Ψηλορείτης

Τετάρτη 17 Οκτωβρίου 2012

ΓΚΙΓΚΙΛΟΣ

Γ Κ Ι Γ Κ Ι Λ Ο Σ

Του Δακανάλη Μανόλη
Αντιπροέδρου

του ΕΟΣ. Μοιρών

Πολύ πρωί της 14^ης Οκτωβρίου 2012 δέκα τρεις ορειβάτισσες και ορειβάτες του Ορειβατικού Ηρακλείου μεταξύ των οποίων ο γράφων και ο Μανώλης Ντρετάκης μέλος του Δ.Σ. του Ορειβατικού Μοιρών, με αρχηγό την ΄Αρια Χατζηβασίλη ανηφορίσαμε από τη δεξιά μεριά του « Ξυλόσκαλου» του Ομαλού (υψόμετρο 1226 μέτρα) από το μονοπάτι Ε4 με προορισμό την κορφή του Γκίγκιλου. Οι λιγοστοί τουρίστες λόγω της εποχής ετοιμάζονταν και αυτοί να περάσουν το ξακουστό και πανευρωπαϊκού κάλλους φαράγγι της Σαμαριάς, που αποτελεί Εθνικό Δρυμό από το έτος 1962.

Οι πρώτες ακτίνες του κοσμογυριτή ήλιου έπεφταν απέναντι στον γκρίζο, κακοτράχαλο και αφιλόξενο Γκίγκιλο (υψόμετρο 2048 μέτρα), που ορθώνεται επιβλητικά στην αρχή του φαραγγιού της Σαμαριάς και είναι τώρα και εκατομμύρια χρόνια ο φύλακας του. Γκίγκιλος σημαίνει σαπισμένος, γιατί από τις απόκρημνες πλαγιές του πέφτουν βράχια σε όλη τη διάρκεια του χρόνου. Είναι ένα ασυνήθιστο κακοτράχαλο βουνό Αλπικής μορφής και έχουν χαραχθεί πολλές αναρριχητικές διαδρομές, ενώ υπάρχουν πάνω από 10 σπηλαιοβάραθρα.

Η ημέρα ήταν ηλιόλουστη χωρίς σύννεφα με κανονικές για την εποχή θερμοκρασίες. ΄Οσο ανεβαίναμε φαίνονταν κάτω από τα πόδια μας το μαγευτικό οροπέδιο του Ομαλού, που έχει συνδεθεί με πολλά ιστορικά γεγονότα διαχρονικά σε κάθε ξένη κατοχή, αφού αποτέλεσε κρησφύγετο των επαναστατών και κάθε καταδιωκόμενου. Στην αρχή του οροπεδίου βρίσκεται ο Πύργος και η εκκλησία του Λακκιώτη οπλαρχηγού την περίοδο της Τουρκοκρατίας Χατζημιχάλη Γιάνναρη.

Συναντήσαμε στο πολύ καλά διατηρημένο μονοπάτι τα πρώτα φθινοπωρινά κρινάκια που βιάστηκαν να πεταχτούν με την πρώτη βροχόπτωση. Ενώ σφεντάμια, χαμωτοί κέδροι και η μοναδική ποικιλία κυπαρίσσια των Λευκών Ορέων με διάφορες μορφές στους κορμούς, στο ρίζωμα και στην φούντα υπάρχουν ίσαμε το δασόριο. Εδώ στην ευρύτερη περιοχή της Σαμαριάς ζει ο Κρητικός αίγαγρος το κρι-κρι ή αγρίμι μοναδικό στον κόσμο. Επίσης ενδημούν ο αγριόγατος, ο ασβός (άρκαλος), η ζουρίδα, η νυφίτσα, λαγοί, και άλλα. Η ορνιθοπανίδα είναι επίσης πλούσια και αποτελείται από γύπες (σκάρες), γυπαετούς (κοκαλάδες), χρυσαετούς κουρούνες, κοράκια, καλιακούδες και πέρδικες. Υπάρχουν μέσα στη Σαμαριά αιωνόβια, πεύκα, κυπαρίσσια, σφεντάμια και διάφορα άλλα δασικά δέντρα, που κοσμούν, στολίζουν και δίνουν μια ιδιαίτερη αίσθηση στο φαράγγι.

Συνεχίζοντας την πορεία μας βρεθήκαμε ανάμεσα σε εντυπωσιακούς σχηματισμούς βράχων, ενώ το μονοπάτι περνά κάτω από μια πέτρινη φυσική καμάρα στα 1400 μέτρα υψόμετρο, η οποία εντυπωσιάζει τον κάθε ορειβάτη. Λίγο πιο πάνω συναντήσαμε την πηγή «Λινοσέλι» ( Σελί των Ελλήνων) και ανεφοδιαστήκαμε με το κρυστάλλινο και κατάκρυο νερό της πηγής. Εδώ στην πηγή υπήρχε στην αρχαιότητα γνωστό μαντείο. Δεξιά της πηγής απλώνεται ένας πολύ μεγάλος χαλασιάς (σάρα) που καλύπτει σχεδόν ολόκληρη την ανατολική πλαγιά του όρους «Ψιλάφι» και φθάνει κοντά στην κορφή.

Η ανάβαση από την πηγή μέχρι το «Διάσελο» (υψόμετρο 1650 μέτρα) είναι πολύ ανηφορική, αλλά σε πολύ καλό οφιοειδές μονοπάτι και οι ορειβάτες επιστρατεύουν όλες τους τις δυνάμεις για την ανάβαση. Νότια από το Διάσελο αρχίζει το εντυπωσιακό φαράγγι της «Τρυπητής», που φτάνει ίσαμε τη θάλασσα του Νότιου Κρητικού Πελάγους. Το μονοπάτι Ε4 συνεχίζει δεξιά και φθάνει στο ορεινό χωριό Κουστογέρακο.

Από το Διάσελο πήραμε αριστερά τα σημάδια στη δυτική βραχώδη πλαγιά του Γκίγκιλου σε ένα υποτυπώδες μονοπάτι. Μετά από λίγο ένα σήμα κινδύνου μας προειδοποιούσε, ότι υπήρχε κάποιος κίνδυνος στο σημείο αυτό. Πράγματι πίσω από το σήμα συναντήσαμε το βάραθρο της «Καλιακούδας» βάθους 115 μέτρων. Στο παρελθόν σε διαφορετικούς χρόνους δυο άτομα εξερευνώντας το έπεσαν μέσα και έχασαν τη ζωή τους. Από εκεί τραβερσάραμε για την κορφή. Στην πορεία διαπιστώσαμε ότι σε πολλά σημεία ανάμεσα στα βράχια τα περάσματα ήταν πολύ επικίνδυνα και απαιτούνταν ιδιαίτερη προσοχή. Προχωρώντας το μονοπάτι γίνονταν όλο και πιο ομαλό μέχρι την προ κορφή. Από εκεί μέχρι την κορφή δεν υπάρχει καθόλου μονοπάτι, αλλά μόνο σημάδια πάνω στα γκρίζα και άγρια βράχια. Εμείς ακολουθώντας τα σημάδια ακροβατούσαμε με μεγάλη προσοχή πάνω στα τσουγκρωτά βράχια και μετά από είκοσι λεπτά φθάσαμε στην κορφή. Η όλη πορεία κράτησε τρεισήμισι ώρες σκληρής ανάβασης.

Στην κορφή κατά τη μυθολογία υπήρχε ο θρόνος του Κρητογενή Δία, ενώ στις δυτικές ομαλές κορφές του όρους «Ψιλάφι» (υψόμετρο 1984 μέτρα) πραγματοποιούσε τις αρματοδρομίες του. Ανατολικά είναι ο Βολακιάς (υψόμετρο 2116 μέτρων) και στο βάθος ανατολικότερα βρίσκεται η υψηλότερη κορφή των Λευκών Ορέων οι «Πάχνες» ( υψόμετρο 2453 μέτρα) . Τα Λευκά Όρη έχουν πάνω από 50 κορφές άνω των 2000 μέτρων και 55 κάτω των 2000 μέτρων, οι περισσότερες είναι σε σχήμα κώνου με μηδενική σχεδόν βλάστηση. Το σύμπλεγμα αυτό αποτελεί ένα εντυπωσιακό «σεληνιακό» τοπίο, μοναδικό στην Ελλάδα και στην Ευρώπη.

Η θέα από την κορφή ήταν φανταστική και θα έλεγα μοναδική, σε αυτό μας βοήθησε η διαύγεια της ατμόσφαιρας που φαίνονταν ακόμα και η άγρια Γραμβούσα. Διαπιστώσαμε ότι η ανάβαση στον Γκίγκιλο είναι μια από τις ωραιότερες διαδρομές στα Λευκά ΄Ορη.

Ευχαριστούμε πολύ την αρχηγό της πορείας και Πρόεδρο του ΕΟΣ. Ηρακλείου ΄Αρια Χατζηβασίλη και όλους τους συνορειβάτες μας για τη μοναδική αυτή εμπειρία.-

Μοίρες 15 Οκτωβρίου 2012

Φωτογραφίες : Δακανάλης Μανόλης, Ντρετάκης Μανώλης.

Ανεβαίνοντας το χαλασά

Και οι 13 ήταν δυνατοί

Αψίδα φυσική

Άποψη του βουνού

Ποζάρουν στην κορφή

Πάνω στην κορφή

Ειδική ποικιλία κυπαρισσιών

Στο μέσο η αρχηγός Άρια

Ντρετάκης-Δακανάλης

Πάνω στο μονοπάτι

Σχηματισμοί βράχων

Ευδοκιμούν πάνω στα βράχια

Συμπληγάδες πέτρες

Παγωμένο νερό

Στο χαλασά

Φαράγγι Τρυπητής

Κρινάκι Φθινοπώρου

Για την κορφή του Γκίγκιλου

Λίγο πριν την κορφή

Προ κορφή Γκίγκιλου

Μια ανάσα πριν την κορφή

Στην κορφή ο Μ.Δακανάλης και Μ.Ντρετάκης

΄Αποψη της Σαμαριάς

Με φόντο την κορφή Ψιλάφι

Βάραθρο Καλιακούδας

΄Αποψη Σαμαριάς, στο βάθος οι Πάχνες

Εντυπωσιακό κυπαρίσσι

Το δέρνουν όλοι οι καιροί

Λουλούδι Φθινοπώρου

Φανταστικοί σχηματισμοί βράχων

Πολύ άγριο τοπίο

Τρίτη 9 Οκτωβρίου 2012

ΑΡΚΑΔΙ-ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΝΑ-ΜΑΡΓΑΡΙΤΕΣ

AΡΚΑΔΙ - ΕΛΕΥΘΕΡΝΑ -

ΜΑΡΓΑΡΙΤΕΣ

Του Δακανάλη Μανόλη

Αντιπροέδρου ΕΟΣ. ΜΟΙΡΩΝ

Το πρωί της 7^ης Οκτωβρίου 2012 βρεθήκαμε στην ιστορική μονή Αρκαδίου 23 ορειβάτες και ορειβάτισσες με αρχηγό τον γράφοντα, με αντικειμενικό σκοπό να περπατήσουμε ίσαμε τις Μαργαρίτες με ενδιάμεσο σταθμό την αρχαία Ελεύθερνα.

Το Αρκάδι είναι από τα πιο εντυπωσιακά και το πιο γνωστό μοναστήρι της Κρήτης φρουριακού τύπου, λόγω της αρχιτεκτονικής του δομής, του μεγέθους του και της ιστορίας του, αν και είναι λαβωμένο από το ολοκαύτωμα του 1866. Ιδρύθηκε στις αρχές του 13^ου αιώνα από ένα μοναχό με το όνομα Αρκάδιο. Ο δίκλιτος ναός είναι αφιερωμένος στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος και στους Αγίους Κωνσταντίνο και Ελένη. Κτισμένος το 1587 με δυτικότροπη πρόσοψη στη θέση ενός μικρότερου ναού του 13^ου αιώνα.

Η αυτοθέλητος ανατίναξης της πυριτιδαποθήκης του Αρκαδίου το μέγα τούτο γεγονός ηρωισμού και αυτοθυσίας, έγινε βιβλίο, τραγούδι, δράμα, θρύλος και ιστορία. Προκάλεσε τη συμπάθεια και το θαυμασμό όλου του κόσμου. Το «Ολοκαύτωμα» γίνεται ορόσημο στην Ελληνική και παγκόσμια ιστορία, που αλλάζει τη ροή και την τύχη της Κρήτης. Σε μας ανήκει πλέον να μνημονεύουμε τη θυσία των 850 μαχητών και την αιχμαλωσία 116 πολιορκημένων.

Ακολουθήσαμε ανατολικά για λίγο τον επαρχιακό δρόμο προς Μαργαρίτες και στη συνέχεια στο παλαιό μονοπάτι Ε4 ( Το Ε4 είναι πανευρωπαϊκό μονοπάτι που αρχίζει από την Ολλανδία και καταλήγει στη Ζάκρο) που συνέδεε το Αρκάδι με την Ελεύθερνα και τα άλλα χωριά του Μυλοποτάμου. Μετά από μισής ώρας πεζοπορία συναντήσαμε τα ερείπια του παλαιού βυζαντινού ναού του Ιωάννη του Θεολόγου και διαφόρων κτισμάτων, ενώ πιο κάτω υπάρχει πηγή με κατάκρυο νερό. Λίγα μέτρα δεξιά σε ένα μεγάλο βράχο από ασβεστόλιθο επισκεφθήκαμε το σμιλευμένο σπηλαιώδη ναό του Αγίου Αντωνίου. Εντύπωση μας προξένησαν οι τάφοι που υπάρχουν στα δάπεδα τόσο στο εσωτερικό του ναού, όσο και στην αυλή. Το παραπάνω συγκρότημα αποτελεί μετόχι της μονής Αρκαδίου.

Η διαδρομή είναι εντυπωσιακή με βαθιές λαγκαδιές κατάφυτες από πρίνους, δρυάδες, πεύκα, ελαιόδεντρα, καρυδιές και άλλα οπωροφόρα δένδρα, πολλά από αυτά βρίσκονται σχεδόν σε εγκατάλειψη.

Η αρχαία Ελεύθερνα ήταν μια από τις σημαντικότερες αρχαίες πόλεις της Κρήτης και ονομάζονταν και «Λεύτερνα». Ιδρύθηκε από τους Δωριείς τη γεωμετρική περίοδο 970-820 π.χ. Το 170 π.χ. συμμάχησε μαζί με 30 άλλες Κρητικές πόλεις με τον Ευμένη Β΄ της Περγάμου και λατρεύονταν η Αρτέμιδα.

Στις ανασκαφές που έχουν γίνει βρέθηκαν ειδώλια και ζώδια γεωμετρικά, Ελληνιστικά και κλασικά. Βρέθηκε το άνω μισό τμήμα γυναίκας ενδεδυμένης με Κρητικό σάλι, ήταν του 7^ου π.χ. αιώνα η γνωστή «κυρία Ελευθέρνης». Στις ανασκαφές του 2010 από τον καθηγητή Νίκο Σταμπολίδη βρέθηκε ο διπλός τάφος ηλικίας 2700 ετών, που έκρυβε 3000 φύλλα χρυσού και την απεικόνιση της μέλισσας ως θεάς. Εντυπωσιάζουν πολύ οι Ρωμαϊκής περιόδου μεγάλες στοές λαξευμένες μέσα σε συμπαγείς ασβεστολιθικούς βράχους με τεράστιες συμμετρικές κολώνες που στηρίζουν τις οροφές των. Χρησιμοποιούνταν ως δεξαμενές, κατοικίες και τάφοι. Επίσης υπάρχουν μικρές λαξευμένες σπηλιές Ρωμαϊκής περιόδου, που τις χρησιμοποιούσαν ως τάφους. Η αρχαία Ελεύθερνα ήταν μια πολύ ισχυρή πόλη και τούτο φαίνεται από τα υπολείμματα των τειχών και συναγωνίζονταν την Κνωσό.

( Πηγές : ΒΥΖΑΝΤΙΝΕΣ ΜΝΗΜΕΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ του Νίκου Ψιλάκη σελ.156-160 . 147 ΑΡΧΑΙΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗ ΚΡΗΤΗΣ του Αντώνη Βασιλάκη. Το ΑΡΚΑΔΙ ΔΙΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ, Τιμοθέου Βενέρη. Οδηγός επισκέπτη της Ιεράς Μονής Αρκαδίου).

Μετά από πέντε ώρες πεζοπορίας μέσα από μαγευτικές λαγκαδιές, λόφους , αρχαιότητες, παραδοσιακούς ελαιώνες, χωριά και οικισμούς, φθάσαμε στο γραφικό χωριό Μαργαρίτες, που είναι κτισμένο πάνω σε ένα ύψωμα και δεσπόζει της περιοχής. Διατηρούνται πολλά παλαιά αρχοντικά σπίτια, που είναι από τα ωραιότερα δείγματα μεσαιωνικής αρχιτεκτονικής της υπαίθρου. Βλέπουμε ένα σύνολο από πέτρινα σπίτια με τις καμάρες, τοξωτά παράθυρα, σκαλιστά υπέρθυρα στις πόρτες με οικόσημα και πολεμίστρες. Πολλές βυζαντινές εκκλησίες, γραφικά ξωκλήσια και σπηλαιώδεις ναοί υπάρχουν στα γύρω χωριά και την ευρύτερη περιοχή.

Στο χωριό συνεχίζεται η πανάρχαια τέχνη της Κρητικής αγγειοπλαστικής και οι μάστορες πλάθουν πλήθος καλοφτιαγμένων κεραμικών, όπως πιθάρια, σταμνιά και διάφορα άλλα μικρά κομψοτεχνήματα. ΄Ολα αυτά μαρτυρούν τη βιοτεχνική ιστορική παράδοση του χωριού, το οποίο μαζί με το Θραψανό είναι τα μεγαλύτερα αγγειοπλαστικά κέντρα της Κρήτης. Τα χωριά αυτά παλιά τα έλεγαν «χωριά των πιθαράδων». Τα χωριό διατηρεί την παλιά Κρητική φιλοξενία, που προέρχεται από τον Ξένιο Δία.

Η λαϊκή παράδοση αναφέρει, ότι μια βασίλισσα Μαργαρίτα από την αρχαία Ελεύθερνα ανέβηκε σε ένα κοντινό λιβάδι και θαμπωμένη από την ομορφιά του τοπίου θέλησε να κτίσει εκεί ένα χωριό. Το προίκισε με τα κοσμήματα της και οι πρώτοι κάτοικοι το ονόμασαν προς τιμήν της Μαργαρίτες.

Όλοι μείναμε ευχαριστημένοι και κατενθουσιασμένοι με αυτά που είδαμε και τις εμπειρίες που αποκτήσαμε.-