ο Αώος ποταμός. Ίσως από τη βοή των νερών του να πήρε προφανώς το όνομα το χωριό. Στη μέση του χωριού ένα καλλιτεχνικό πέτρινο τοξωτό γεφύρι ενώνει τις δυο συνοικίες του. Οι κάτοικοι  του διατηρούν τα βλάχικα ήθη και έθιμα.
      23-7-02: Νωρίς το πρωί αναχωρήσαμε για το χωριό Καταρράκτης που βρίσκεται σκαρφαλωμένο στις βόρειες υπώρειες  του όρους Τζουμέρκα.  Μόλις αντικρίσαμε την άγρια φαραγγοκοιλάδα του Άραχθου, μας κόπηκε η ανάσα. Ένθεν και ένθεν της χαράδρας απλώνονταν κάθετες πλαγιές κομμένες σαν με μαχαίρι κατάφυτες από αδιαπέραστα δάση.  Τις δυο όχθες του Άραχθου ενώνει το μεγαλύτερο της Ελλάδας τοξωτό γεφύρι της «Πλάκας» και είναι ένα από τα σημαντικότερα περάσματα του ποταμού Άραχθου. Το γεφύρι αυτό κατασκευάστηκε το 1868 από Πραμαντιώτες μαστόρους με επικεφαλής τον Κωστή Μπέκα. Η ποικιλομορφία του κλίματος της περιοχής σε συνδυασμό με τις μεγάλες υψομετρικές διαφορές και την έντονη εναλλαγή της γεωμορφολογίας, ευνοούν την ανάπτυξη αξιόλογης πλούσιας χλωροπανίδας.
       Πάνω  από τα κεφάλια μας υψώνονταν τα άγρια - βραχώδη Τζουμέρκα με τις απότομες πλαγιές και την επιβλητική ψηλότερη κορφή «Καταφίδι» (υψ.2.392μ).  Οι χαρακτηριστικές κόψεις των Τζουμέρκων το καθιστούν το πιο οξύκορφο ορεινό συγκρότημα της χώρας μας. Εντυπωσιάζει το ανάγλυφο της μορφολογίας του εδάφους και δίνει μια ιδιαίτερη αίσθηση. Το προχωρημένο της ώρας 13.30 δεν επέτρεπε την ασφαλή μας μετάβαση  στην κορφή και επιστροφή πίσω.
       Μια ομάδα ορειβατών ξεκίνησε για την κορφή με σκοπό να φθάσουν μέχρι εκεί που τους παίρνει η ώρα και να επιστρέψουν. Η τύχη  όμως ήταν με το μέρος τους, γιατί ένα φορτηγάκι τους μετέφερε στο ορειβατικό καταφύγιο και από εκεί σε μια ώρα περίπου βρέθηκαν στην κορφή «Καταφίδι». Γύρωθε οι πλαγιές των Τζουμέρκων ίσαμε τα 1400 μέτρα υψόμετρο είναι κατάφυτες από έλατα, ενώ οι κορφές  είναι γυμνές και δημιουργούν μια άκρως εντυπωσιακή αλπική ζώνη. Η περιοχή των Τζουμέρκων έχει ενταχθεί στο δίκτυο  Νatura 2000.
      Η δεύτερη ομάδα έκανε μια πολύ ωραία πεζοπορία μέχρι τους δυο εντυπωσιακούς καταρράχτες  των Τζουμέρκων, οι οποίοι στολίζουν το βουνό και βρίσκονται πάνω από το χωριό Καταρράχτη. Φαίνεται ότι το χωριό, πήρε το όνομα από τους καταρράχτες αυτούς. Στο χωριό Καταρράχτης δημιουργήθηκε το πρώτο δασικό χωριό στην Ελλάδα..
     Καταλήξαμε στο ξενοδοχείο Τζουμέρκα λίγο έξω από το γραφικό και ξακουστό χωριό Πράμαντα, με τους μαστόρους της πέτρας. Ακολούθησε δείπνο στο  παραδοσιακό Ηπειρώτικης πέτρινης αρχιτεκτονικής χωριό Μελισσουργούς. Είναι  αμφιθεατρικά κτισμένο στη ρίζα των Τζουμέρκων με τους δρόμους από καλντερίμια και την πλακόστρωτη πλατεία, την οποία κοσμεί μια πέτρινη βρύση με κατάκρυα νερά. Από το χωριό αυτό κατάγονται οι Δημήτρης Τζοβόλας και Γιάννης Μπανιάς. Έχει  περίπου 40 μόνιμους κατοίκους κυρίως κτηνοτρόφους, αλλά το καλοκαίρι λόγο παραθερισμού γεμίζει η πλατεία με άτομα που κατάγονται από το χωριό, όλοι κρατούσαν γκλίτσες  κατά το έθιμο του χωριού.
      Γευτήκαμε τοπικούς μεζέδες από πρόβατο κεμπάπ, κεφτέδες από κρέας αίγας, κοκορέτσι, τοπική φέτα και ένα τέλειο κρασί από τοπικά σταφύλια. Όλοι βγήκαμε στο κέφι, μεθύσαμε τον ταβερνιάρη, ο οποίος τραγούδησε  Ηπειρώτικα τραγούδια, ενώ εμείς  χορέψαμε Κρητικούς χορούς και τραγούδια. Ξεσηκώσαμε όλο το χωριό το οποίο γλέντισα μαζί μας μέχρι πολύ αργά.
     24-7-02 Το πρωί κάναμε επίσκεψη στο ιστορικό μοναστήρι της Κυπίνας του 13ου αιώνα, που είναι αφιερωμένο στην κοίμηση της Θεοτόκου. Το μοναστήρι ξεχωρίζει από την ιδιότυπη αρχιτεκτονική του, είναι φωλιασμένο και καμουφλαρισμένο σε  ένα  τεράστιο κάθετο βράχο στην αρχή μιας σπηλιάς μήκους 400 μέτρων.
     Η αρμονική συνύπαρξη των οικισμών της περιοχής που συνδυάζεται με το φυσικό περιβάλλον, κάνει την περιοχή των Τζουμέρκων να έχει μια εντελώς δική της προσωπικότητα. Όλοι οι οικισμοί έχουν να επιδείξουν ενδιαφέρον και δείγματα λαϊκής Ηπειρώτικης αρχιτεκτονικής, στις οικοδομές, στους δρόμους και στις πλατείες.
        Η επιστροφή έγινε μέσω της γραφικής Άρτας με το θρυλικό της γεφύρι. Η κατασκευή της γέφυρας του  Ρίου προχωρούσε με γοργούς ρυθμούς και είχαν ποντίσει και το τέταρτο πέλμα.
         Οι εμπειρίες που αποκτήσαμε  ήταν πάρα πολλές και μοναδικές.-
  Υ.Γ Από τον ορειβατικό Μοιρών είχαν πάρει μέρος ο γραφών αντιπρόεδρος, ο Γιώργης Σπυριδάκης πρόεδρος, ο Αποστόλης Παυλίδης γραμματέας, ο Γιώργης Ξαγοραράκης, ο Μανέλης Βολωνάκης και  ο Γιάννης Κλημαθιανάκης μέλη. 
  Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα  ΑΠΟΨΗ του νότου φύλλο 131 της 13-8-2002.
  Αναρτήθηκε στο mires46.blogspot.com στις 7-1-2012.
Κατασκήνωση Μαυροβούνι

Στην κορφή Φλέγκα

Στη είσοδο της Βάλιας Κάλντας

Άποψη Βάλιας Κάλντας

Τεχνική λίμνη Αώου
Προς Μαυροβούνι
Κατασκήνωση στο Μαυροβούνι
Καταφύγιο Μαυροβουνίου
Κατασκήνωση Μαυροβουνίου
Έτοιμη η φασολάδα
Μέτσοβο
Με φόντο το Σμόλικα
Φλέγκα με τις Δρακολίμνες
Μέτσοβο
  Στο δρυμό της Βάλια Κάλντα
Καταφύγιο Βάλια Κάλντα
Γεφύρι της Πλάκας.
Στην κορφή της Φλέγκας
Τζουμέρκα
Καφές στο χωριό Καταρράχτης
Τζουτέρκα
Ξενοδοχείο Τζουμέρκα
Μονή Κυπίνας
Γλέντι στους Μελισσουργούς
Τζουμέρκα
Φλέγκα
Καταρράχτης Τζουμέρκων
Μονή Κυπίνας
Δίδυμες Δρακολίμνες


Τετάρτη 4 Ιανουαρίου 2012

ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ - ΟΡΕΙΝΗ ΝΑΥΠΑΚΤΙΑ



                           Π Α Ρ Ν Α Σ Σ Ο Σ
                    ΚΑΙ ΟΡΕΙΝΗ  ΝΑΥΠΑΚΤΙΑ
                                              Του Δακανάλη Μανόλη 
                                           Αντιπροέδρου ΕΟΣ.Μοιρών'

   “ Η κατάβαση ήταν απότομη σε μια πολύ μεγάλη σάρα από  χαλίκια και Βράχια”.

      Ο καιρός σήμερα 11 Νοεμβρίου του 2004 ήταν νεφελώδης με νότιους ανέμους μικρής έντασης και σχετικά υψηλές θερμοκρασίες για την εποχή. Προορισμός μας  ήταν η διάσχιση του  Παρνασσού από το χιονοδρομικό κέντρο.
       Σύμφωνα με την παράδοση το βουνό πήρε την ονομασία από τον Παρνασσό, γιό του Ποσειδώνα και της νύμφης Κλεοδώρας, μάλιστα συνδέθηκε με μύθους όπως του Δευκαλίων και της Πύρρας. Επέζησαν μετά από φοβερό κατακλυσμό μέσα σε κιβωτό, που είχαν κατασκευάσει και η οποία μετά από περιπλάνηση εννέα ημερών πάνω στα ύδατα επικάθησε επί του όρους Παρνασσός. Τον κατακλυσμό αυτό τον  προκάλεσε ο παντοδύναμος Δίας για την υπερβολική ασέβεια που είχε επικρατήσει στη γη, έγινε σύμφωνα με τις μυθικές παραδόσεις το έτος 1796 π.χ. ΄Ετσι λέγεται πως σώθηκε το ανθρώπινο γένος και ο ΄Ελληνισμός από τον κατακλυσμό.
(Κ. Παπαρρηγόπουλος Ιστορία του Ελληνικού ‘Εθνους 1924,τόμος Α σελ. 27).
  Στη νοτιοδυτική πλευρά του Παρνασσού σε υψόμετρο 300 μέτρα βρίσκονται οι πολυδιαφημισμένοι Δελφοί, στους οποίους λατρεύονταν ο θεός Απόλλωνας. Οι πρώτοι ιερείς που έβαλε ο Απόλλωνας στο ιερό, ήταν Κρητικοί, οι οποίοι είχαν ταξιδέψει στην Πελοπόννησο για εμπόριο. Η Πυθία μια ηλικιωμένη Δελφιώτισσα έδινε τους πασίγνωστους χρησμούς της. Το Κωρύκειον Άντρον που βρίσκεται στον Παρνασσό ήταν αφιερωμένο στις θεότητες του δάσους τον Πάνα και τις νύμφες, συνδέονταν δε με μονοπάτι με  το μαντείο των Δελφών. ’Ετσι το βουνό τούτο θεωρείται ιερό.
        Αφήσαμε πίσω μας τη γραφική Αράχοβα που είναι σκαρφαλωμένη στις νότιες πλαγιές του Παρνασσού. Είναι ένας ελκυστικός προορισμός-θέρετρο κυρίως τη χειμερινή περίοδο. Η φυσική ομορφιά της  είναι χαρακτηριστική.
    Στις τοποθεσίες Κελλάρια και Φτερόλακα (υψ1600μ) βρίσκεται το χιονοδρομικό κέντρο Παρνασσού. Πρόκειται για το μεγαλύτερο και πιο καλά οργανωμένο στην Ελλάδα. Διαθέτει πάρα πολλές πίστες και αναβατήρες εξελιγμένης τεχνολογίας.
       Από το χιονοδρομικό Κελλάρια πήραμε μια απότομη ανηφόρα 51 ορειβάτες από τους ορειβατικούς συλλόγους Ηρακλείου και Μοιρών με αρχηγό το Σπύρο Καλεμάκη για την κορφή  «Γεροντόβραχος» (υψ2395μ). Ακολουθήσαμε το Εθνικό μονοπάτι 22, που αρχίζει από το Πολύδροσο του Παρνασσού και καταλήγει στην Πάρνηθα. Το μονοπάτι ήταν καλά διαμορφωμένο και σημαδεμένο μέσα στην αλπική ζώνη η δε θέα από εκεί ψηλά ήταν ανεπανάληπτη. Μετά από δυο ώρες ανάβασης βρεθήκαμε στην κορφή του Γεροντόβραχου, είμαστε πλέον κυρίαρχοι του βουνού, απελευθερωμένοι και απολαμβάναμε τα τοπία.
        Ανάμεσα στις δυο υψηλότερες κορφές του Παρνασσού Λιάκουρας (2457μ), Γερνοντόβραχος (υψ2395μ) και άλλες μικρότερες περιβάλλονται μικρά οροπέδια με πλούσια αλπικά οικοσυστήματα. Μια έκταση 36.295 στρεμμάτων στο οροπέδιο Λιβάδια  κατάφυτη με έλατα έχει ανακηρυχθεί Εθνικός Δρυμός από το έτος 1938.
       Τριάντα ένας ορειβάτες συνεχίσαμε το μονοπάτι 22 ανατολικά πάνω στην κορυφογραμμή κάνοντας διασχίσει του βουνού, ανεβοκατεβαίναμε σε λάκκες, αλπικά οικοσυστήματα και υψώματα. Η θερμοκρασία έπεσε απότομα και έφθασε στους έξι βαθμούς κελσίου αρκετά κατάλληλη για ορειβασία. 0ι υπόλοιποι ορειβάτες επέστρεψαν στο χιονοδρομικό κέντρο.
       Το βουνό ήταν σχεδόν έρημο και περίμενε να ντυθεί με τη χειμωνιάτικη κάτασπρη στολή του, μας συντρόφευαν οι λιγοστές πέρδικες που κακάριζαν στις διπλανές βουνοκορφές και τα άλλα μικρά ενδημικά πουλιά που πετούσαν δίπλα μας. Οι βοσκοί έγκαιρα είχαν κατεβάσει τα αιγοπρόβατα στα χειμερινά βοσκοτόπια, για προστασία από τις δυσμενείς καιρικές συνθήκες του βουνού.
       Στις σιδερόπορτες (υψ2100μ) φθάσαμε μετά από πορεία μιάμισης ώρας. Είναι δυο μεγάλα ψηλά χαρακτηριστικά βράχια, που έχουν μεταξύ τους ένα στενό πέρασμα ως άλλες συμπληγάδες πέτρες και από το οποίο περάσαμε υποχρεωτικά. Η κατάβαση ήταν απότομη μέσα σε μια πολύ μεγάλη σάρα από χαλίκια και βράχια. Βαδίζαμε πολύ αργά, γιατί γλιστρούσε το χαλίκι, χρησιμοποιούσαμε στα πολύ δύσκολα σημεία σιδερένιες σκάλες και  συρματόσχοινα που έχουν τοποθετήσει, για  την αποφυγή δυστυχήματος.
        Φθάσαμε στην εκκλησία της Αγίας Κυριακής (υψ.1700 μ), είχαμε ήδη περάσει όλη τη δύσκολη σάρα του «Μπαϊντανόβραχου». Το μονοπάτι ελίσσονταν μέσα σε μια κατηφορική ομαλή ρεματιά κατάφυτη από έλατα. Ο καιρός μπούκωσε τα σύννεφα χαμήλωσαν πολύ, άρχισε να πέφτει βροχή και μύρισε χειμωνίλα όλο το βουνό, έτσι φορέσαμε τα αδιάβροχα για προστασία. Η βροχή  έπεφτε αδιάκοπα και το γλοιώδες του εδάφους έκανε προβληματική την πορεία μας. Το Φθινοπωρινό λιόγερμα διαδέχθηκε η νύκτα και βγαίνοντας από το πουρνόδασος, είδαμε σε ένα μεγάλο ξέφωτο φωταγωγημένο το Χάνι του Ζεμενού. Η όλη πορεία  μας πήρε περίπου επτά ώρες.
       Το λεωφορείο άρχισε, να διανύει ένα ατέλειωτο μαραθώνιο δρόμο με  συνεχόμενες στροφές, ίσαμε να φθάσουμε στην Άνω Χώρα της ορεινής Ναυπακτίας, μετά από τέσσερις ώρες. Εγκατασταθήκαμε στο πολυτελές ξενοδοχείο «ΚΡΥΣΤΑΛ» κοντά στα μεσάνυχτα.
       Το πρωί τις 11ης Νοεμβρίου βρεθήκαμε μπροστά σε μια έκπληξη,  όλα τα γύρωθε βουνά ήταν κατάφυτα από έλατα, καστανιές, οξιές και στα χαμηλότερα από πρίνους. Τα δέντρα επιδίδονταν σε ένα χρωματικό όργιο, σε μια πανδαισία που κυμαίνεται από το χρυσαφί, κίτρινο, ως το πιο κόκκινο της σκουριάς. Το αμφιθεατρικό χωριό Πάνω Χώρα βρίσκεται σκαρφαλωμένο στα 1050 μέτρα υψόμετρο με λιγοστούς κατοίκους. Η ημέρα ήταν ηλιόλουστη με σχετικά υψηλές για την εποχή θερμοκρασίες.
       Η περιοχή  αυτή παλιά λέγονταν «Κράκουρα» και στη συνέχεια πήρε την ονομασία «Γκράβαρα». Η ορεινή Ναυπακτία είναι μια από τις πιο όμορφες περιοχές της χώρας μας και βρίσκεται στις απολήξεις της οροσειράς της Πίνδου.
       Κατηφορίσαμε στο φαράγγι του Κάκαβου ακολουθώντας το μονοπάτι «Ηρακλής»  μέχρι το ποτάμι, στη συνέχεια βαδίζαμε στο πλάι του φαραγγιού. Το μονοπάτι σε πολλά σημεία είναι κτισμένο με ξερολιθιές και εξυπηρετούσε τους κατοίκους της περιοχής από τους αρχαιότατους χρόνους ίσαμε σήμερα.
    ‘Ένα μεγάλο πέτρινο  τοξωτό γεφύρι υψηλής αρχιτεκτονικής  κατασκευής είναι θεμελιωμένο πάνω στα βράχια και ενώνει την μια με την άλλη πλευρά του φαραγγιού. Το ανηφορικό μονοπάτι ελίσσονταν κάτω από πελώρια πλατάνια με προορισμό το χωριό Αμπελακιώτισσα (υψ.1000μ). Λίγο πριν το χωριό συναντήσαμε ένα νερόμυλο, μια στάνη και παλιά ακαλλιέργητα περιβόλια. Οι μόνιμοι κάτοικοι  του χωριού ήταν οκτώ και στο μοναδικό καφενεδάκι  μας προσέφεραν καφέ και τσίπουρο.      
      Το πρωί της Ι3ης Νοεμβρίου ο καιρός ήταν συννεφιασμένος με δροσερό αεράκι και κανονική θερμοκρασία. Ακολουθήσαμε το μονοπάτι της  «Αταλάντης» Άνω Χώρας -Άγιος Δημήτριος- Κρυονέρια. Βαδίζαμε στο φαράγγι του Κάκαβου μέσα στο δάσος από έλατα και καστανιές. Η πολυχρωμία των φύλλων των δέντρων, το θρόισμα των φύλλων, το πέταγμα ενός μαυρογέρακα, το κελάηδισμα των πουλιών και οι φωνές από τις καρακάξες, έκαναν εμάς τους ορειβάτες, να πιστεύουμε, ότι βρισκόμαστε σε ένα επίγειο Παράδεισο.
       Μεγάλες εκτάσεις στις οποίες άλλοτε ήταν καλλιεργημένα κτήματα, περιμαντρωμένα με τράφους, σήμερα έχουν μετατραπεί σε δασικές εκτάσεις, Ο πληθυσμός έφυγε, για να βρει αλλού την τύχη του, εγκαταλείποντας σπίτια και περιουσία. Κάποτε εδώ υπήρχε ζωή, παραγωγή, σήμερα ερημιά. Σε πολλά σημεία οι εγκαταλειμμένες μηλιές στα περβόλια μας φίλεψαν με τα οικολογικά τους μήλα. Τα διάσπαρτα σκαλίσματα στο δάσος φανέρωναν την ύπαρξη πολλών αγριογούρουνων. Στην εκκλησία της Αγίας Άννας φθάσαμε μετά το μεσημέρι, όπου γευματίσαμε και αναπαυθήκαμε για λίγο.
       Στην Κάτω Χώρα έχει δημιουργηθεί  ο «ΞΕΝΙΟΣ» ένα συγκρότημα ξύλινων κατασκευών από κορμούς δέντρων Φιλανδικού τύπου. Προσφέρουν στον επισκέπτη φιλοξενία, εναλλακτικό ορεινό τουρισμό, μακριά από την καθημερινότητα για αποτοξίνωση από το άγχος και τα προβλήματα της ζωής,
     Στο παραπάνω συγκρότημα απολαύσαμε  τον καφέ μας, εξερευνώντας με τα μάτια  μας όλες τις χαράδρες, τα δάση, την πανδαισία των χρωμάτων και το μεγαλείο της φύσης στo φαράγγι του Κάκαβου.  Ύστερα κοντά στο λιόγερμα πήραμε τον ανηφορικό δρόμο, αφήνοντας πίσω μας  τους λιγοστούς κατοίκους του χωριού και δυο Αλβανίδες που απόσταζαν στράφυλλα στην αυλή ενός σπιτιού. ΄Ενα οφιοειδές μονοπάτι κάτω από τα έλατα σε μια παραμυθένια φύση μας οδήγησε στην Άνω Χώρα.
      Το βράδυ στο ξενοδοχείο ακολούθησε το αποχαιρετιστήριο γλέντι που συνηθίζουν οι ορειβάτες. Μαζί μας γλέντησαν και χόρεψαν πενήντα άτομα ενός φυσιολατρικού συλλόγου από το Μαρούσι, οι οποίοι έμειναν ενθουσιασμένοι με την παρέα μας.
      Το πρωί της14ης Νοεμβρίου. Πήραμε το δρόμο της επιστροφής  με βροχερό καιρό για την πανέμορφη Κρήτη μας. Διαπιστώσαμε κατά την επιστροφή, ότι τα τοπία που δεν είχαμε δει, πηγαίνοντας στην Άνω Χώρα λόγω της νύχτας, ήταν πανέμορφα με απέραντα δάση από έλατα και η μια έκπληξη διαδέχονταν την άλλη. Σε πολλά περάσματα του δάσους συναντήσαμε παρέες κυνηγών, οι οποίοι είχαν βγει  για αγριογούρουνα και επέστρεφαν άπρακτοι λόγω της καταρρακτώδους βροχής.
      Το μοναστήρι της Βαρνάκοβας που επισκεφθήκαμε, είναι φρουριακού τύπου, κτισμένο πάνω σε ένα λόφο και ιδρύθηκε το 1077 από τον όσιο Αρσένιο. Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας έβρισκαν  εκεί καταφύγιο και βοήθεια  οι διοκώμενοι κάτοικοι της περιοχής.
       Η  γραφική Ναύπακτος με το επιβλητικό και αρχιτεκτονικό κάστρο της που είναι σε φύση οχυρά θέση, μας εντυπωσίασε πάρα πολύ κατά την επίσκεψη που κάναμε. Το 1571 έγινε η ναυμαχία της Ναύπακτου μεταξύ του τούρκικου στόλου και του ενωμένου Χριστιανικού, έπαθε μεγάλες καταστροφές ο τουρκικός στόλος και έτσι οι δυτικοί απέτρεψαν την εξάπλωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Μεταξύ των τραυματιών ήταν και ο Ισπανός συγγραφέας Θερβάντες, που έχασε το αριστερό του χέρι.
      Το λεωφορείο έφθασε μπροστά στη γέφυρα του Ρίου- Αντίρριου τη μεγαλύτερη καλωδιακή γέφυρα του κόσμου (μήκος 2400μ), που είναι επίτευγμα της σύγχρονης αρχιτεκτονικής. Πρώτος οραματίστηκε τη γέφυρα αυτή πριν από 120 χρόνια ο Χαρίλαος Τρικούπης πρωθυπουργός της Ελλάδας και την κατασκεύασε ο πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης. Από τα παράθυρα κοιτούσαμε αμίλητοι, δεξιά και αριστερά  θαυμάζοντας το  νέο τούτο ανθρώπινο  θαύμα.
     Φθάσαμε στον Πειραιά  και επιβιβαστήκαμε στο πλοίο  για το Ηράκλειο. Όλοι μας σοφότεροι και πλουτισμένοι με νέες εμπειρίες, ανανεωμένοι για να αντιμετωπίσουμε ο καθένας ξεχωριστά τα δικά του προβλήματα
      Ευχαριστούμε πολύ τον αρχηγό μας Σπύρο Καλεμάκη, που διοργάνωσε την εκδρομή και τον Ορειβατικό Ηρακλείου για τη συνεργασία μας.
     Από τον Ορειβατικό Σύλλογο Μοιρών πήραν μέρος οι: Σπυριδάκης Γιώργης πρόεδρος, Δακανάλης Μανόλης αντιπρόεδρος, Παυλίδης Αποστόλης γραμματέας, Παυλίδη Κούλα, Ξαγοραράκης Γιώργης, Βολονάκης Μανέλης, Κλημαθιανάκης Γιάννης  και  Καραμπακάκης Αντώνης μέλη.

 Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΑΠΟΨΗ του Νότου φύλλο 253 της 30-11-2004.
 Αναρτήθηκε την 1-12-2011 στο mires46.blogspot.com

Στα φαράγγι του Κάκαβου
Λίγο πριν την κορφή του Παρνασσού

Xιονοδρομικό Παρνασσού
Κορφή Παρνασσού Γεροντόβραχος
Για την κορφή Παρνασσού
Στον Γροντόβραχο
Η παρέα των Μοιρών στο Γεροντόβραχο
Στην αλπική ζώνη
Κορφές Παρνασσού
Νότια πλευρά Παρνασσού
Εντυπωσιακά βράχια στον Παρνασσό
Παρνασσός

Δυτική πλευρά Παρνασσού
Άνω Χώρα
Άνω Χώρα
Ξενοδοχείο Κρυστάλ
Άποψη ΄Ανω Χώρας
Το παλιό λεοφωρείο
Φαράγγι του Κάκαβου
Άποψη φαραγγιού Κάκαβου
Τοξοτό γεφύρι στον Κάκαβο
Ο ΞΕΝΙΟΣ στην Κ.Χώρα
Ελάφι στον Ξένιο
Μέσα στα έλατα
Ναύπακτος
Αγία Άννα
Περιοχή Γκράβαρα
Μονή Βαρνάκοβας
Γέφυρα Ρίου