Κυριακή, 27 Νοεμβρίου 2011

Γράμμος


                       ΣΤΟ  ΓΡΑΜΜΟ
                 ΤΣΟΥΚΑ  ΡΕΣΚΑ  252Ο

                                     Του Δακανάλη Μανόλη 
                                Αντιπροέδρου  ΕΟΣ Μοιρών

       «΄Ολα εκεί πάνω στο Γράμμο που προαναφέραμε είναι ακόμα φορτισμένα από τις μνήμες του Εμφυλίου Πολέμου ».
      Επιβιβαστήκαμε στις 27 Οκτωβρίου 2010 σαράντα τέσσερις ορειβάτες Μοιρών και Ηρακλείου περί ώρα 19,40 στο αεροπλάνο και αναχωρήσαμε από το αεροδρόμιο του Ηρακλείου ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ  για το αεροδρόμιο ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ της  Θεσσαλονίκης .
     Αυτό που συνέβη ήταν απίστευτο, ότι σε διάστημα 9 ωρών  θα κάναμε τρεις επισκέψεις  Αθήνα – Θεσσαλονίκη με πολλές ατυχείς προσγειώσεις. Αιτία ήταν τα ακραία καιρικά φαινόμενα  καταιγίδες και ισχυροί  άνεμοι οκτώ μποφόρ. Φαίνεται ότι ο Αίολος ήταν πολύ θυμωμένος μαζί μας. Πολλές οι αναταράξεις κατά την πτήση, ενώ επικρατούσε  στην πλειοψηφία  των επιβατών  φόβος, ανησυχία, ανασφάλεια και σε μια περίπτωση κρίση πανικού. Το αεροπλάνο πετούσε μέσα στη θύελλα στα όρια της αντοχής του και κινδύνευε άμεσα  η ασφάλεια των επιβατών. Τελικά τα καταφέραμε να προσγειωθούμε  άυπνοι τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου και μας υποδέχθηκε η νύμφη του Θερμαϊκού με πολύ κρύο, αέρα και βροχή.
      Το λεωφορείο μας μετέφερε στη γραφική και όμορφη Καστοριά με πληθυσμό 20.000 κατοίκων, που είναι κτισμένη στις δυτικές όχθες της λίμνης Ορεστιάδας  πάνω σε χερσόνησο. Πλούσια είναι τα στοιχεία του Βυζαντινού πολιτισμού, με πολλές βυζαντινές και μεσαιωνικές εκκλησίες, ενώ έχει πολλά αρχοντικά. Στο Μακεδονικό Αγώνα 1904-08 ήταν εδώ ο πυρήνας της προετοιμασίας με το μητροπολίτη Καραβαγγέλη Γερμανό, τον Παύλο Μελά, Ίωννα Δραγούμη, τους Κρητικούς οπλαρχηγούς Γ. Κατεχάκη ή Ρούβα, Γ. Τσόντο , Π. Γύπαρη, Εμμ. Νικολούδη, Α .Πετροπουλάκη, Ν. Νταφώτη και άλλους.
      Το λεωφορείο ανηφόρησε μέσα σε ένα οφιοειδή δρόμο κάτω από πανύψηλες οξιές στις πλαγιές του Γράμμου για την γραφική Αετομηλίτσα, που είναι σκαρφαλωμένη  σε υψόμετρο 1430 μέτρα  και αποτελεί τον ορεινότερο οικισμό της Ελλάδας. Μέχρι το 1928 λεγόταν Δέντσικο και Γαλαστριά. Κάθε Φθινόπωρο ύστερα από τελετή που γίνονταν στο χωριό οδηγούσαν τα ποίμνια οδικός στα χειμαδιά προς τα μέρη της Θεσσαλίας και της Θεσσαλονίκης. Το ταξίδι κρατούσε περίπου ένα μήνα παλεύοντας με τα  στοιχεία της φύσης και τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Σήμερα μεταφέρουν τα πρόβατα με αυτοκίνητα.
       Στο χωριό ήταν η έδρα της Κυβέρνησης  του βουνού με το Μάρκο Βαφειάδη και τους άλλους καπεταναίους του Δημοκρατικού Στρατού. Πραγματοποιήθηκαν  σφοδρές μάχες από το 1946-49 και το χωριό διαλύθηκε από τους ανελέητους αεροπορικούς βομβαρδισμούς. Το 1950 οι κάτοικοι βρέθηκαν στα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης. Αργότερα  άρχισε σταδιακά η επιστροφή των κατοίκων και η ανοικοδόμηση του χωριού, που έχει πάρει τη σημερινή του μορφή.
      Μείναμε σε ένα παραδοσιακό ζεστό ξενώνα, που όπως διαπιστώσαμε ο ιδιοκτήτης Θόδωρος, η σύζυγός του Χρύσα και το υπόλοιπο προσωπικό, μας φιλοξένησαν άψογα με περισσή αγάπη, ζεστασιά και φροντίδα.
     Το πρωί της 29ης  Οκτωβρίου ανηφορήσαμε  μέσα από δάση οξιάς  και πεύκων για μια κορφή του Γράμμου την Πάνω Αρένα. Συναντήσαμε την γνωστή μεγάλη Κόκκινη Πέτρα  και μια βρύση με κρυστάλλινα νερά, οι γούρνες τις οποίας ήταν από κορμούς δένδρων χαρακτηριστικό των πηγών της Μακεδονίας. Τραβερσάραμε για την κορφή και περπατούσαμε πάνω στα πρώτα χιόνια του χειμώνα. Λίγο πριν την κορφή συναντήσαμε πολλά χαλασμένα πέτρινα πολυβολεία των ανταρτών, που κάποτε ξερνούσαν φωτιά και μολύβι σκορπώντας το θάνατο μεταξύ  αδελφών, πατεράδων, συγχωριανών και φίλων, αυτός είναι ο άγριος  Εμφύλιος Πόλεμος που απευχόμαστε ποτέ πια. Σήμερα θυμίζουν το παρελθόν  και είναι τεκμήρια της ιστορίας μας. Διάσπαρτο πολεμικό υλικό υπήρχε παντού.
        Η  θέα από την κορφή της Πάνω Αρένας (υψ.2192μ) ήταν απερίγραπτη, αφού ο καιρός είχε βελτιωθεί  και υπήρχε μεγάλη διαύγεια. Φαίνονταν πολύ μακριά ο ασπροντυμένος με χιόνια Γέρο ΄Ολυμπος, ανατολικά το κατάφυτο με οξιές όρος Βόρνεο, νότια ο Σμόλικας (2636μ.) το δεύτερο υψηλότερο βουνό της Ελλάδας και νοτιοδυτικά  η Τύμφη ή Καμήλα ( 2497μ.), όλα αυτά αποτελούν το συγκρότημα της Βόρειας Πίνδου. Κάτω από εμάς απλώνονταν το δάσος της Μπαρούκας που έχει ανακηρυχθεί «μνημείο της φύσης» και μια μεγάλη Δρακολίμνη στα 1740μέτρα. Στις δρακολίμνες ζει ο αλπικός Τρίτωνας, ένα σπάνιο υδρόβιο είδος που οι ντόπιοι το ονομάζουν «ψάρι με πόδια». Οι ειδικοί λένε, ότι οι δρακολίμνες είναι κατάλοιπο των παγετώνων.  Το έδαφος του Γράμμου είναι από μαγνήσιο – κουμουλιάς  και όλα τα ρέματα μικρά και μεγάλα τρέχουν  νερό όλο το χρόνο, παράλληλα το έδαφος κινείται σε πάρα πολλά σημεία, ενώ οι κατολισθήσεις  είναι συχνό φαινόμενο. Η επιστροφή έγινε από το ίδιο σημείο και η όλη πορεία κράτησε  έξι ώρες.
     Το πρωί της 30ης Οκτωβρίου χωριστήκαμε σε δύο ομάδες, η πρώτη αναχώρησε νωρίς το πρωί για την κορφή του Γράμμου Τσούκα Ρέστα 2520  κάνοντας διάσχιση του βουνού. Κατέληξαν στο  ορεινό χωριό Πληκάτι μετά από 10 ώρες πορείας.
     Η δεύτερη ομάδα με αρχηγό τον γράφοντα  αναχώρησε λίγο αργότερα για την κορφή  Γκέσος (υψ.2166 μ). Τραβερσάραμε μέσα στο δάσος κάτω από πανύψηλες οξιές και αφήνοντας πίσω μας το δασοόριο μπήκαμε στην αλπική ζώνη, η οποία  ήταν καταπράσινη από μαζόχορτα  και πάνω σ΄αυτά έβοσκαν  αγελάδες ελεύθερης βοσκής, οι οποίες μας κοίταζαν σαν να μας καλωσόριζαν στα λημέρια τους, χωρίς να αιφνιδιαστούν.
      Κάτω από ένα ποτιστήρι κατασκευασμένο από κορμούς οξιάς υπήρχε μια άλλη μικρή Δρακολίμνη.΄Υστερα  από τέσσερις ώρες  ανηφορικής ανάβασης  βγήκαμε  στην κορφή, όπου υπάρχει το μνημείο του Α΄Σώματος Στρατού του Εμφυλίου Πολέμου. Το μνημείο του Κομμουνιστικού Κόμματος είναι στο ύψωμα Κοτύλη δίπλα στον Σαραντάπορο ποταμό.
     Η ορατότητα ήταν πολύ μεγάλη εξ αιτίας της καλοκαιρίας και αποζημιωθήκαμε για την ταλαιπωρία του αεροπλάνου. Απέναντί μας η κορφή του Γράμμου  Τσούκα Ρέστα  κατάλευκη από τα πρώτα χιόνια, δίπλα η Κιάφα ( 2373μ.), το Περήφανο  (2442) και άλλες βουνοκορφές. Το μάτι δε χόρταινε να βλέπει βουνά, χαράδρες, ρέματα, δάση και  μια φανταστική πανδαισία χρωμάτων  απλώνονταν παντού, λόγω της εποχής του Φθινοπώρου.  Επιστροφή στην Αετομηλίτσα από το ίδιο δρομολόγιο.
     ΙΣΤΟΡΙΚΑ:  Οποιοδήποτε  χαρακτηριστικό και να δώσουμε στο βουνό  αυτό, δε θα μπορέσουμε να αποδώσουμε τη φυσιογνωμία του, που έχει σφραγιστεί από την ιστορία του Εμφυλίου σπαραγμού του λαού μας και που έμελλε να  παίξει την τελευταία  πράξη της αυλαίας του δράματος 1946-49.
      Η μάχη του Γράμμου άρχισε στις 25-8-1949  με συντονισμένες επιθέσεις του στρατού με υπέρτερες δυνάμεις και ανελέητους αεροπορικούς βομβαρδισμούς που άλλαξε την όψη της κορφής Τσάρνο (1762μ.). Το αμυντικό σύστημα του Δημ. Στρατού παρά τις πείσμωνες αντιστάσεις άρχισε να καταρρέει και στις 29 του μήνα όλες οι σημαντικές κορφές του Γράμμου βρίσκονταν στα χέρια του στρατού. Παράλληλα η υποχώρηση των ανταρτών ήταν πλέον γεγονός, αφού μια μεραρχία στρατού κατόρθωσε να υπερκεράσει τη γραμμή άμυνας του Δ.Σ. Τότε το Κομμουνιστικό Κόμμα  διέταξε την εκκένωση του Γράμμου προς την Αλβανία από τη μεριά του χωριού  Πυρσόγιανης.
     ΧΛΩΡΙΔΑ – ΠΑΝΙΔΑ: Ο Γράμμος είναι τόπος με ασύγκριτες ομορφιές και ένας από τους λιγοστούς ανεξερεύνητους προορισμούς που υπάρχουν στη χώρα μας. Από ψηλά  διακρίνονται λιβάδια, ποταμοί, ρέματα, παρθένα δάση οξιάς, δρυός, ελάτων, καστανιών και πεύκων που όλα μαζί δίνουν μια ξεχωριστή ομορφιά στο ήδη φανταστικό περιβάλλον. Από τον Γράμμο πηγάζουν ο Ιερός ποταμός των Μακεδόνων  Αλιάκμονας και ο Σαραντάπορος.
     Στην πανίδα απαντάμε σπάνια είδη, όπως η καφέ αρκούδα, η αγριόγατα, το αγριογούρουνο, το ζαρκάδι, ο λαγός, ενώ υπάρχουν πουλιά, όπως ο φιδαετός, ο χρυσαετός, η πέρδικα, η κοκκινοκολιακούδα και άλλα.
     Αναμφισβήτητα ο συνδυασμός των αλπικών λιβαδιών με την πλούσια  χλωρίδα και ο ήχος των τρεχούμενων νερών προσφέρουν σε κάθε επισκέπτη μοναδικές συγκινήσεις και αστείρευτες στιγμές χαλάρωσης. Τα φυτά, τα ζώα, τα πουλιά  βρίσκονται σε μια ειρηνική συνύπαρξη με τον άνθρωπο, ενώ τα νερά και ο χρόνος τρέχουν ακατάπαυτα ( Ηράκλειτος).
      Η πρώτη ομάδα έκανε διάσχιση του Γράμμου  πέρασαν από το χωριό Πληκάτι και κατέληξαν στην Πυρσόγιανη. Η όλη πορεία κράτησε 10 ώρες.
     Όλα εκεί πάνω στο Γράμμο που προαναφέραμε είναι ακόμα φορτισμένα από τις μνήμες του Εμφυλίου Πολέμου .
     Αφήσαμε πίσω μας το Γράμμο με χιλιάδες εικόνες και αναμνήσεις τυπωμένες στο μυαλό μας για πάντα. Το λεωφορείο μας μετέφερε στο ΄Αργος Ορεστικό, όπου εγκατασταθήκαμε σε ξενοδοχείο.
       Επιστροφή: Στις 31 Οκτώβρη επισκεφθήκαμε το Δισπηλιό  Καστοριάς, όπου οι συστηματικές ανασκαφές του 1992 και εξής  αποκάλυψαν τα λείψανα  ενός εκτεταμένου λιμναίου προϊστορικού οικισμού Νεολιθικής  Εποχής 6000 χρόνων π.χ. Είναι από τους σημαντικότερους και παλαιότερους του είδους του στην Ευρώπη.    ΄Εχει γίνει αναπαράσταση του οικισμού με τις καλύβες τους, με τη μορφή που είχαν τότε και καταγράφεται όλο το φάσμα των οικονομικών δραστηριοτήτων των προϊστορικών κατοίκων του Δισπηλιού, όπως η γεωργία, κτηνοτροφία, κυνήγι και αλιεία. Επόμενη στάση μας ήταν το ορεινό δασικό χωριό Καστανόφυτο της Καστοριάς, όπου γίνονταν η γιορτή κάστανου. Προσφέρονταν άφθονα κάστανα βραστά και ψητά, ενώ τα όργανα διασκέδαζαν τον κόσμο με παραδοσιακή μουσική και τραγούδια. Οι ορειβάτες μας έσυραν πρώτοι το χορό και ακολούθησαν και οι παρευρισκόμενοι.
       Από το αεροδρόμιο ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ της νύμφης του Θερμαϊκού Θεσσαλονίκης με μια ευχάριστη πτήση επιστρέψαμε στο Ηράκλειο. Οι εμπειρίες που αποκτήσαμε όλοι μας ήταν πάρα πολύ μεγάλες για το θρυλικό αυτό βουνό, που τόσα είχαμε διαβάσει και ακούσει μετά το 1950.
     Από τις Μοίρες πήραν μέρος  ο γράφων, ο Γιώργης Σπυριδάκης Πρόεδρος, ο Μανόλης Ντρετάκης μέλος του Δ.Σ. και τα μέλη Γιώργης Ξαγοραράκης , Γιάννης Κλιμαθιανάκης, Μανέλης Βολονάκης, Στέλιος Ζαχαριουδάκης, Γιώργης Τζομπανάκης, Αντώνης Αδικημενάκης, Μαρία Πετράκη ,  Νεκτάριος Σαββάκης και Ειρήνη Τζαγκαράκη.-  
 Δημοσιεύθηκε στην ΑΠΟΨΗ του νότου Φύλλο 553 της 23-11-2010. 
 Αναρτήθηκε στις 27-11-2011 στο mires46.blogspot.cοm                                   

Γράμμος 2520
Μνημείο Α.Σώμ.Στρατού



Αρένα

Προςκορφή Γκέσος

Η Αετομιλίτσα

Ανεβαίνοτας στην κορφή Αρένα

Πλαγιές του Γράμμου

Προς Αρένα

Προς Αρένα


Βλήμα όλμου στην Αρένα

Στην κορφή Αρένας

Στην κορφή Αρένας

Δεξιά το δάσος της Μαρούκας


Ξύλινη γέφυρα στο Γράμμο

Κορφές Γράμμου




Δισπηλιό
Πηγή Γράμμου




Γράμμος
Αετομιλίτσα









Χαράδρα στο Γράμμο

Καστονχώρι
Καστοριά
Γράμμος


Πολυβολείο στην Αρένα
Γράμμος χσιονισμένος


Μακεδονομάχοι στην Καστοριά
Η όμορφη Καστοριά


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου