ΦΑΡΑΓΓΙ ΜΥΛΩΝ

                     ΦΑΡΑΓΓΙ ΤΩΝ ΜΥΛΩΝ

             Του ορειβάτη Δακανάλη Μανόλη

     Το φαράγγι των Μύλων βρίσκεται νοτιοανατολικά του Ρεθύμνου σε απόσταση 7 χιλιόμετρων. Το φαράγγι είναι κατάφυτο με ένα αδιαπέραστο δάσος κυρίως από πρίνους, τρεμιθιές, δενδροποιημένους σκίνους, χαρουπιές, αγριελιές, ενώ στις όχθες και την κοίτη του ρέματος κυριαρχούν τα πλατάνια. Η βλάστηση οργιάζει σε όλο το μήκος και πλάτος του φαραγγιού. Το φαράγγι δημιουργείται από τις βόρειες υπώρειες του όρους Βρύσινας.

     Το ρέμα του φαραγγιού τροφοδοτούν πολλές πηγές, που βρίσκονται μέσα στο φαράγγι, με μεγαλύτερες πηγές όπως αυτές του Αγίου Αντωνίου και των Πέντε Παρθένων, έτσι σχηματίζεται αέναη ροή υδάτων. 

     Ο Ορειβατικός Σύλλογος Μοιρών με μια δεκαπενταμελή ομάδα στις 11-10-2020 περπατήσαμε το φανταστικό φαράγγι των Μύλων. Η εκκίνηση άρχισε από την μεγαλοπρεπή εκκλησία της Παναγίας ακολουθώντας ένα παλιό μονοπάτι. Μέσα στο ρέμα συναντήσαμε τον εγκαταλειμμένο  οικισμό Κάτω Μύλοι, εκτός από τα ερείπια παλαιών μύλων βρίσκονται οι σπηλαιώδεις ναοί της Αγίας Παρασκευής και του Αγίου Νικολάου.

     Στη συνέχεια μια περίτεχνη ξύλινη γέφυρα μας πέρασε στην απέναντι όχθη, όπου υπάρχει χώρος αναψυχής και ξεκούρασης. Από εκεί αρχίζουν τα ερείπια πολλών νερόμυλων, όπου ο ένας μύλος χρησιμοποιούσε τα νερά του προηγούμενου και υπήρχε μια αλυσίδα ώστε να μη χάνεται το νερό.

     Αναπαλαιώθηκε ένας μύλος, για να μπορεί ο κάθε επισκέπτης, να αντιληφθεί τη λειτουργία των μύλων. Οι νερόμυλοι-αλευρόμυλοι κινούνταν από την πτώση του ύδατος μέσα από ένα τεχνητό πηγάδι, το οποίο  κινούσε μια φτερωτή και αυτή με τη σειρά της την πάνω μυλόπετρα και μαζί με την κάτω άλεθαν τα σιτηρά. 

     Το όνομα οφείλει το  χωριό και το  φαράγγι στους περίπου 30 νερόμυλους, που υπήρχαν σε όλη της διαδρομή του ρέματος. Οι κάτοικοι του χωριού στην πλειοψηφία τους ήταν μυλωνάδες και άλεθαν στους μύλους τα σιτηρά των γύρω χωριών.

      Οι τελευταίοι κάτοικοι εγκατέλειψαν το χωριό με τους μύλους το 1972, για το φόβο της κατολίσθησης και καταστροφής του χωριού από τα βράχια. Στη δυτική πλευρά του φαραγγιού πάνω στο ύψωμα έκτισαν τους Νέους Μύλους.

      Στη συνέχεια μια μικρή ανωφέρεια μας πήγε στο ναό των Πέντε Παρθένων, όπου υπάρχει πηγή με κατάκρυο νερό. Μετά από διακόσια μέτρα φθάσαμε στο ερειπωμένο χωριό Πάνω Μύλοι. Εκεί σήμερα υπάρχει μια ταβέρνα, η οποία εξυπηρετεί τους επισκέπτες, ενώ έχουν ανακαινιστεί μερικά σπίτια.

      Στους Πάνω Μύλους υπήρχε πολυκοσμία κυρίως Ελλήνων επισκεπτών, ενώ οι τουρίστες ήταν λιγότεροι.

      Η πορεία μας έφθασε μέχρι το ναό του Αγίου Αντωνίου, όπου υπάρχει μεγάλη πηγή και κέντρο πληροφόρησης.

     Οι οικισμοί Πάνω και Κάτω Μύλοι έχουν χαρακτηριστεί παραδοσιακοί οικισμοί μέσης πολιτιστικής αξίας και δέχονται κάθε χρόνο πολλές επισκέψεις.

     Όλο το φαράγγι είναι αξιοποιημένο, έχει αρκετούς χώρους αναψυχής με κάδους απορριμμάτων, ξύλινες γέφυρες, πολλές πινακίδες πληροφόρησης, ενώ το μονοπάτι προστατεύεται με ξύλινα κιγκλιδώματα για την ασφάλεια των πεζοπόρων.

      Η επιστροφή έγινε από το ίδιο μονοπάτι, για να θαυμάσουμε το φαράγγι σε όλη του τη μεγαλοπρέπεια. Η πορεία γίνονταν  κατά το μεγαλύτερο μέρος σε ίσκιο με δροσιά, ενώ τα γάργαρα νερά βρυχιούνταν στο ποτάμι.

     Κοινή διαπίστωση όλων μας είναι, ότι το φαράγγι των Μύλων αποτελεί μια όαση, θυμίζει βοτανικό κήπο και μας μάγεψε όλους.

     Διανύσαμε συνολικά  περίπου επτά χιλιόμετρα ευχάριστης πορείας και μας πήρε περίπου 3 ώρες.

     Η επίσκεψης μας στο ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΧΡΩΜΟΝΑΣΤΗΡΙ  ΡΕΘΥΜΝΟΥ μας άφησε τις καλλίτερες εντυπώσεις. Θαυμάσαμε τα εκθέματα στον υπαίθριο χώρο, όπως  βαριά όπλα πυροβολικού-πεζικού, ένα καταδιωχτικό παλαιό αεροπλάνο και ένα ελικόπτερο. Το όπλα αυτά  χρησιμοποιήθηκαν στους Α΄ και Β΄ Παγκόσμιους πολέμους για την Ελευθερία της Πατρίδας μας.  Το μουσείο εγκαινιάστηκε από τον αντιστράτηγο Φραγκούλη Φράγκο στις 21-5-2010.

     Δυστυχώς το μουσείο είχε κλείσει λόγω ωραρίου  και δεν μπορέσαμε να δούμε τα εντός των αιθουσών πολεμικά εκθέματα.-

Ναός της Παναγίας

Αγία Παρασκευή Κάτω Μύλοι

Κάτω Μύλοι

Φαράγγι Μύλων

Ξύλινη Γέφυρα

Καταρράχτης

Παλιός νερόμυλος.

Παλιός νερόμυλος

Ανακαινισμένος νερόμυλος

Ναός των πέντε Παρθένων

Άποψη του φαραγγιού.

Πάνω Μύλοι.

Άγιος Αντώνιος

Χαλασμένη γέφυρα.

'Οασης

Πολεμικό Μουσείο στο Χρωμοναστήρι

Στρατιωτικό Μουσείο

ΦΑΡΑΓΓΙ ΟΡΕΙΝΟΥ

                      ΦΑΡΑΓΓΙ ΟΡΕΙΝΟΥ ή ΠΕΤΑΛΟΥΔΩΝ

                           ^{Του ορειβάτη Δακανάλη Μανόλη}

       Το φαράγγι του Ορεινού ή Πεταλούδων βρίσκεται στις νότιες υπώρειες του όρους Θρυπτή (υψ1475μ). Σχηματίζεται δυτικά από το χωριό Ορεινό (υψ620μ), έχει μήκος 6,5 χιλιόμετρα και καταλήγει στο αλσύλλιο του χωριού Κουτσουρά.  

      Ο Ορειβατικός Σύλλογος Μοιρών στις 27-9-2020 με 24 ορειβάτες-σες και αρχηγούς την Πέλα Κάτη και Μιχάλη Τζαγκαράκη ακολουθώντας ένα καλά σημαδεμένο μονοπάτι κατηφορίσαμε μέσα στο φαράγγι.

      Το πρώτο μέρος φαραγγιού είναι φανταστικό, εντυπωσιάζει ο μεγάλος καταρράχτης, που τρέχει αενάως νερό και σχηματίζει λιμνούλα. Το ρέμα τρέχει νερό σχηματίζοντας διάσπαρτους μικρούς καταρράχτες με λιμνούλες. Οι άγριες πλαγιές καλύπτονται με πεύκα, κυπαρίσσια  και άλλα δασικά δέντρα. Η πυρκαγιά του 1993 έκαψε μεγάλο μέρος του δάσους, το οποίο όμως έχει αναδασωθεί από μόνο του.

      Στο διάβα μας συναντήσαμε το ναό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, που κτίστηκε την παλαιά χριστιανική προβυζαντινή περίοδο 330-726 μΧ. Εδώ βρέθηκε επιγραφή  που έγραφε. «Αφίχθη ενταύθα στρατηγός Βυζαντίου Νικηφόρος Φωκάς εν έτη 961 μ.Χ».

      Περίπου στα μέσα της διαδρομής στη νοτιοδυτική πλευρά, το φαράγγι αλλάζει  όψη εξ  αιτίας των γεωργικών καλλιεργειών κυρίως ελαιοδέντρων, ενώ η άλλη πλευρά καλύπτεται με μακία βλάστηση. Στο κομμάτι αυτό βαδίζαμε σε αγροτικούς δρόμους. Φθάσαμε το βυζαντινό ξωκλήσι  του Αγίου Δημητρίου, που κτίστηκε την περίοδο από το 330-726 μΧ.  Στον περίβολο του ναού υπό τη σκιά των δέντρων, στα παγκάκια και τραπέζια που υπάρχουν  γευματίσαμε.

      Αφήνοντας πίσω τις καλλιέργειες ακολουθήσαμε το ευδιάκριτο σημαδεμένο μονοπάτι με τις ενημερωτικές πινακίδες.

      Μέσα σε ένα ρέμα συναντήσαμε μια υδατογέφυρα με τόξο, από την οποία περνούσε αγωγός που μετέφερε νερό, σήμερα όμως είναι επιχωματισμένος. Μια πινακίδα μας ενημερώνει: «Το τόξο αυτό είναι μέρος Ρωμαϊκού υδραγωγείου, που έχτισε ο αυτοκράτορας Ανδριανός, περίπου 124 μΧ. Σε επίσκεψη του στην περιοχή».

      Πλησιάζοντας προς την έξοδο στη θέση «Περιστεργιώνας» το φαράγγι στενεύει, υψώνονται άγριες ορθοπλαγιές, οι οποίες είναι κατάφυτες κυρίως με πεύκα και φιλοξενούν πολλές σπηλιές.

      Το φαράγγι περνιέται ευχάριστα όλες τις εποχές του έτους. Την άνοιξη όμως που αναγεννιέται η φύση, με τα πολλά νερά, δυο μεγάλους και μικρούς καταρράχτες με  λιμνούλες, τα πολύχρωμα λουλούδια, τις κόκκινες πεταλούδες, τη βλάστηση να οργιάζει παντού, είναι η αποθέωση και η απόλαυση για τον κάθε ορειβάτη ή πεζοπόρο. Θεωρείται ως ένα από τα ωραιότερα φαράγγια της ανατολικής Κρήτης.

      Μετά την έξοδο μας από το φαράγγι, αφού κατεβήκαμε από μια μεγάλη σκάλα στον τελευταίο μεγάλο καταρράχτη του Περιστεριώνα, περπατήσαμε μέσα στο μεγάλο τεχνικό αλσύλλιο του Κουτσουρά. Το οποίο είναι πολύ όμορφο με πολλά δασικά δέντρα, πλούσια πυκνή βλάστηση και εντυπωσιάζει.

      Εδώ στο αλσύλλιο στις 4-5/10-2003 πραγματοποιήθηκε η 23η Παγκρήτια Ορειβατική Συνάντηση, με διοργανωτή τον τότε Ορειβατικό Σύλλογο Σητείας. Την επομένη μέρα ανεβήκαμε το φαράγγι και καταλήξαμε στο χωριό Ορεινό.

      Η πορεία  ήταν πολύ ευχάριστη διανύσαμε 8 χιλιόμετρα συνολικά και μας πήρε περίπου 4 ώρες.-

Με φόντο το χωριό Ορεινό

Καταρράχτης

Όλοι στον καταρράχτη

Οι βετεράνοι της παρέας

Πίνακας ζωγραφικής

Μεταμόρφωση του Σωτήρος

Άποψη του φαραγγιού

Πάνω στο μονοπάτι

Μικρό φράγμα

Μικρή ξεκούραση

Μικρή στάση για νερό

Ποζάρουν

Υδραγωγός Αδιανού

Υδραγωγείο Ανδριανού

Γεύμα στον Άγιο Δημήτριο

Στη σκιά του βράχου.

Καταρράχτης Περιστεριώνα

Κατάβαση από τη σκάλα.

Άλλη παρτίδα.

Ο τελευταίος

Σπηλιές φαραγγιού

Αλσίλλιο Κουτσουρά