Τρίτη, 24 Ιανουαρίου 2017

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΛΛΕΡΓΗΔΩΝ




ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΛΛΕΡΓΗΔΩΝ
Του Δακανάλη Μανόλη
        Ένα  πολυσυζητημένο θέμα είναι η ιστορική υπόσταση της παράδοσης και ο μεσαιωνικός θρύλος για τα δώδεκα αρχοντόπουλα. Ο αυτοκράτορας Αλέξιος Β΄ Κομνηνός με Χρυσόβουλο που χρονολογείται το 1182, (φέρει χρυσή σφραγίδα του αυτοκράτορα) έστειλε στην Κρήτη μαζί με το γιο του Ισαάκιο Κομνηνό ως εγγυητή δώδεκα αριστοκρατικές οικογένειες της Κωνσταντινούπολης με εκατό τριήρεις. Σκοπός του ήταν αφενός να υποτάξουν το νησί, το οποίο είχε επαναστατήσει και αρνιόταν να καταβάλει τους φόρους και  αφετέρου να ενισχύσουν τον πληθυσμό του νησιού, ο οποίος παρουσίαζε αισθητή αραίωση λόγω της σκληρής και μακρόχρονης Αραβοκρατίας. Επρόκειτο για τη δεύτερη κατά σειρά αποίκηση από την απελευθέρωση της Κρήτης το 961 υπό του Νικηφόρου Φωκά.                                                                                                                                        Το χρυσόβουλο αναφέρει σε γενικές γραμμές τα εξής: «Ο Αλέξιος Κομνηνός και Πορφυρογέννητος, Βασιλεύς Κωνσταντινουπόλεως νέας Ρώμης και καθολικός διάδοχος των μακαρίων βασιλέων κλπ, όπου με αυτό στέλνω δια βασιλέα  και επίτροπόν μας τον μυριπόθητον και φίλατατόν μου υιόν Ιασαάκιον, ομού με τους παρόντας ιβ΄ γενεών Άρχοντας της ημών Βασιλείας και Βουλής κλπ.  αρπβ΄.
    + Ο εν Χριστώ Βασιλεύς περιπόθητος υιός και ημέτερος επίτροπος Ισαάκιος.
    + Καγώ ο πατήρ αυτού Αλέξιος έτι δε και οι εμοί ιβ΄ αρχοντόπουλοι». (Πηγές: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ 1909 τόμος 1ος, Βασίλειος Ψιλάκης σελ. 745-748).
     Οι δώδεκα ευγενείς (τα αρχοντόπουλα) που αναφέρονται στο χρυσόβουλο είναι οι εξής: Ιωάννης Φωκάς, Κωνσταντίνος Βαρούχας, Μαρίνος Σκορδίλης, Λέων Μουσούρος, Φίλιππος Γαβαλάς, Ανδρέας Μελισσηνός, Θωμάς Αρχολέος, Δημήτριος Βλαστός, Ευστάθιος Χορτάτζης, Νικηφόρος Αργυρόπουλος ή Αγιοστεφανίτης, Ματθαίος Καλαφάτης και Λουκάς Λίθινος. Οι οικογενειακές διακλαδώσεις των παραπάνω οικογενειών είναι πάρα πολλές, ενώ πολλά οικογενειακά επώνυμα επιβιώνουν και σήμερα αυτούσια ή με μικρές παραλλαγές. Αρκετά τοπωνύμια της Κρήτης  συνδέονται με τις παραπάνω επιφανείς οικογένειες, όπως Μουσούρω (Στράτα των Μουσούρων), Καλλέργω, Καλλεργιανά, Σκορδίλω, Νομικιανά, Φουμιανά, Γαβαλοχώρι, Μελισσουργάκι κλπ.
       Οι οικογένειες αυτές υπήρξαν οι γενάρχες των μεγάλων αρχοντικών οικογενειών της Κρήτης και τα ισχυρά ερείσματα της αυτοκρατορικής  εξουσίας στο νησί.  Στις αρχοντικές αυτές οικογένειες  δόθηκαν σημαντικά περιουσιακά προνόμια σε ολόκληρη την Κρήτη.
       Το πρωτότυπο του χρυσόβουλου αυτού δεν διασώζεται, το κείμενο όμως υπάρχει στο χρονικό του Trivah και αντίγραφα στη Μονή Γωνιάς-Κίσσαμου, στην Μαρκιανή βιβλιοθήκη της Βενετίας, αλλά  και στη μεταφρασθείσα Γαλλική Κρητική ιστορία υπό του Βερνάδου (σελ.105) και αλλού. (Πηγές: imfo@calergi.gr και Poweted by Blogger και Βασίλειος Ψιλάκης ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ 1909 τόμος 1ος, σελ. 745-748).
       Από τους Φωκάδες της Καππαδοκίας προήλθαν αργότερα οι Καλλέργηδες, με διάφορες ερμηνείες για την ετυμολογία (π.χ. οι προσφέροντες καλά έργα ή κάλλιστα έργα ή από το Καλλέργω-Καλλιεργητής – Καλλέργης).
      Οι Καλλέργηδες αποτελούν μια μεγάλη γενιά σε όλη την Κρήτη. Επηρέασαν αποφασιστικά τη διαμόρφωση της Κρητικής Ιστορίας σε μακρινές εποχές. Επέδειξαν μεγάλο δυναμισμό και ανέδειξαν διαχρονικά σημαντικές προσωπικότητες. Τα ίχνη των Καλλέργηδων βρίσκονται σήμερα σε όλη την Κρήτη και σε άλλα μέρη της Ελλάδας, στα οικόσημα, στις επιγραφές, στα τοπωνύμια, και στις εκκλησίες των Καλλεργών.
     Ο Αλέξιος Καλλέργης κατάγονταν από τη μεγάλη βυζαντινή οικογένεια των Φωκάδων με έντονη βυζαντινή συνείδηση και στο οικόσημο τους έχουν τον δικέφαλο αετό. Ήταν ο ισχυρός άνδρας του Μυλοποτάμου και αργότερα σχεδόν όλης της Κρήτης  με  τεράστιο φέουδο. Απέκτησε έξι γιούς τον Ιωάννη, το Γεώργιο, τον Λέων, τον Ματθαίο, τον Ανδρέα και μια κόρη την Αγνή.
      Για πρώτη φορά ο Αλέξιος Καλλέργης εμφανίζεται στην επανάσταση των Χορτάτζηδων, Σκορδίληδων και Μελισσινών το 1262. Ακολουθούσε καιροσκοπική πολιτική, άλλοτε φίλος και άλλοτε πολέμιος των Βενετών.
      Το 1282 ξέσπασε στην Κρήτη η μεγαλύτερη επανάσταση της κρητικής αριστοκρατίας κατά των Ενετών. Υποκινητής του ξεσηκώματος ήταν ο ισχυρός άρχοντας του Μυλοποτάμου Αλέξιος Καλλέργης. Αιτία η απιστία των Βενετών στην τήρηση των συμφωνιών προηγουμένων επαναστάσεων και η προσπάθεια των να περιορίσουν τη δύναμη του Καλλέργη. Όλα αυτά προκάλεσαν την έντονη αντίδρασή του και την έκρηξη της μεγάλης επανάστασης που κράτησε 17 χρόνια και έφερε τους Βενετούς σε πολύ δύσκολη θέση.
      Στο πλευρό του στάθηκαν οι επιφανέστεροι κρητικοί άρχοντες όπως, οι Γαβαλάδες, οι Βλαστοί, οι Βαρούχες και ο Χορτάτζης. Το Κέντρο των επαναστατών ήταν το Μυλοπόταμο, αλλά παράλληλα ξεσηκώθηκε ολόκληρη η Κρήτη και ο αγώνας πήρε τη μορφή του κλεφτοπολέμου. Την επανάσταση αυτή υποκίνησε ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Η΄ ο Παλαιολόγος σε αντιπερισπασμό προ του κινδύνου μιας βένετο-ανδεγαβικής συμμαχίας.
   Οι Βενετοί για να κάμψουν τους επαναστάτες με επίδειξη δύναμης, άρχισαν  μεγάλες βιαιοπραγίες  με απίστευτη αγριότητα και τρομοκρατία. Κατέστρεψαν μοναστήρια, που σε παλαιότερες επαναστάσεις ήταν κέντρα αντίστασης και τροφοδοσίας των επαναστατών. Τιμωρούσαν με φρικτά βασανιστήρια αυτούς που συλλάμβαναν και κήρυξαν το οροπέδιο του Λασιθίου τόπο ακατοίκητο, απαγορεύοντας τη βοσκή ποιμνίων, επειδή ήταν πάντα το καταφύγιο των επαναστατών.
    Οι μάχες και οι συγκρούσεις ήταν αμφίρροπες  και διήρκεσαν πάνω από δέκα χρόνια. Στην Κρήτη στέλνονταν από την Βενετία συνεχώς στρατιωτικές δυνάμεις και εφόδια, ενώ τα σχέδια των δουκών για καταστολή της επανάστασης, δεν έφερναν κανένα αποτέλεσμα. Σε τελική ανάλυση υπήρξε κόπωση και στα δυο αντιμαχόμενα στρατόπεδα.
       Το 1296 οι Ενετοί βρέθηκαν σε δύσκολη θέση, όταν οι Γενουάτες επεχείρησαν να καταλάβουν τη Δυτική Κρήτη από τους Βενετούς. Ο Γενουάτης ναύαρχος Ντόρια κατέλαβε και πυρπόλησε τα Χανιά και ζήτησε τη βοήθεια του Αλέξιου Καλλέργη, με την υπόσχεση να τον αναγνωρίσει κληρονομικό ηγεμόνα στην Κρήτη. Ο Αλέξιος μη έχοντας εμπιστοσύνη στους Γενουάτες αρνήθηκε να συνεργαστεί μαζί τους και ήταν τον πρώτο βήμα για μια έντιμη  συνδιαλλαγή με τη Βενετία.
        Η επανάσταση του Αλέξιου Καλλέργη τερματίστηκε με τη Συνθήκη που υπογράφτηκε στις 28 Απριλίου 1299. Η συνθήκη είχε  33 άρθρα  και την υπέγραψε ο Δούκας της Κρήτης Μιχαήλ Βιτάλης και επικυρώθηκε αμέσως από τη Γαληνότατη Δημοκρατία της Βενετίας. Πρόκειται για συνθήκη τεράστιας σημασίας για την εξέλιξη των σχέσεων Βενετίας και Κρήτης. Για πρώτη φορά κανονίστηκαν σε μόνιμη και σταθερή βάση τα δικαιώματα του κρητικού λαού, την οποία τήρησε με μεγάλη πίστη και ευλάβεια ο Αλέξιος Καλλέργης. Οι κυριότεροι όροι της συνθήκης ήταν:
      Ι. Παραχωρήθηκε γενική αμνηστία και αποδόθηκαν τα κτήματα που είχαν δημευθεί.
      2. Αναγνωρίστηκαν στον Καλλέργη όλα τα δικαιώματα, που είχε πριν από την επανάσταση και παραχωρήθηκαν ακόμα τέσσερα ιπποτικά φέουδα δυτικά του Στρούμπουλα. κλπ.
      3. Επιτράπηκαν οι επιγαμίες Κρητικών και Λατίνων.
    4. Παραχωρήθηκε φορολογική ατέλεια για τα χρέη των επαναστατών, με τη δυνατότητα να πληρωθούν σε μια διετία.
      5. Αναγνωρίστηκαν ως έγκυρες οι αποφάσεις των δικαστηρίων που είχε συστήσει ο Καλλέργης κατά τη διάρκεια της επανάστασης.
      6. Απελευθερώθηκαν 100 βιλλάνοι που είχαν συλληφθεί, γιατί υποστήριξαν την επανάσταση.
    7. Παραχωρήθηκαν στον Καλλέργη τα μοναστήρια δυτικά του Στρούμπουλα, με το ίδιο μίσθωμα που πληρωνόταν γι αυτά πριν την επανάσταση.
    8. Παραχωρήθηκε επίσης στον Καλλέργη το δικαίωμα να μισθώνει τα μοναστήρια της Λατινικής Αρχιεπισκοπής (δυτικά του όρους Στρούμπουλα).
      9. Στον Καλλέργη επιτράπηκε να εγκαταστήσει ορθόδοξο επίσκοπο στην επισκοπή Α(γ)ρίου και να μισθώσει τις δυο επισκοπές Μυλοποτάμου και Καλαμώνος Ρεθύμνο κλπ. Έδρα ήταν ο σημερινός οικισμός Αγρίδια στο Μυλοπόταμο. Στον Αλέξιο δόθηκαν επίσης 4 ιπποτικά φέουδα στην περιοχή Άνω και Κάτω Συβρίτου στο Αμάρι, στον Άγιο Βασίλειο και εποπτείες στην Κίσσαμο, την Αργυρούπολη κλπ.
   Στα επόμενα χρόνια που ακολούθησαν η φιλοβενετσιάνικη στάση του Αλέξιου Καλλέργη εξόργισε πολλούς επιφανείς Κρήτες, όπως τους Χορτάτζηδες, τους Μελισσινούς και τους Αγιοστεφανίτες, που τον κατηγόρησαν για προδοσία, ιδιοτέλεια και προσπάθησαν να τον δολοφονήσουν στο Μυλοπόταμο.
     Τα τελευταία χρόνια της ζωής του κατοίκησε στον Χάνδακα (Ηράκλειο). Πέθανε το 1321 και ενταφιάστηκε στο ονομαστό μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης των Σιναϊτών του Χάνδακα.
     Ο Στέφανος Ξανθουδίδης σκιαγραφεί τον Αλέξιο Καλλέργη ως εξής: « Εις τα πλούτη και την ευγένειαν-κληρονομικά τοιαύτα πλεονεκτήματα- Ο Αλέξιος συνήνου και προσωπικά χαρίσματα μεγάλα, ήτοι ανδρείαν, στρατηγικότατα, σύνεσιν, ευφυίαν και ευγλωττίαν.  Αλλ΄ ο Αλέξιος ήτο και γέννημα της εποχής του, ο εγωισμός, η δοξομανία και η φιλοπατρία εκυρίευον  την ψυχήν του και έβλαπτον την  αγνότητα των εθνικών του αισθημάτων. Κολακευόμενος υπό των εξαιρετικών τιμών και προνομίων, ας εκαρπούτο υπό την ενετικήν κυριαρχίαν, δεν ήτο διατεθειμένος να θυσιάση αυτάς επιδιώκων ανώτερα ιδανικά εθνικής αποκαταστάσεως της πατρίδος του, όπως έπραξαν οι μεγαλόψυχοι αδελφοί Χορτάζαι».( Πηγές: Θεοχάρης Δετοράκης ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ σελ.179-180).
    Ο πολυμαθής Ιταλός ιστορικός Ιωσήφ Καπελλέτης αμερόληπτος και ξένος των δυσμενών διαθέσεων, εξαγνίζει το Βυζαντινό ευπατρίδη Αλέξιο Καλλέργη και τον χαρακτηρίζει ως εξής: « Ο Αλέξιος Καλέργης απήλευνε της γενικής υπολήψεως του έθνους του. Ως ευγενής, πλούσιος και ισχυρός υπέρ πάντα άλλου Κρήτα παιδιόθεν εμελέτησε καλώς του αρμοδιότερου τρόπου του καθοδηγήσας εις αίσιον τέρμα τας προσδοκίας των συμπολιτών του. Εμίσει τους Ενετούς εκ βάθους ψυχής, το μεν ως φιλών διαπύρως την πατρίδα, το δε διότι καπηλικώς  εγένοντο ούτοι κύριοι αυτής. Αν δ έστερξε ποτέ να προσενεχθή φιλικώς προς αυτούς, όμως ουδέποτε συνεμερίσθη των καταχρήσεων και κακουργημάτων των. Όθεν σπανίως συνανεστράφη προς Ενετούς, μόνον δε παροδικώς πρεσεπέλασε τινά τούτων κλπ). (Πηγές: Βασ. Ψιλάκης ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ 1909  Τόμος 2ος σελ. 75).
       Η κόρη του Αλέξιου, Αγνή πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της στο μικρό χωριό Καστρί του Μυλοποτάμου, το οποίο προστάτευε ένα ψηλό κάστρο, που κτίστηκε από επαναστάτες της οικογένειας Καλλέργη. Αποτελούσε την έδρα του αντάρτικου και το στοιχειώδες κράτος-κατοικία του πατέρα της Αλέξιου Καλλέργη του ισχυρού άνδρα της Κρήτης. Το Πανωκάστρι υπήρξε η Ακρόπολη του Μυλοποτάμου κατά την εποχή της Ενετοκρατίας. Εκεί πάνω είναι χτισμένη η εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου η Πανωκαστριανή, στην οποία είχε χαράξει τα οικόσημα του ο Αλέξιος Καλλέργης. Το κάστρο αυτό ακόμα και σήμερα μετά από εφτά και πλέον αιώνες διατηρείται με μεγάλες φθορές. (Πηγές: ΡΕΘΕΜΙΩΤΙΚΑ ΝΕΑ, Μανούσος Κλάδος 13-6-2014).
        Η Αγνή παντρεύτηκε το βενετοκρητικό άρχοντα Ιάκωβο Κορνάρο και ο πατέρας της Αλέξιος της έκανε ένα λαμπρό γάμο. Μετά τη συνθήκη του 1299 η Αγνή μετοίκησε στο Χάνδακα (Ηράκλειο), όπου πέρασε το υπόλοιπο της ζωής της.
       Καλλέργηδες της Μέσα Μάνης. Πριν από 350 περίπου χρόνια μερικοί Καλλέργηδες από τη Γωνιά Χανίων της Κρήτης μετοίκισαν στη Μάνη. «Γύρω στο 1620 πήγε στη Γωνέα της Μάνης ο Δημήτριος Καλλέργης με το γιό του Γεώργιο, τον αδελφό του Σιγούντο και το συγγενή του Γουρδούρο». Ρίζωσαν στη Μάνη φτιάχνοντας το χωριό Γωνέα του Κότρωνα. Στο χωριό αυτό  μετά από χρόνια δημιουργήθηκαν από την οικογένεια αυτή δέκα πέντε κλάδοι. ( Πηγές: Κάσση Κυριάκου. Μοιρολόγια της Μάνης τόμος Β΄ σελ. 172-Από την έκδοση Γιάννη Λεκκάκου, Μάνη Ερανίσματα).
      Ο θρύλος της εγκατάστασης της οικογένειας Καλλέργη στη Μάνη, σκιαγραφείται, από τη διήγηση Ευθυμίου Καλλέργη-μεσήλικα αγρότη, αποφοίτου εξαταξίου Γυμνασίου, μόνιμου κατοίκου Κότρωνα. «Επί Ενετοκρατίας έφθασε στον Κότρωνα της Μάνης ένας φυγόδικος Κρητικός καλούμενος Καλλέργης. Ένα έγκλημα του, στον τόπο του, τον ανάγκασε σε αυτοεξορία. Με κάποιο βαπόρι έφθασε στο Γύθειο κι από εκεί στο μετέπειτα χωριό Γωνέα, πάνω από τον Κότρωνα της Προσηλιακής Μάνης.
       Η εγκατάστασή του επετράπη ακριβώς εκ του γεγονότος ότι ήταν Κρητικός. Όμως οι ντόπιοι τον ονόμαζαν «κοπέλι» και «φερτό» μ όλα τα επακόλουθα αυτού του «τίτλου», θεωρείτο πάντα παρακατιανός και έτσι έπρεπε να εκτελεί αναντίρρητα κάθε θέλημα ή προσταγή των αφεντάδων της περιοχής. Τελικά η κατάληξη των δοκιμασιών που πέρασε και χάρη στην τιμιότητα του και στην καλή διαγωγή που έδειξε έγινε ισότιμα δεκτός στην τοπική κλειστή κοινωνία. Τόσο μάλιστα ώστε ένας από τους επιφανείς της περιοχής, από την τοποθεσία «Ραζί», (πάνω από τον Κότρωνα) του έδωσε την κόρη του, για γυναίκα του κλπ».
       Εγκαταστάθηκε με τη γυναίκα του πάνω  από το «Ραζί» σε μια τοποθεσία που την ονόμασε Γωνέα (μετέπειτα χωριό, εγκαταλειμμένο σήμερα), τιμητικά από την ιδιαιτέρα του πατρίδα τη Γωνιά της Κρήτης. Έχτισε το αρχοντόσπιτο του και έγινε μέγας και τρανός στην περιοχή. Φέρεται μάλιστα και ο ιδρυτής και παλιότερος κάτοικος του Κότρωνα. Στη Γωνέα υπάρχει η Μονή Σωτήρος των Καλλέργηδων και οι τοιχογραφίες της χρονολογούνται από το 14ο αιώνα.
   Οι Καλλέργηδες της Μάνης λόγω των ίδιων ονοματικών και πατρωνυμικών στοιχείων απέκτησαν ψευδώνυμα, όπως συνηθίζεται στη Μάνη, στην Κρήτη και αλλού. Όταν ερωτούνται οι ντόπιοι από επισκέπτες για τους πύργους και τα πυργόσπιτα των οικογενειών του οικισμού, τους ονοματίζουν ως κατωτέρω:
 Αυτός είναι ο πύργος των Μπουνιάνων-Καλλέργηδων (Μπουνάκος),
 η καμάρα των Μπακογιαννιάνων-Καλλέργηδων (Μπακογιάννης,
 το πυργάκι των Πικουλιάνων-Καλλέργηδων (Πίκουλας),
 τα πυργόσπιτα των Παπαδαντωνιάνων-Καλλέργηδων (Παπαντωνάκος),
 τα σπίτια των Στρατιάνων-Καλλέργηδων (Στρατάκος),
 των Κοφινιάνων-Καλλέργηδων (Κοφινάς-Κοφινάκος),
 των Χριστιάνων-Καλλέργηδων (Χριστάκος),
 των Αραπαντώνηδων-Καλλέργηδων (Αραπαντώνης),
 των Σιγούντων-Καλλέργηδων (Σιγούντος),
 των Κοντολεφιάνων-Καλλέργηδων (Κοντολέφας),
 των Σταθάκηδων-Καλλέργηδων (Σταθάκης),
 των Καψαχειλιάνων-Καλλέργηδων (Κοψαχειλάκος),
 των Ζαβαλιάνων-Καλλέργηδων (Ζαβαλάκος).
       Η πολυάριθμη οικογένεια των Καλλέργηδων της Γωνέας έχει διασπαρθεί σε διάφορα μέρη της Ελλάδας. Την Κώμη του Κότρωνα της οποίας αποτελεί οικισμό, το Σκουτάρι, τον Πειραιά, την Αθήνα, τα Άγραφα οικογένειες Μπακογιάννη και Κουτρουμάνου, το Πήλιο, τη Σκιάθο Κοφινάς-Καλλέργης κλπ. (Πηγές: Από τους Φωκάδες του Βυζαντίου, στους Κοφινάδες της Σκιάθου, Παντελής Χούλης).
     Σταύρος Καλλέργης. Γεννήθηκε στο χωριό Χουμέρι Μυλοποτάμου καταγόμενος από την παλιά αρχοντική οικογένεια των Καλλέργηδων. Σε μικρή ηλικία έφυγε για την Αθήνα, γιατί ο πατέρας του Γεώργιος Καλλέργης είχε πολεμήσει στο Αρκάδι και επικηρύχθηκε από τις Οθωμανικές αρχές. Ανατράφηκε σε ανακτορικό περιβάλλον με συντηρητικές αρχές και ενώ ήταν ακόμα μαθητής γυμνασίου μυήθηκε στις σοσιαλιστικές ιδέες από ένα καθηγητή του.
     Σπούδασε αρχιτεκτονική και κατά τη διάρκεια των σπουδών του γνωρίστηκε με τον Ρόκκο Χοϊδά και τον Πλάτωνα Δρακούλη. Απέκτησε έντονη ανάμιξη  στο φοιτητικό κίνημα και τον Μάιο του 1890 ίδρυσε τον Κεντρικό Σοσιαλιστικό Σύλλογο, ο οποίος αποτέλεσε τον πρώτο σοσιαλιστικό πυρήνα στην Ελλάδα. Λίγους μήνες αργότερα εκδίδει την εφημερίδα Σοσιαλιστής, στην οποία ανέπτυξε το επαναστατικό για την εποχή του σοσιαλιστικό πρόγραμμα. Το 1893 οργάνωσε την πρώτη εργατική πρωτομαγιά  στην Ελλάδα. Μετά την ομιλία του κατευθύνθηκε στη Βουλή όπου διάβασε ψήφισμα, το οποίο όμως αρνήθηκε να το παραλάβει ο Πρόεδρος της Βουλής. Συνελήφθη και καταδικάστηκε για την πράξη του αυτή. Την πρωτομαγιά του 1894 έγιναν αρκετές συλλήψεις μεταξύ των οποίων και ο Καλλέργης. Έκτοτε ο εορτασμός της εργατικής πρωτομαγιάς απαγορεύτηκε.
     Κατέφυγε στο Παρίσι, εκεί γνωρίστηκε με τον Ζαν Ζωρές, τον Εμίλ Ζολά και άλλους, επέστρεψε στην Αθήνα το 1895. Απογοητευμένος από την έντονη κριτική που δέχτηκε από τους πρώην συνεργάτες του επέστρεψε στην Κρήτη.
      Εξελέγη πληρεξούσιος της Κρητικής Πολιτείας και έθεσε υποψηφιότητα Βουλευτού Ρεθύμνου. Επέστρεψε στην Αθήνα ύστερα από τρεις απόπειρες κατά της ζωής του και άρχισε να εκδίδει ξανά τον Σοσιαλιστή.
     Πέθανε το 1926  στο σπίτι του έξω από το Πέραμα Μυλοποτάμου, όπου ζούσε από το 1905. Γιος του ήταν ο γνωστότατος ηθοποιός Λυκούργος Καλλέργης.
   Λυκούργος Καλλέργης. Γεννήθηκε στην Κρήτη στις 7-3-1914 στο χωριό Χουμέρι Μυλοποτάμου. Σε ηλικία 10 ετών μετοίκισε στην Αθήνα, εκεί τέλειωσε τη Μέση Εκπαίδευση και το στρατό. Στη συνέχεια φοίτησε στη Δραματική Σχολή και έγινε ηθοποιός,σκηνοθέτης, καθηγητής Δραματικής Σχολής, λογοτέχνης και μεταφραστής.
      Ήταν ο μόνος έλληνας ηθοποιός που είχε τιμηθεί με το βραβείο Μπιραντέλλο, είχε λάβει το βραβείο Βεάκη και πολλές άλλες διακρίσεις. Το 1977 εκλέχτηκε βουλευτής του Κ.Κ.Ε. στην Α΄ περιφέρεια Αθηνών. Πέθανε στις 27-8-2011 σε ηλικία 97 ετών.
   Δημήτριος Καλλέργης. Αγωνιστής της ελληνικής επανάστασης του 1821, υποστράτηγος, πολιτικός και ένας από τους σημαντικότερους πρωταγωνιστές της επανάστασης της 3ης Σεπτεμβρίου 1843.
   Γεννήθηκε το 1803 στο χωριό Καλλέργω Μυλοποτάμου και είναι γόνος της ιστορικής οικογένειας των Καλλέργηδων. Ο ιστορικός Βασίλειος Ψιλάκης αναφέρει στη σελίδες 106-107 τόμος 2ος του βιβλίου του ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ  ΚΡΗΤΗΣ 1909, τα εξής: «Επί της Ελληνικής Επαναστάσεως υπάρχει τις Καλέργης Γεώργιος, εκ Καλέργων, χωρίου Μυλοποτάμου, όπου το πλείστον των κτημάτων των Καλεργών, πρόκριτος και σεβάσμιος καθ΄ όλον το χρονικόν διάστημα αρχοντάθρωπος φερόμενος, ως και ο στρατηγός Δημήτριος μετά των αδελφών αυτού Νικολάου και λοιπών κατελθόντες  εις τον Ιερόν Αγώνα εκ Ρωσίας. Όπου είχον καταφύγει οι γονείς και συγγενείς αυτών μετά την άλωσιν της Κρήτης υπό των Τούρκων».
     Στη Ρωσία βρέθηκε κοντά στον υπουργό εξωτερικών του Τσάρου Νέσελροντ και μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του πήγε στη Βιέννη, να σπουδάσει ιατρική. Πολύ γρήγορα όμως εγκατέλειψε τις σπουδές και επέστρεψε στην Ελλάδα να συμμετάσχει στην ελληνική επανάσταση.
     Το καλοκαίρι του 1825 μαζί με τον συμπατριώτη του Εμμαν. Αντωνιάδη μετέβησαν στην Κρήτη και κατέλαβαν τη Γραμβούσα. Παράλληλα ακολούθησε στρατιωτική καριέρα ως αξιωματικός του τακτικού στρατού. Ήταν οπαδός του Ρωσικού κόμματος  και αργότερα μετά την επιστροφή του από τη Γαλλία, έγινε οπαδός του Γαλλικού κόμματος.
     Το 1843 ως συνταγματάρχης του ιππικού μυήθηκε στη συνωμοσία εναντίο του Βασιλιά Όθωνα. Το βράδυ της 2ας προς 3ης Σεπτεμβρίου του 1843 ξεσήκωσε τη φρουρά της Αθήνας, τέθηκε επικεφαλής και έγινε απόλυτος κύριος της πρωτεύουσας. Απελευθέρωσε τους κρατούμενους των φυλακών Μεντρεσέ, κατέλαβε τα δημόσια κτίρια και βάδισε στα Ανάκτορα, αναγκάζοντας τον  Όθωνα να υποχωρήσει στην παραχώρηση του συντάγματος.  Έτσι έβαλε τέλος στο πολίτευμα της απόλυτης μοναρχίας.-    
Πηγές: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ, Θεοχάρη Δετοράκη 1990. Σελ. 156-157 και 179-183.
            ΚΑΛΛΕΡΓΗΔΕΣ ΚΑΙ ΚΑΛΛΕΡΓΟΧΩΡΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ. Εμμανουήλ Σ. Καλλέργης
            Ιστοσελίδα info@calergi. gr
            Βικιπαίδεια.
            Ιστότοπος ΟΜΟΡΦΗ ΜΑΝΗ 3-11-2015.
            Από τους Φωκάδες του Βυζαντίου, στους Κοφινάδες της Σκιάθου. Παντελής Χούλης
            Pictute Window  πρότυπο.  Powered by. Blogger.
            Απομνημονεύματα του Στρατηγού Μακρυγιάννη, Τόμος Β΄ σελ. 149-164.
            ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ, εκδόσεις ΔΟΜΗ τόμος 10ος σελ. 97-135.
            ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ 1909. Βασιλείου Ψιλάκη, τόμος 1ος σελ. 744-756, τόμος 2ος σελ 73-109.
            Ε-ΜΕΣΑΡΑΣ 17-12-2016 ΖΑΧΑΡΊΑΣ ΚΑΨΑΛΑΚΗΣ.
            Φωτογραφίες ΔΑΚΑΝΑΛΗΣ  Μανόλης του Μιχ.


Σπίτι Σταύρου Καλλέργη

Σταύρος Καλλέργης


Χωριό Καλλέργω

Πανωκάστρι-Ακρόπολη

Κοίμηση Θεοτόκου-Πανωκαστριανή

Καστρί
Το Πανωκάστρι-Ακρόπολη

Κάστρο Αλέξιου Καλλέργη


Από το Πανωκάστρι 

Οικόσημο Καλλέργηδων



Αγία Μαρίνα στη μονή Χαλέπας

            




Τρίτη, 15 Νοεμβρίου 2016

ΧΙΟΝΙΣΜΈΝΟΣ ΨΗΛΟΡΕΙΤΗΣ

ΚΑΤΑΛΕΥΚΟΣ ΨΗΛΟΡΕΙΤΗΣ
                       Του ορειβάτη Δακανάλη Μανόλη
      Ο χειμώνας φέτος ήταν πολλά βαρύς με πολλές βροχοπτώσεις και η μια  χιονιά διαδέχονταν την άλλη. Έτσι αρκετά μέτρα χιονιού στοιβάχτηκαν  στο  Ιερό βουνό του  Ψηλορείτη και έγινε κατάλευκος.
     Στις 31 Μαρτίου 2012 ορειβάτες του Ορειβατικού Μοιρών διανυκτέρευσαν στη θέση «Παρδί» με προορισμό την κορφή του Ψηλορείτη Τίμιος Σταυρός (υψ2456μ) την επομένη το πρωί. Τέσσερις ορειβάτες λόγω υποχρεώσεων μεταξύ των οποίων και ο γράφων αναχωρήσαμε βαθιά χαράματα την πρωταπριλιά για τον ίδιο προορισμό. Αναγκαστικά κάναμε στάση λόγω χιονιού ένα χιλιόμετρο κάτω από τη θέση Τουμπωτός Πρίνος, όπου ήταν σταματημένα πολλά αυτοκίνητα.
   Πήραμε την ανηφόρα περπατώντας πάνω στο χιόνι παρέα με ένα Ελβετό, που σήκωνε τον εξοπλισμό του για να κάνει σκι στις νότιες πλαγιές του Ψηλορείτη. Όσο  ανεβαίναμε το χιόνι ήταν πάρα πολύ, αλλά ευτυχώς δεν βουτάγαμε, γιατί μόνο το επιφανειακό χιόνι ήταν φρέσκο. Σύμμαχο μας είχαμε τον καιρό που ήταν νοτιάς και η θερμοκρασία ήταν αρκετά ψηλά.
    Οι χιονισμένοι πρίνοι, τα σφεντάμια μέχρι το καταφύγιο στη θέση Τουμπωτός Πρίνος (υψ1500μ) ήταν πίνακες ζωγραφικής, γιατί ο χειμώνας βάζει τις δικές του μοναδικές πινελιές. Η Μαριελένα από την Αθήνα για πρώτη φορά έκανε ανάβαση σε χιονισμένο ψηλό βουνό, αλλά μετά από μια ώρα ήταν πάρα πολύ άνετη. Στη θέση Καλογράδες στη μαδάρα (υψ1800μ) το χιόνι  ήταν  ενάμιση μέτρο.
    Ενώ ανεβαίναμε στις νότιες πλαγιές του Αγκαθιά, συναντήσαμε τον ορειβατικό Χανίων, ο οποίος επέστρεφε από την κορφή. Οι περισσότεροι από τους ορειβάτες ήταν παλιοί γνώριμοι μας από άλλες ορειβασίες και τα είπαμε για λίγο. Σε λίγο επέστρεφαν και οι ορειβάτες των Μοιρών, οι οποίοι  μας είπαν, ότι είχαν μια πολύ  ευχάριστη ανάβαση και ωραία διαμονή στο χώρο κατασκήνωσης. Πριν από εμάς είχαν ανέβει και άλλοι σκιέρ στο βουνό και γάζωναν τις πλαγιές του Αγκαθιά με μεγάλη ταχύτητα. Γενικά υπήρχε συνωστισμός ορειβατών - σκιέρ στον Ψηλορείτη.
     Από τη Μικρή Σέλη (υψ2430μ) αντικρίσαμε την κορφή του Τιμίου Σταυρού και από το πολύ χιόνι δεν φαίνονταν παρά μόνο λίγες πέτρες στο ιερό της εκκλησίας.
      Πέντε ώρες κοπιώδους ανάβασης μας πήρε μέχρι την κορφή ακολουθώντας τα βήματα του Δία. Όλος ο Γέρος Ψηλορείτης ήταν κατάλευκος με χιόνια, ενώ περιμετρικά κάτω από τα δυο χιλιάδες μέτρα υψόμετρο σκέπασε τα πάντα παχιά αχλή. Βλέπαμε μόνο μαγικές εικόνες το γαλάζιο ουρανό και τα σύννεφα  κάτω από εμάς. Το θέαμα ήταν μοναδικό, σαν να πετούσαμε με αεροπλάνο. Νομίζαμε ότι είχαμε φθάσει στον ουρανό και απελευθερωμένοι πλέον κυριαρχούσαμε της Κρήτης.
      Δεν θέλαμε να φύγουμε από αυτόν τον παράδεισο. Απολαύσαμε  το γεύμα μας, φωτογραφίσαμε τα πάντα και κάποτε αρχίσαμε την κάθοδο, γιατί πλέον δεν μας έπαιρνε η ώρα. Καθόμαστε πάνω σε νάυλο σακούλες και κάναμε κολοσκί με ταχύτητα σε όλες τις κατηφόρες. Δεν καταλάβαμε πότε φθάσαμε στο καταφύγιο. Η επιστροφή μας πήρε δυο ώρες ευχάριστης κατάβασης. Η  πορεία αυτή έχει μείνει βαθιά χαραγμένη  στις καρδιές μας.-


Στο καταφύγιο

Στη θέση Καλογράδες

Καλογράδες

Μεγάλη ανηφόρα


Σκιέρ σε δράση

Μύγες στο γάλα

Στα πολύ ψηλά


Ορειβάτες Χανίων

Πολλά χιόνια

Ο Γιώργος με το Χρίστο

Ορειβάτες Μοιρών

Ολόκληρη η παρέα των Μοιρών

Στη Μικρή Σέλη

Ο Αγκαθιάς

Όλα κατάλευκα

Τίμιος Σταυρός

Φαίνονται λίγε πέτρες

Πολλά χιόνια νότια της Μ. Σέλης

Απολαμβάνει το γεύμα

Μανόλης, Μαριελένα, Τίτος

Κοντά στον ουρανό

Ο Τίτος αποθανατίζει ότι βλέπει 

Τίτος, Μαριελένα, Γιώργος

Στην κορφή Τίμιος Σταυρός

Κολοσκί

Λίγη ξεκούραση


Μέσα στην αχλή
Πίνακας ζωγραφικής

Χριστουγεννιάτικα δέντρα


  

      

Τετάρτη, 2 Νοεμβρίου 2016

ΤΖΟΥΜΕΡΚΑ ή ΑΘΑΜΑΝΙΚΑ ΟΡΗ

ΤΖΟΥΜΕΡΚΑ
ή  ΑΘΑΜΑΝΙΚΑ ΟΡΗ
                           Του ορειβάτη Δακανάλη Μανόλη
        Νωρίς το πρωί στις 27-10-2016 από τον Πειραιά αναχωρήσαμε για το χωριό Καταρράκτης που βρίσκεται σκαρφαλωμένο στις νότιες υπώρειες του μαγευτικού όρους Τζουμέρκα.  Τα Τζουμέρκα είναι σύνθετη λέξη, προέρχεται από τις «Τζούμες» που σημαίνει σκληρή πέτρινη κορφή και το «έρκος» που θα πει τείχος. Η άλλη ονομασία Αθαμανικά Όρη προέρχεται από την αρχαία Αθαμανία της περιοχής.
      Πάνω  από τα κεφάλια μας υψώνονταν τα άγρια-βραχώδη Τζουμέρκα με τις απότομες πλαγιές και την επιβλητική ψηλότερη κορφή «Καταφίδι» (υψ.2.392μ).  Οι χαρακτηριστικές κόψεις των Τζουμέρκων το καθιστούν το πιο οξύκορφο ορεινό συγκρότημα της χώρας μας. Από τις κύριες κορφές ξεχωρίζουν η Στρουγκούλα (2.112μ), το Γεροβούνι (2.211μ) και ο Καταραχιάς (2.280μ). Εντυπωσιάζει το ανάγλυφο της μορφολογίας του εδάφους και δίνει μια ιδιαίτερη αίσθηση. Περιμετρικά το βουνό μέχρι το δασόριο είναι κατάφυτο από έλατα, πεύκα, οξιές, πρίνους και πλατάνια σε όλα τα ρέματα κλπ. Η ευρύτερη περιοχή των Τζουμέρκων  από το 2009 αποτελεί πλέον Εθνικό Πάρκο Τζουμέρκων και από το 2000 έχει ενταχθεί στο δίκτυο  Νatura 2000.
       Η ποικιλομορφία του κλίματος της περιοχής σε συνδυασμό με τις μεγάλες υψομετρικές διαφορές και την έντονη εναλλαγή της γεωμορφολογίας, ευνοούν την ανάπτυξη αξιόλογης πλούσιας χλωροπανίδας. Η πανίδα αποτελείται από λύκους, ζαρκάδια, λαγούς, αλεπούδες, σκίουρους, αγριογούρουνα, γεράκια, κίσσες, λίγους αετούς, ενώ τα τελευταία χρόνια επανεμφανίστηκαν οι αρκούδες.
      Την εκδρομή διοργάνωσε ο Ορειβατικός Ηρακλείου με αρχηγό την Άννα Παπαδάκη, στην οποία συμμετείχαν ογδόντα ορειβάτες μεταξύ των οποίων 15 των Μοιρών. Πραγματοποιήσαμε από το χωριό Καταρράχτης (υψ800μ) μια πολύ ωραία απογευματινή πεζοπορία μέχρι τους δυο εντυπωσιακούς δίδυμους καταρράχτες των Τζουμέρκων, οι οποίοι στολίζουν το βουνό και από τους οποίους πήρε το όνομα το χωριό Καταρράχτης.  Διανύσαμε συνολικά 6,5 χιλιόμετρα, κάναμε υψομετρική άνοδο και κάθοδο 300 μέτρα και μας πήρε 2 ώρες.
      Τέλος εγκατασταθήκαμε σε ξενοδοχεία στο χωριό Καταρράχτης (υψ840μ), στα Άγναντα(650μ) και στο Δασικό Χωριό Κέδρος (υψ920μ).Το οποίο αποτελεί τουριστικό οικισμό από 20 ξύλινα σπίτια, σε μια καταπράσινη έκταση 45 στρεμμάτων και βρίσκεται κοντά στο χωριό Καταρράχτης.
      28 Οκτωβρίου. Τα λεωφορεία μας άφησαν σε μια σιδερένια γέφυρα κάτω από το γραφικό χωριό Ματσούκι (υψ1100μ).  Λίγα μέτρα πιο κάτω από τη γέφυρα και πάνω από την πλαγιά πέφτουν από τα σπλάχνα του βουνού τεράστιες ποσότητες κρυστάλλινων υδάτων στην κοίτη της Ματσουκιώτικης χαράδρας και σχηματίζουν ένα ορμητικό καταρράχτη.
       Ακολουθήσαμε ένα παμπάλαιο μονοπάτι λιθόστρωτο, στο οποίο σε πολλά σημεία έχουν κάνει σκαλοπάτια  και μας οδήγησε στη μονή της Βύλιζας.  Η μονή στέκεται στο χείλος του γκρεμού πάνω από τη Ματσουκιώτικη  χαράδρα σε ένα ιδιαίτερα άγριο και δασωμένο τοπίο. Το καθολικό είναι αφιερωμένο στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου και η αρχαιότερη χρονολογία της μονής ανήκει στο έτος 1676 γραμμένη στην εικόνα του Τιμίου Προδρόμου.
      Κάτω βαθιά στη χαράδρα είναι φωλιασμένο και καμουφλαρισμένο σε  ένα  τεράστιο κάθετο βράχο στην αρχή μιας σπηλιάς μήκους 400 μέτρων, το ιστορικό μοναστήρι της Κυπίνας του 13ου αιώνα και είναι αφιερωμένο στην κοίμηση της Θεοτόκου. Το μοναστήρι ξεχωρίζει από την ιδιότυπη αρχιτεκτονική του.    
        Συνεχίσαμε το κατηφορικό πλέον μονοπάτι, το οποίο ελίσσονταν μέσα σε πρίνους μειώνοντας σιγά-σιγά την υψομετρική διαφορά, μέχρι που μας οδήγησε στην κοίτη του μαγευτικού φαραγγιού Καρλίμπου γνωστού ως «πύλη του Παραδείσου». Ύστερα πήραμε μια μεγάλη ανηφόρα τραβερσαριστά για την αετοφωλιά των Καλαρρυτών (υψ1200μ), το παραδοσιακό χωριό των Βλάχων, το οποίο το 1815 αριθμούσε 580 οικογένειες. Το περιστοιχίζουν  οι ορεινοί όγκοι του Λάκμου και των Τζουμέρκων.
      Οι Καλαρρυτινοί προόδευσαν στο εμπόριο μεταξιού, σε ακατέργαστα δέρματα ζώων και στην αργυροχρυσοχοΐα. Έργα τους κοσμούν εκκλησίες και μονές σε όλη την Ελλάδα, ενώ μεγάλοι οίκοι ιδρύθηκαν σε πολλά ευρωπαϊκά κέντρα από οικογένειες με ρίζες τους Καλαρρύτες, όπως Βούλγαρη, Νέοση κλπ. Ωστόσο σήμερα οι μόνιμοι κάτοικοι που ξεχειμωνιάζουν σε αυτό το ιστορικό χωριό είναι μετρημένοι στα δάκτυλα του ενός χεριού. Από τους Καλαρρύτες κατάγεται ο πρώην πρωθυπουργός Σπύρος Λάμπρου (1916-1917).
        Τα δυο παραδοσιακά βλαχοχώρια Καλαρρύτες και Συρράκο στέκονται γαντζωμένα σε απόκρημνους βράχους, αντίκρυ το ένα από το άλλο. Ένα παλιό μονοπάτι τα ενώνει με τα βήματα των άλλοτε φημισμένων εμπόρων και κτηνοτρόφων. Το σκηνικό αυτό δημιουργεί στην πεζοπορική διαδρομή διάφορες μοναδικές εικόνες βγαλμένες σαν από καρτ ποστάλ. Κατεβαίνοντας την απότομη πλαγιά βουτάμε στον Χρούσια παραπόταμο του Καλαρρύτικου, περνάμε το ξύλινο γεφυράκι και ανηφορίζουμε στην απέναντι πλαγιά. Ανεβοκατεβαίνουμε τη «σκάλα» όπως λένε οι ντόπιοι και τα απότομα ανηφορικά μονοπάτια ενώνουν τις δύσκολες και άγριες πλαγιές, ενώ το καλντερίμι διατηρείται ατόφιο σε πολλά σημεία. Το σκηνικό αυτό αποζημιώνει τον κάθε  ορειβάτη ή πεζοπόρο.
       Το Συρράκο (υψ1150μ) κτίστηκε τον 15ο αιώνα από βλαχόφωνους πληθυσμούς.  Θα γνωρίσει την οικονομική άνθιση από μεγάλα κοπάδια αιγοπροβάτων, εμπόριο και αργυροχρυσοχοΐα που μεταφέρθηκε από τους Καλλαρύτες και τους ραφτάδες. Στα τέλη του 18ου αιώνα θα φτάσουν από τον Συρράκο στο στρατό του Ναπολέοντα 25.000 κάπες. Ο πρώτος κοινοβουλευτικός Πρωθυπουργός Ιωάννης Κωλέττης (1774-1847) κατάγονταν από το Συρράκο.
       Το Συρράκο απελευθέρωσαν από τους Τούρκους Συρρακιανοί και εθελοντές Χανιώτες και Σφακιανοί. Προς τιμήν των ηρώων αυτών εθελοντών τους έχουν στήσει ένα μνημείο Τιμής Ένεκεν.
       Το χειμώνα μπορεί να μη βρεις κανένα στο χωριό όπως λένε οι ντόπιοι, σίγουρα όμως θα βρεις τον ποιητή «Κρυστάλλη», ο οποίος είναι γέννημα και θρέμμα του Συρράκο. Σήμερα η κτηνοτροφία αργοπεθαίνει και είναι ζήτημα αν υπάρχουν δυο με τρία κοπάδια. Προστάτης του χωριού είναι ο Άγιος Νικόλαος και εντυπωσιάζει η βρύση Γκούρας  με θολωτή στέγη. Τα δυο αυτά Βλαχοχώρια είναι χαρακτηρισμένα ως «Οικισμοί Ειδικής Κρατικής Προστασίας και Τόποι ιδιαιτέρου Φυσικού Κάλλους».
       Η όλη διαδρομή ήταν φανταστική δεν προλαβαίναμε να βλέπουμε νέες φανταστικές εκπλήξεις και μας πήρες περίπου 6 ώρες. Διανύσαμε 13,5 χιλιόμετρα, κατεβήκαμε 885 μέτρα υψομετρική διαφορά και ανεβήκαμε 650.
         Και να μην ξεχνάμε, ότι σήμερα είναι η Εθνική μας εορτή της 28ης Οκτωβρίου. Οι Έλληνες αισθανόμαστε Εθνικά υπερήφανοι, γιατί τσάκισαν οι πρόγονοι μας τους φασίστες Ιταλούς στην Αλβανία. Σήμερα η Ελλάδα μας μετά από έξι χρόνια οικονομικής κρίσης,  έγινε αποικία των δανειστών. Έχει χάσει μέρος της Εθνικής της κυριαρχίας και οι πολιτικοί μας είναι ανίκανοι, να βγάλουν τη χώρα από την κρίση.
       29-Οκτωβρίου. Με το λυκαυγές μια ομάδα τολμηρών  25 ορειβατών ξεκίνησε από το ξωκλήσι της Ανάληψης (υψ900μ) έξω από τα Άγναντα, μια σκληρή ορειβασία για να κατακτήσει την απότομη κορφή της Στρουγκούλας (υψ2112μ) των Τζουμέρκων. Η θέα από την κορφή λόγω της διαύγειας ήταν μοναδική προς όλα τα σημεία του ορίζοντα μιας και η μέρα ήταν ηλιόλουστη. Στην κατάβαση ακολούθησαν διαφορετικό μονοπάτι και κατέληξαν στο ορειβατικό καταφύγιο των Πραμάντων, που βρίσκεται σε ένα μαγευτικό μικρό καταπράσινο οροπέδιο. Η πορεία ήταν πολύ απαιτητική-δύσκολη και κράτησε συνολικά 8,5 ώρες. Διάνυσαν συνολικά 11,5  χιλιόμετρα και υψομετρική διαφορά 1.212μ απότομης ανάβασης και περισσότερα  κατάβασης, γιατί έφθασαν στον δρόμο των Πραγμάτων.
        Μια δεύτερη ομάδα 19 ορειβατών επισκέφθηκε το σπήλαιο της  Ανεμότρυπας έξω από τα γραφικά Πράμαντα. Το σπήλαιο ανακαλύφθηκε τυχαία από δυο νεαρούς το 1960. Το εξερεύνησε η γνωστή σπηλαιολόγος Άννα Πετρόχειλου και έφερε στο φως  ένα αριστούργημα μήκους 270 μέτρων με σταθερή θερμοκρασία 19ο βαθμών Κελσίου.  Η Ανεμότρυπα όπως ονομάστηκε, γιατί έβγαζε αέρα, έχει δύο επίπεδα από τα οποία το μεσαίο έχει αξιοποιηθεί τουριστικά. Το κατώτατο επίπεδο είναι  κοίτη υπόγειου ποταμού από τον οποίο αρδεύονται  χωριά και γεωργικά κτήματα. Το σπήλαιο είναι στολισμένο με χρωματισμένους σταλαγμίτες-σταλακτίτες κάτω από τους οποίους έχουν σχηματισθεί τρεις μικρές λιμνούλες σε αποχρώσεις του γκρι, του ροζ και άσπρου. Φύγαμε  από το σπήλαιο αποκομίζοντας άριστες εντυπώσεις.     
       Από το ξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής στο δρόμο έξω από τα Πράμαντα- Μελισσουργούς, ακολουθήσαμε ένα δασικό δρόμο μέσα στα έλατα και σε μιάμιση ώρα φθάσαμε στο καταφύγιο των Πραμάτων (υψ1300μ). Το καταφύγιο βρίσκεται σε ένα μαγευτικό καταπράσινο μικρό οροπέδιο, το οποίο περιβάλλεται από  έλατα και έχει υπαίθριο θέατρο. Πάνω από το καταφύγιο ορθώνεται επιβλητικά η Στρουγκούλα, η οποία ασκεί αναμφίβολα μεγάλη γοητεία στους επισκέπτες και να μην ξεχνάμε, ότι βουνό θα πει ελευθερία. Επικρατούσε απόλυτη ησυχία απολαμβάνοντας τον καφέ μας στον ήλιο έξω στην αυλή του καταφυγίου, θαυμάσαμε την αγριάδα των βουνών, τους καταρράχτες και τα κατάφυτα με έλατα φαράγγια.
       Από το καταφύγιο ακολουθήσαμε ένα παλιό μονοπάτι που ελίσσονταν μέσα στα έλατα με προορισμό το καταφύγιο των Μελισσουργών. Δεξιά μας είχαμε, τις άγριες και απότομες κορφές των Τζουμέρκων και αριστερά μια τεράστια φαραγκοκοιλάδα κατάφυτη με έλατα. Η μεγάλη έκπληξη για μας ήταν, όταν αντικρίσαμε τον εντυπωσιακό καταρράχτη του Κεφαλόβρυσο πάνω από τους Μελισσουργούς ύψους 350 μέτρων. Μπροστά σε ένα τέτοιο καταρράχτη με ροή όλο το χρόνο και αλπικές πηγές κοντά στην κορυφογραμμή, υποκλίνεται ο κάθε επισκέπτης. Λίγο πιο κάτω ένα μονοπάτι οδηγεί στην σπηλιά του κλεφτό-αρματολού  Αντώνη Κατσαντώνη (1775-1808).
        Φθάσαμε στο πανέμορφο παραδοσιακό χωριό των Μελισσουργών πατρίδα του Γιάννη Μπανιά και Δημήτρη Τσοβόλα. Πραγματοποιήσαμε πορεία 10 χιλιομέτρων με υψομετρική ανάβαση 300 μέτρων και κατάβαση 500μ και κράτησε περίπου 4 ώρες.
      Επισκεφτήκαμε τα γραφικά Πράμαντα κεφαλοχώρι και πρωτεύουσα του Δήμου Πραμάντων. Κάτω από τη σκιά της Στρουγκούλας οι Πραμαντιώτες φημισμένοι  τεχνίτες της πέτρας, κτηνοτρόφοι, υλοτόμοι και γεωργοί, έφτιαξαν το παραδοσιακό χωριό τους. Σε σύγχρονα γλυπτά με μάρμαρα στον πέτρινο τοίχο που περιβάλει το μεγάλο πλάτωμα του χωριού, αναπαριστούν τις βασικές ασχολίες των κατοίκων.
       Η Τρίτη ομάδα από 34 ορειβάτες πήγαν στον ποταμό Άραχθο για rafting και όπως μας είπαν, έκαναν δέκα χιλιόμετρα μοναδικής πορείας με φουσκωτές βάρκες στα ορμητικά και κρυστάλλινα νερά του ποταμού. Πέρασαν από πλατώματα, από στενά σημεία με απότομες δασωμένες ορθοπλαγιές και κατέληξαν στο πεσμένο γεφύρι της Πλάκας. Όλοι έμειναν κατενθουσιασμένοι και απέκτησαν μια εμπειρία πλατσουρίζοντας με τα  ορμητικά νερά του ποταμού. Ο Άραχθος αποτελεί ένα από τους πιο αγαπημένους προορισμός για ράφτινγκ της Ελλάδας, γιατί είναι στο μεγαλύτερο μέρος πλωτός και γιατί το υδατογενές φαράγγι του είναι το πιο εντυπωσιακό.
       30 Οκτωβρίου: Άραχθος-επιστροφή. Μόλις αντικρίσαμε την άγρια φαραγγοκοιλάδα του Άραχθου, που σχηματίζεται από τη μια με τα Τζουμέρκα και από την άλλη με το Ξεροβούνι βάθους εκατοντάδων μέτρων, μας κόπηκε η ανάσα. Όλες οι πλαγιές ήταν δασωμένες και  λόγω εποχής επικρατούσε στα φύλλα των δέντρων ένα χρωματικό όργιο.
      Το μονότοξο  γεφύρι της Πλάκας  με συνολικό μήκος 61μ, ύψος 21μ, και άνοιγμα καμάρας 40μ, κτίστηκε από τον πρωτομάστορα Κώστα Μπέκα με Πραμαντιώτες μαστόρους το 1868. Το Φεβρουάριο του 2014 κατέρρευσε, γιατί δέχτηκε τεράστιες πιέσεις νερού μετά από τις πλημμύρες  και  γιατί δεν το είχαν συντηρήσει για πολλά χρόνια. Ήταν το μεγαλύτερο μονότοξο γεφύρι των Βαλκανίων.
       Τον 18ο αιώνα το ποτάμι αποτελούσε το φυσικό όριο μεταξύ της Ελλάδας και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και στην έξοδο του γεφυριού υπήρχε τελωνείο. Ο Άραχθος είναι πολύ ορμητικό και θυμωμένο ποτάμι με συνολικό μήκος 110 χιλιομέτρων, «αιχμαλωτίζεται» όμως στην τεχνική λίμνη Πουρναρίου και δίνει ενέργεια σε ένα από τα μεγαλύτερα υδροηλεκτρικά εργοστάσια της ΔΕΗ. Το ποτάμι συνεχίζει, περνά από πολλά χωριά, φαράγγια, το πολύ τραγουδισμένο γεφύρι της Άρτας και  εκβάλλει στον Αμβρακικό Κόλπο. Αποτελεί δε ένα από τα καλλίτερα διατηρημένα οικοσυστήματα της Ελλάδας.
       Το Μονοπάτι της Βίδρας ονομάστηκε έτσι από την ύπαρξη  του θηλαστικού βίδρα βρίσκεται στα νερά του Άραχθου.  Αρχίζει από το γκρεμισμένο γεφύρι της Πλάκας και αποτελούσε τον κύριο δρόμο των Τζουμερκιωτών προς την Άρτα με συνολικό μήκος 16 χιλιόμετρα.
       Η αρμονική συνύπαρξη των οικισμών της περιοχής που συνδυάζεται με το φυσικό περιβάλλον, κάνει την περιοχή των Τζουμέρκων να έχει μια εντελώς δική της προσωπικότητα. Όλα τα χωριά-οικισμοί περιβάλλονται από απότομες χαράδρες, άγριες κορφές και αδιαπέραστα δάση. Έχουν να επιδείξουν μεγάλο ενδιαφέρον και δείγματα λαϊκής Ηπειρώτικης αρχιτεκτονικής, στις πέτρινες οικοδομές, στους πλακόστρωτους δρόμους, πλατείες, στα τοξωτά γεφύρια και τις κρήνες με κατάκρυα κρυστάλλινα νερά.
        Τα δέντρα παντού επιδίδονταν σε ένα χρωματικό όργιο, από το χρυσαφί, το κίτρινο, ίσαμε το κόκκινο της σκουριάς, έτσι δημιουργούσαν μια πανδαισία χρωμάτων με ακανόνιστους χρωματισμούς, που κάλυπτε όλες τις πλαγιές των βουνών. Ήταν φανταστικό αυτό που βλέπαμε. Χαρακτηρίζεται ένα από τα ωραιότερα βουνά της Ελλάδας.
       Είχαμε σύμμαχο τον καιρό όλες τις μέρες με ήλιο και κανονικές θερμοκρασίες, εκτός τη μέρα που ψιλόβρεχε το πρωί.
       Φύγαμε για την όμορφη Κρήτη μας αποκομίζοντας τις καλλίτερες εντυπώσεις. Ευχαριστούμε πάρα πολύ τον Ορειβατικό Ηρακλείου για την πολύχρονη συνεργασία μας, ιδιαίτερα την αρχηγό Άννα Παπαδάκη δια την άψογη οργάνωση της  εκδρομής και όλους που εργάστηκαν μαζί της.-
      

 
Τζουμέρκα.

Κορφή Τζουμέρκων.

Πανδαισία χρωμάτων.

Προς καταρράχτη

Καταρράχτης.

Πάντα ψηλά

Νερό από τα σπλάχνα του βουνού

Γέφυρα Ματσούκι.


Προς Μονή Βύλιζας.

Ανωγειανή παρέα.

Μονή Βύλιζας

Μουτσουκιώτικη χαράδρα

Ξεκούραση

Φαράγγι Καρλίμπου

Προς Καλαρρύτες

Καταρράχτης στο φαράγγι Καρλύμπου

Φαράγγι Καρλύμπου

Καλαρρύτης


Άποψη Καλαρρήτη

Πλατεία Καλαρρύτη

Φαράγγι Χρούσια

Μαγευτικό φαράγγι Χρούσια

Σκάλα Χρούσιας

Εντυπωσιακά πετρώματα Χούσιας

Γέφυρα στη Χρούσια.

Συρράκο.

Άποψη Συρράκο.


Τοξοτό γεφύρι στο Συρράκο.

Σπήλαιο Ανεμότρυπας.

Υπόγειο ποτάμι στην Ανεμότρυπα.

Προς Καταφύγιο Πραμάντων.

Άποψη Τζουμέρκων.

Οροπέδιο στο καταφύγιο Πράμαντων.

Καταφύγιο Πράμαντων.
Προς Στρουγγούλα ( Φ. Ντρετάκης)

Ντρετάκης στην Στρουγγούλα.

Στην κορφή Στρουγγούλας. Ντρετάκης

Γεφύρι της Πλάκας.

Ράφτινκγ  (Θωμάς)

Καταφύγιο Πραμάντων.

Προς καταφύγιο Μελισσουργών

Ζωή και θάνατος.

Καταρράχτης Κεφαλόβρυσο.

Μικρή δυσκολία.

Καταφύγιο Μελισσουργών.

Ναός Μελισσουργών.

Πράμαντα

Στρουγγούλα

Πλατεία Πραμάντων

Γέφυρα στον Άραχθο.

Μονοπάτι Βίδρας.

Γεφύρι Πλάκας και απέναντι το τελωνείο

ότι έμεινα από γεφύρι της Πλάκας

Άραχθος

Μονή Κυπίνας στο βράχο